leygardagur 11. november 1939síða 1

FRÆLSI -FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR JAVNADUR ovr. á á. ag 4. Lýsingaprisur fyri petitreglu: 30 : sidu avslåttur oyr. á Íorsíðuni, | Við størri lýsingum fæst i prisinum | | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið gø SKriVSLOVUNI + Telf Leygardagin ii. november 1939. | verður Þilegt á posthúsinum, brævsavnarstødum Porto. Blaðið | 143 | Merkilig frágreiðing kontantbetalingargrunnin til fiskimenn. Um maður verður sjúkur umborð og harav avskorin frá at vinna nakað, kennir hann seg, sum nú er statt, sum burtur- kastaðan, hjálparleysan. Hevur hann familju heima, situr hon á berum, hjálparleys, prísgivin Hetta er hørd náðir frá oðrum. ein tung Jagna - ein og hjartaleys lagna. Var ålbetalingargrunnurin til fiskimenn gjøgnumførdur, fekk hesin maður og hansara familja soldið SÓ kr. 2 kr. og 50 oyru um mánaðin, meðan kontant burturstaddur frá Hann fekk hann var heiminum til fiskarí. hendu pening, sjálvt um hann ikki hevði drigið fisk fyri eilt einasta oyra. Og hann vildi ikki verið skyldugur at rinda peningin aftur. HHann hevði fingið hann íkraft av sínum limagjaldi til kontantbelalingar grunnin. Hann hevði fingið hann ikki sum eina náðigávu, men sum ein rælt, hann álli. Soleiðis hevði tað verið við tí sjúka fiskimanninum og hansara familju. Og hin foroyski fiski maðurin, sum ikki av sjúku ella oðrum óhappi hevði fingið sín fiskiskap skerdan, eisini hann vildi fingið kontant SO kr. minus 2,50 um mánaðin, meðan hann er burturi. Við avrokning- ina vildi so hin kontantgoldni peningurin blivid avlikin. Fisk- aði frætt, did grunninum, lad ið hann ikki so sum hann hevði fingið frá rå] SX kontantbetalingar vildi munurin, hann heyði fortjenastuna, aldri verða kravdur fingið goldid meir enn av honum aftur. Allir menn skilja av hesum, at kontantbetalingar grunnurin tryggjar fiskimanninum eina minstufortjenastu uppá 80 kr. um mánaðin, meðan hann er burturi samstundis sum hann er hin higartil munamesta sociala hjálp til fiskimenn, ið rakast av sjúku ella ødrum óhappi. Men tross henda kensgerning fortelur = >Dimmalættinga fyri fískimonnum, at tað er ikki talan um lryggjan av einari minstufortjenastu, eins og javn Hví fyri al ser hon aðarmenn g villleiða Er fiskimannin ? jø: SIgA. lað ) tað ? »Dimmalætting«ar staða ll og frágreiðing frá útlbetalingar grunninum er í heila tíkið meiri enn merkilig. Í eini oddagrein síni um út betalingargrunnin greiðir >Dim- malætting« frá, hvussu kontant betalingargrunnurin er íspunnin. Hal um skrivar hon rúgvismikið ein fund, ið var hildin i Havn viðvíkjandi slovnanini av Sjóvinnuláns = grunninum og billa at tad á hesum fundi á fyrsta lesarunum inn, roynir at sinni var talan um eina skipan av kontantbetaling til fiskimenn. Hella alli ein »søkt« og ein skeiv ålleggjan vila skilamenn er av hesum fundi. Sjóvinnuláns grunnurin, sum bleiv til Sjó- vinnubankan, var hovuðssakliga ætlaður til endurnýggjan og financieran av okkara fiskivinnu. Iryggjan av einu minstufor tjenastu og hjálp til fiskimenn, > ið verða raktir av sjúku ella eðrum óhappi, var einki positivt uppskot um. Fad vóru sum kunnugt javn sum Í reistu aðarmenn, fjør málið um lryggjan av minstu- fortjenastu. Og tað var hetta málið, sum beint til erhvervs kommissiónina var orsøkin til tað enn víðarigangandi mål um kontantbelalingar grunn in. Hetta veit »Dimmalætting« ? Hví dylja tað? Minstakravið til frágreiðingar er at ein refererar objektist, sigur kennsgerningarnar, sum teir eru. Tað skuldi ein eisini kunna kraví av „Dimmalætting“, sjálví um fað er at siga satt frå, hvat ið javnaðarmenn hava barst fyri til frama fyri fiski- mannin. HITLER nær við at verða sprongdur i luftina. 10 minuttir aftaná, at Hitler var rýmdur úr fundar- høllini i Milnchen til Berlin, gekk ein helvitismaskina av. Sum ein spreingiknøttur fullu Hdindini millum manna, tá ið radio segði frá, at Hitler hevði verið tætt við at verða sprongdir í luftina. Hann hevdi ónsdagin hildið eina talu í Miinchen. Knappligu komu boð eftir honum frå Berlin, og hann mátti so uvstað. Mangir av hansara bestu monn- um vóru á fundinum. leir vórðu eftiri. Golt og væl komin av fund inum og í lokið á ferð til havuðsstaðin, hendir ólukkan: Ein helvilismaskina við leiðslu uppá takið eksploderar. Ræðu ligur skaði hendir. 60 særdnst, og 6 doyðu. Millum teir deyðu » Rudolf Hess al segðist Vera, Í ýsklandi men seinni líðindi úr avkrefta helta. Henda ólukka hevur vakt oðiliga osing í Tysklandi. Hópur av fólki skal vera sett fast. lovað honum, 600.000 mark er sum kann ávísa brotsmanniu. blað leggja England ai undir al standa aftanfyri hesa verð. Ensk blød skriva forsíðuna fulla strika lað sum merkjandi støðuna um hendingina og undir í Tysklandi, at álopið hendi líka aftaná Hitlers orð um, at Tysk land innlendis stóð einugt og sterkt. Semjan og styrkin, siga ensku ikki at álopið er blødini, er altso særliga stór. Og halda tey, ein forleypari fyri einari inn lendis kollvelting. Tey amerikansku bloðini leggja beinleiðis sjálvan Hiller undir at standa aflanfyri hetta ræðu- liga flokksmorð. Hetta hevur hann gjørt fyri at skapa osing millum fólkið móli útlendsku mótsløðumonnum sínum. Gerðin er einans enn eilt stig inn á la gøtu hann byrjaði at ganga við at svíða av hin stóra og vakra ríkisdagsbyggningin, siga ley Hesa áskoðan styda tey ensku blødini. Heorð kor. Til fiskimenn um heila Føroya land. Mínir starysbreður, bæði ungir og gamlir. Ég vil hervid gjøgnum blað at vit eru ein stattur, sum lægst okkara minna tykkum á, í Førovum er bæði á hált. Einaferð fór ein ungur piltur ein og annan til sjós fyri at tjena sær fyri tað dagliga breyð. Hesin piltur vaks til manns, líka fátækur varð hann heila lívið, tó hann nærum vakli eyguni út úr høvdinum, meðan hann nátt og dag stóð við vaðbeinið hálaði og í snerið. Í | } | i Í Tå ið aldri, hann var å hålvum gjørdist hann krøktur i rygginum og lamin av gikt, og tå ið hann ikki var menlul meira, var hann kastaður uppi tveittur á landi at svella soleidis hálvavegna íhel selv pínast í hungri, inntil deyðin kom og slepti honum úr neyð- ini; tí hvat fekk hesin gamli maður at: liva av á ellisárum? Einki! Eingin ellisrenta val komin eingin var pensiénin, sum hesin gamli maður ålti, tó at hann so trúliga sum nakar ræktað tey tárum mátti skiljust frá og verða heyði sÍlt starv fyri af mella kæru, sum hann vid Í | burturi frá í 7 mánaðir um árið slíkt kann eingin heima- maður skilja Nú eru | frægari, lí korini eill sindur nú geldur ellisrentu- og Føroyar eisini fg fólk Í lógin fyri ikki bert fyri ødrum londum, meðan gomul fólk hel | | 1 landi máttu liva av kelduvatni og lorvroyki onkunltíð eina | drýlaskorpu ella ein tvøstbita, | inntil mergurin fór úr beinunum, | og tey koyknaðu og maktadust | burtur eins og rakseyður um Í várið. Nú fán tey vomlu ellis- rentu, og megu vit takka | javnadarmonnum fyri; væl verið teimum fyri tuð; tí nú svolt: | ikki tey gomlu; men ovlftid er | enn komið, fó eru vit nú á | rættari leið og vóna, al fad | verður betri og betri. Nú verður ) valg í velur, so vóna vil, al | javnaðarmenn fáa fleirtal á | Foroya løgtingi, og leir spara | íkki sínar kreftur, lað vila vit. Nú sveltur hin gamli fiskimað Í urin ikki, tå ið hann legst å | land; men ovlftid er, tå mað | urin einki annað iskovti hevur | Vit vita allir, hvussu tungliga | vit heimta okkum okkara fødi | við tí punda loddinum, sum | drigið verður upp frá havsins botni ár út og ár inn, og hval er fortjenastan ? Jú, einar 800 kr. og stundum minni enn so Av hesum peningi skal madurin rinda rentur og avdrag uppá | húsini, sjúkrakassa, skatt og mangt og hvat, einar 100 ki ella meira skyldar hann, áðrenn hann fer til skips um várið, so lítið einki er efi ella um heystid, og er nakað oyra eftir, verður tað tikið fyri skalt fyri- uttan at fiskimadurin verður eftirspurdur, fyriuttan varsil og fyriultan undirskrift At slíka lóg, má koma av lí Mannsins kann gera Føroya løgting g orsøk. at løgtingsmenn einki vita um, hvussu hjartaleys tey ymisku sóknarstýrini eru; tí tuð kann ikki vera ætlanin, at lað síðsta oyra, ein maður eigur, skal kunna takast fyri skatt um heystið. Hvat skal so familjan liva av um veturin tó her hava vit fiskimenn ta sterstu skuldinu sjálvir. Vit megu seta okkara egna menn inn, ikki bert á Føroya legting og á —