leygardagur 2. desember 1939síða 2

Nokur minnisorð. Tað var ein stór sorg, ið seig niður yvir bygd okkara tå tað frættist frá ólukkuni, ið hendi fyri Múlanum, har tríggir av bygdarmonnum okkara sjólót- uslt. Blødini hava sagt frá hesi vanlukku hending; men eg loyvi mær kortini at venda mær til hetta blaðið við nekr- um minnisorðum um teir sjó- lætnu : Heindrik Dahl (um 30 ár)- Hann var ógiftur. Var av ídn- astu sjómonnum og ein undan- gongumaður í bygdini til allar sjódriftir. Var við á skaðaferð- ini heim úr Grenlandi við »Niels Finsenc. Sofus Rinkustein var farin um 40 ár. Eftir situr einkja við einum småbarni. Hann var góður sjómaður og > hevði ført skip eini tvey ár. Hann var ein sannur friðar- maður og tiltikin góðsligur. Var heitt á hann, jåttadi hann, áðrenn hålvtalad varð orðið. Sofus Rinkustrin og hin mað- Hendrik urin, ið bjargaðist, Hammer, vóru við Hjerdis í Grenlandi í summar. Allir eiga at minnast, hvussu ringa heim- ferð hetta skipið fekk. Karl Thomsen (47 ár). Eftir situr einkja við trimum bern- um. Hann var heimamaður og hevði verið í handlinum hjá pápa sínum alla sína tíð; men hevði góðan hug til sjógvin og fór í grind tá hann kundi. Hann var ein fryntligur, bein- asamur, lrúgvur og heimablid- ur maður — eins blíður vid oll. Hann var formaður í mei- nigheitshúsinum og hevði Í fleiri ár verið formaður í sjúkr- ahúsinum. Hann hevði síni skuffilsir í lívinum sum so mangur, men bar tey sum ein maður. — Nú er hann farin frá ellum. Fríður hvíli yvir minni teirra. Oyndfirdingur. A Føroya løgtingi 1939 Framførsla vegna ófriðinum. 1, viðgerð. A. Samuelsen greiddi frá málinum: 20. november hevði veruneyndin senllinginum hesasak viðvíkjandi veruframfersluni. Greitt var frá teim ordningum, sum settir vóru í gildi í Danmerk viðvíkjandi og prísum. Ministeriið heyði fingið framførslu av veru voru- heimild at seta ymsar fyriskip- anir í gildi. Hesa heimild hevði ministeriid givið amtmanninum fyri Føroyar í samráð vid løg- tingið. Amtmaðurin hevdi sam- ráðst vid vørunevndina um vøru- prísir 0. a. Partarnir hevdu oftast verið samdir. Viðvíkjandi veruprísum var galdandi fyri Føroyar kunngerðin av 3. sept. — eftir samråd vid landsneyndina. Tær nýggju 19. oktober vóru ikki galdandi fyri hevdi reglurnar av Føroyar. Amtmaðurin fingið tær tilsendar. hetta mál millum og nevndina hevði ikki gingið so Samráðingin um amtmannin veru- væl sum tær fyrstu sumráðing- ingarnar. Amtmadurin hevði framselt uppskot, id bar nakað av frá teim reglum, sum kunn- gerin av 19. oktober ásetti. Hetla uppskot hansara gekk ul uppá at »halvera« ta møguligu vøru- hækkanina. Nevndin við undan- taki fram uppskot; men amtmadurin kundi ganga til 140. Hann setti í gildi líknandi lóg sum ta donsku, tó við ymsum av Holm-Jacobsen selli lí ikki við broytingum viðvíkjandi kontrol. Hettu dámdi ikki vørunevndini. Tað var órættur, at menn kundu liggja við nógvari veru, sum keypt var undan krígnum, og hava loyvi at hækka prísirnar á henni eins nógv og teir, ið til dýrkað so nógv. fáa veru landið, nú alt er Tílíkir spurn- ingar koma dagliga at liggja | fyri — hverja ferð skip kemur til landið. Væl hevur amtmaðurin fingið ministeriella heimild at seta í verk tær fyriskipanir, sum kreyjast í hesi kríggstíð ; men hann skal forhandla við tingið. Um kunngerðin av 19. oktober skal selast í gildi fyri Foroyar ella ikki, má fyrileggjast og neyndin ministeriinum, somuleiðis uppskotið, sum selli fram. Vit megu motivera okkara uppskot og senda lað til mini- steriið í tí formi, vit halda vera bestan. Skuldi tað hent aftur, al nevndin og amtmaðurin íkki semjast um eitthvert tiltak, halda vit, at ongar nýggjar reglur verða settar í gildi, fyrr enn ministeriið er gjørt kunnugt við, hvat báðir partar meina. Málið varð beint í særliga nevnd. Hann helt tað vera hóskandi, at veru- fekk til motivering og setti fram upp- nevndin málið aftursent skot um tað. Amtmadurin segði, at tað gleddi hann at hoyra, helt hava gingið út um la heimild, hevði. Tað tilfelli, sum at Samuelsen ikki hann hann hovdu verið mong kravdu sær- »foranstaltningar«. Hann ligar hevdi verid samdur vid nevnd- ini í øllum uttan tveimum til- fellum. I hevði hann tí fyrra boygt seg fyri teirri av løgting- vørunevndini. Í inum settu hinum tilfellinum hevði hann ikki boygt seg. Tað hevði staðið stórt kunngerðina Danmark um 19. orðaskifti Í av oktober. Her hevði man lagt innkeyps- prísin til grund fyri“ avgerðini. Hann hevði tí útarbeitt uppskot um, al ikki uvgjort skuldi leggjast til grund fyri kalkuleran av veruprísunum; innkeypsprísurin men um hetta uppskot var ikki semja fingin í lag. Tá semja ikki kundi fáast í lag, hevdi talarin valt tann veg atganga at seta tær alm. galdandi reglur í gildi eisini fyri Føroyar. Hann hevði umhugsað at leggja nevndarinnar uppskot fyri ríkis- ikki hildið so leingi; stýrið, men heyði málið bíða men spurningurin vildi nú verða kunna fyrilagdur ríkisstýrinum. Hann vildi hopa, at lað Í framtíðini ikki kom til misskiljan millum Men ímóli, at nevndina og seg. annars hevdi hann einki slík trætumál vórðu fyriløgd ríkisstýrinum til avgerðar. Tó, um málið hevði stóran hast, mátti hann seta lóg í gildi alt í og tað verða sent ríkisslýr- einum, síðani kundi sjálvandi inum. Kallsoy hevði ikki funnið nakað ein- tak av teirri donsku lógini, her var talan um. Tað var ikki gott hjá tingmonnum at taka støðu til eina lóg, sum leir ikki høvdu fullan kennskap til. Hann mælti til, at tingid varð gjørt kunnugt við lógina. Hann helt seg skilja, at tað reiðiliga nógvur og Síðani um konlrolrådid. hildið hetta nakra ávirkan á veruprísirnar; tað tilfellið, sat har sum eilt eili, ja, var uppskoli talaði Hann munur á lógini nevndarinnar. hann havt hevði ráð men ikki tað so var tuð belur, tað varð av- tikið. var bert A. Samuelsen helt, at tað fór ikki lætt at uppfylla Kallsoys ynski at vera um at fáa eitt eintak av kunn- gerðini av 19. oktober — einans vóru í landinum. tvey eintøk Tað var $ 1 í uppskotinum og 8 7 í kunngerðini frå ríkisstýr- inum, sum høvdu særligan tydn- ing. Man kundi taka nakrar avskriftir av hesum paragrafum, so hvor tingmaður fekk sítt einlak. Niclasen helt, at allir tingmenn vóru klárir eilt ógviliga mál. yvir, at hetta var tydningarmikid Hann var fullkomuliga å einum máli vid Samuelsen. Málið hevði so stóran tydning fyri hitt før- oyska fólkið, at Ind málli fáast full greiði á tí. Tað hevði nógv og arbeiða at lýða, at: nevndin amt- maðurin kundu væl saman; men um hilt tydningar- mesta vóru teir ikki samdir. Amtmadurin hevði lí líkið av- gerðina einsamallur. Talarin helt, at Ind hevði verið beinari, um amtmadurin hevði sent rikisstyrinum nevndarinnar upp- skot, áðrenn hann setti lógina í gildi. Talarin helt ikki, al fólkið dugdi at skilja, at keyp- menn kundu seta so nógy uppá vørur, teir lógu inni við, ultan arbeiðslenin hækkaði hareftir — annars varð ikki livandi í landinum. Hann helt, tað mátti hava nakað stóran tydning hjá ministeriinum, hvat 24 fólka- valdir Feroyingar hildu um hetta mál. J. P. Henriksen helt, at Samuelsen hevði greitt væl frá málinum. Kallsoy segði seg ikki hava sæð lógina, og tað var vist rætt. Heldur ikki nevndarinnar = uppskot hevði ligið fyri tinginum. Tað var ikki so langt síðani, verðaldarbardagi var seinast. Tá bremsa móti prís- var eingin hækkan. Hesa ferð kundi lands- handilin við tíðini koma al virka sum ein bremsa, men málti at byrja við koma at keypa dýrt í mun til teir, sum nú lógu við lagri. Hann fatadi væl, al tað mátti vera særliga kontrolrådnum at helt, heimilað torfort hjá arbeiða. Talarin keyp- monnum var at taka eina órímiliga stóru avuncu. Tað gleddi talarin at hoyra, at amt- maðurin nú helt, at tann lógin, sett í fyri Føroyar, ikki var so klár lað hevdi umtmaðurin ikki altíð hildið. Nevndin hevði hildið leran av vøruprisi í kunngerðini 19. oktober tí borið fram upp- sum hann hevði gildi vist rammurnar fyri kalku- av verid ov vidar. hevdi sit. I verður Hon skot hesum uppskoti avgjørt sagt, hverjar príshækkanir, keypmenn hava rætt at gera; meðan tann danska åsetur, at kunngerðin keyp- maðurin ikki má hækka pro- centirnar: Eg påhaldi, at henda lóg má vera sett í gildi fyri al stóru og Í gjár lá á tingbordi ein sak, verja hina fjøldina av fólkinum — ikki umvent. ikki høvdu 170 kr. studning, har fiskimenn, ið fyri ey leimum. tjent meir enn árið, hopi, tingið vil Tá statt í tað eingin meining í, at einstak- søktu sum veita so er landinum, er lingar kunnu tjena í 10.000 tals krónur Tað hin stóra fjøldin, ið einki átti, uppá gomul verulagir. te var meiningsleyst, at skuldi rinda henda pening. Talarin greiddi eitt sindur frá, hvussu hin fyrri landshandilin Kom síðan inn hevði arbeilt. uppá voruprísirnar í teirri tidini og nevndi sum eilt dømi, ul kolprísurin eina tíð var uppi Í 300 kr. tonsid. Bráddliga fór tað niður í ca. 100 kr. uttan at tað vísli seg at nerva nakað seljararnar. Nevndin var ikki sinnad at góðkenna la lóg, amlmaðurin hevði kunngjørt í »Dimma- Jætting« viðvíkjandi veruprísum. lað hast at seta kunn- helt ikki, hevði havt slíkan gerðina av 19. oktober í gildi. Amtmaðurin kundi líka so væl Talarin havt giert uppskotið frá veru- nevndini til lóg. Kriggj! Hin reyða herurin herjar á Finnland ! segði Miðvikudagin Molotov frá, aði Finnland at hann ikki longur rokn- ikki-ålopssåttmålan millum og Rusland at vera Tað, ið lá til grund kúvending Ruslands galdandi. fyri hesi pástandur teir fram- soldátar skuldu hava skotið inn um mark eftir var ein settu: Finskir russiskum hermønnum og drip- ið ella sært einar 12 manns. Finnar nokta, at henda hend- ing farið standa, at tað mugu hevur fram og på- vera russ- iskir hermenn, sum undir venj- hildið landamarkinum, ið sjálvir hava ingum, teir hava nær verið óheppnir skaða í sínum egna liði. Teir boðið Russum at og hava gjørt sær til saman við latið hava hendingina kanna gjølla men Russar nokludu og byrjaðu eina hervi- liga esan av fólkinum móti Finlandi. Hósmorgunin líðliga yvir fleiri flugu russisk flogfor inn finskar býir m. a. Helsingfors og Viborg og sleptu niður spreingi- ikki leimum at gera stórvegis skaða. knøltar; men eydnadist Hin reyði herurin gekk í fleiri stoðum inn landamarkið, og býirnar, við strondina liggja. um russisk herskip skutu inn í Í nordara parlinum av Fin- landi, sum ikki er slørvegis útbúgvið til verju, eydnaðist tud hinum reyða herinum at taka nakað væl av landi, m. a. býin Petsamo. Ætlan teirra tyk- ist at vera at koma yvir móti Men partinum av Finlandi varð hin Finskubuktini. í sunnara reyði herurin rikin út aftur um landamarkið. Í gjár skipaðu Finnlendingar nýggja stjórn. Í hana hava allir leir finsku flokkarnir fingið menn. Ein kommunistur hevur í einum lítlum finskum býi, sum Russurin hevur tikið, skip- að »finskt« ríkisslýri, og drívur haðani eina herviliga agitasjon fyri yvirgevan av Finlandi til Russin. Tað sær so statt út til at Finnar fyri álvara ætla at verja lund sílt; hjálp fáa teir neyvan frá nøkrum. men * Á vesturvigvøllum er eingin broyting. Hópur av skipum eru sekt Í hesi vikuni.