leygardagur 9. desember 1939síða 1

| :FOROYA: OCIALDEMOKRAT JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR FRÆLSI Kostar kr. 1,50 fjørdingsårid + Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, | 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur Í prísinum Við størri lýsingum fæst Kirkjan og smámaðurin. Eydnast tað uppøsarunum móti jarðareform- | inum at seta prestagóðsið og konysgóðsið upp í virði åjavnt við, hvat ið jarða- spekulantarnir og teir peningasterku jarða- samlararnir hava frægd í at jobba óðalsgóðsið upp i? Kirkjan skuldi umboða hin stórsta småmannaverjarin, ið nakra tíð hevur livað her á foldum. Hann, sum aldri gjørdi mannamun. Hann, sum tidliga og seint varaði móti ríkidómsins líkaði breyðið og fiskin til mannaskaran sidaspillu. Hann, sum uttan mun til, hvor ið maðurin var. Hann, sum hevur verið hin stórsti javnrættisprædikari á hesi syndugi jør0: Kristus, ið iv okkum fjallataluna til lívs- reylu Hvussu ómetaliga stór og krevjandi er ikki tann uppgáva, hennara fænarar kirkjan og hava tikið upp aftaná meistar anna meistara! Vit eru oll menniskjur, eisini kirkjunnar tænarar. Og við ti fylgir syndin og tað. menniskjaliga vit skilja tað sálarveikleikin Men vænta okkum so nógv av discipl kortini er so, at vil unum av fjallataluróðaranum. Fad hevur altid kenst so sárt, ja kenst sum hitt sárasta vón brot, hverja ferð í seguni kirkjunnar menn hava lagt saman við teim stóru, leim priviligeraðu, teim máltmiklu i stríð mófi ff minna manninum. Hetta ólíka stríðið og lað hevur tikið seg aftur og aftur í mannasøguni eru hinir svart- astu blettir í kirkjulidsins søgu. Blettir, ið aldri kunnu tvåast aftur, men sum hava orsakað ið ímóti av ræðuligar orrustur, hval menn hava lagt høgg kristindóminum í staðin fyri at leggja at umboðarum, teim kristindómsins ið hava svikið kristindómin. Tað kann ikki noktast, al ætlanin við jarðareforminum var at koma tí minna manninum til hjálpar. Ein kundi tí skilja, at stórmannaliðið var ímóti hesari jarðaumskipan. Ein hevdi roknað við hesari målstødu taka stríðið og var fúsur al upp fyri hin minna mannin. Men tá ið samun við stårmonnuoum settu kirkjunnar menn føtur í spenn fmåti, at presta- til jarða- seljast 250.000 - jørdin skuldi grunnin hvørs fyri rentupeningur svarar til tað, ið menn høvdu mett prestunum al prestagóðsinum tá fån av líkasum kvakk hvor maður við og undraðist stórliga. Presta lønin er so vítt okkum kunnugt ein føst løn. Og hava prestarnir fingið goldið hana kontant við frådråtti tí, ið prestagarður var mettur at geva av viðkomandi prestinum. Prestarnir vildu, ífall prestajørdin varð seld til jarða- grunnin, fingið alla ta fast ásettu lønina goldna kontant, og vildi fingid somu kirkjan jørdini sum áður. statt ikki verið persónliga inferesseraðir í inntokur av skuldu so Prestarnir at forda fyri sølu av presta góðsinum uttan so er, at teir verunliga hava fingið meir av góðsinum, enn menn hava roknad við, og soleiðis sitid við einari hægri løn enn ta í lógini ásettu. Er hetta tilfelli, so hevur tað verið til taps fyri kirkjuna, | lí var alt, ið presturin fekk av jørdini, uppgivið, vildi hansara til almenna løn verið Hitt fasta kontanta svarandi minni. | Leygardagin 9. desember 1939. | salt, Tað er ikki bara tað, at tað almenna Men verri, er, at prestarnir (ífall teir vildi harvið spart pening. hevur mist. tud, sum er hava fingið meir!) hava fingið eykainntøkuna av tí minna manninum og fingið hana, uttan at kirkjunnaralmenna lonskipan hevur roknað við lí. Vit arnil ikki siga, ut haft av prestajørdini enn tað, id er til at frå kann ikki ið vilja prest hava meiri í inntøku taka leirri tað uppgivið fostu lønini. Men tann dómur, loynast, at er fallin í trætuni um prestajørdina á Nesi, hann gevur lí meiniga manninum grun um, at ið hvussu er hevur hesin presta- garður givið prestinum meir enn tikið við í lenútrokningini. lí fólk kunnu ikki halda annað, at tá ið 15.000 kr., hvers renta svarar enn garðsins virði til inntoku prestsins uppgivnu jarðar — við dóm er hækkað upp í næstan 3 ferðir so nógv, tað tí, at dokumenterað má vera presturin at fingið út ímóti 3 ferðir so nógv tað, ið frádráltar í teirri hevur hava garðinum sum er til av uppgivið kontantu lenini. Soleiðis er fólkameiningin. Vit halda, at fólkið eigur krav uppá at fáa fulla greiðu á hesum. Og at fólksins tænari og hyrði eigur at geva vit halda eisini, fólkinum fulla greiðu, tann fulla sannleika. Tí vit skulu siga fyri at tað ikki letist at halda, er so, sum »Dimmalætting« at menn ikki leggja kirkjuna, t. v. S. at standa aftanfyri ta beista- gerð ímóti småmann- inum at fáa jarðarvirði - og harvið leiguna - hækkaða við upp ímóti 300 pet. Tí teir vita, at jørdin ti kirkjunnar menn undir gevur arbeiðandi smámann inum ikki meira enn so, al tell verunliga ikki hava ráð at rinda stórvegis í leigu. Vit vóna, at land- brúksráðið kortini — tross dómin fær skipað tað soleiðis, at teir fátæku leigararnir ikki koma upp í leiguni. Allir menn vita, at tað var Føroya próstur, ið kirkjunnar vegna legði mótmæli inn á ting viðvíkjandi jarðagrunnsins keypi av prestagóðsinum. Meinigheits- ráð kunna vátta, at kirkjunnar tænarar hava ligið í oyrunum á | Jørdina upp í virði. og SKTIVSLØVUNI. verður bilagt á posthusinum, brævsavnarsteðum Telf. 13. árg. 143 | Kunngerð. Valstýrið í Havn ger kunnugt, at løgtingsval verður S stovuni i Havn. i Havnar valdømi tysdagin tann 30. januar 1940 i ting- Stemmað verður í tíðini frå kl. 10 f. p. til kl. I s. p. og aftur frå kl. 3 til kl. 8, men verður tå givið uppat, so skjótt sum stedgur er komin í. Í valdominum verða hesi pláss roknað at vera meira enn 2 km. frá valstaðnum (tingstovuni): Argir, Hoydalar, Hoyvík, Hvítanes, Norðadalur og Sund. Havn tann 4. december 1939. Fyri valslýrið H. O. Hansen. teim at krevja »umtaksering« av prestagóðsinum fyri at fáa Hin fyrsta grefliga fruktin av hesum ei dómurin, ið allso ikki kann annað enn út ímóti tryfalda leigubyrðina hjá lí fátæka leig aranum Við lí kunnleika, sum vit og fólk yvirhevur hava til presta- próstin, jarðartræluna, mega presturin á Nesi og hinir mót mælisprestarnir verða dømdir at hava gjørt felagssøk við jarða- reforms-métstødumonnunum ímóti smámanninum. Tá ið prestanna gerningar og støda í jarðarspurninginum bera ið ekja fálæku monnunum, id hava fingið presta- tílíkar beiskar fruktir, trekleika hjá teim jørdina at hava í hondum, kann tað háð, tá ið próstin í mótmælis- ikki aunað enn virka sum brævi sínum sigur: »Eingin kunn meir enn eg sjálvur ynskja, at land okkara verður meira dyrkuð enn lað er, og eingin man huva harmast ferðum meira enn eg á mínum um oyggjarnar um at síggja góðar fløtur og står lendi, sum eru væl skikkað til dyrkingar, liggja ódyrkað. Men fyri tað, at soleiðis sum talan er her, presta- gardsjørdin skal verða umsitin og dyrkað á annan hált enn áður, fyri at hon kann koma so nógvum sum møguligt til góðar, eiga vit ikki at valda kirkju okkara skaðu, gera hana arma, táið tað ikki er neydugt.« Vit, ið hava barst fyri jarða- reforminum, hava so sanniliga ikki vilja skert ella armað kirkj- Hon fekk 250.000. Renlan av hesum peningi svaradi, sum til tað, una. sagt, sum prestarnir sjálvir uppgóvu at fáa av gerð- unum. Ein fastur grunnur uppá 250.000 skuldi ikki verið nekur útarman — særliga tå ið tað illa tolir dagsins bjarta ljós, hvussu kirkjan í forneldini kom til jerð. »Stygge Krumpen« av T. Jensen lýsir væl frá hesum. Men jarðatrætuni á Nesi at »kfla meinigheitina og preslurnar« — man dómurin í presta- ikki inn ímillum vera seta ein vit »citera« prests Buhls herðu orð Men hann sær Skansanum ikki ímóti sjálvum, men móti okkum jurðu- úti á vendi ley reformsmonnum, sum við jarða- grunninum við seinri uppískovyti tíðarskeiði 10 át Í einum uppá veita tí føroyska jarðabrúkinum yvir 2 milliónir. Tað er vert í hesum sambandi at leggja aftrat, at hilt feroyska jurða- bråkid bara fyri fáum árum síðani ikki fekk eilt oyra av líknandi studningi. Prestar, tað er ein ring sak at leggja saman við teim monn- um, sum hava viljað forða eini jarðabrúksskipan, ið veitir okk- ara jarðabrúki, fyrst og fremst munandi småmanninum, so stuðul Hvat siga nú kongsbóndirnir um fylgjan av »Nesdéminum« verður at eisini kongsgóðsið verður umtakserað og kongs- leigan hareftir hækkað. Jóannes Patursson og hansara verið úti fylgisneytar hava eftir tí.