mánadagur 22. januar 1940síða 1

Få | og 4. Nr. 3. | 20 oyr. á 8. Lýsingaprísur fyri petitreglu: síðu avsláttur í -FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT FRÆLSI Við storri lýsingum fæst 30 ovr. á forsíðuni, | brisinum. | JAVNAÐUR Mánadagin 22. januar 1940. BRÓÐURSKAPUR Í Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið og SKriVSTØVUNI, + Porto, Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Telf. 143 | 14. árg. Brot úr javnaðarmanna Kontantbefalingarmálið. Kontantbetalingin var horvin her á landi: Javnaðarmenn reislu málið at skipa so fyri, at: kontantbela ling kom aftur millum manna, Konlantbetalingin er nú bjarg að: Í. Arbeiðsmenn hava nú fing- ið teirra skipan. 2. Fiskimenn eru við at fáa irra skipan, sum gevur hvorj m fiskimanni, meðan hann ei urtur, um 80 kr. um mánað fáa fiski n. Henda 7] nenn, sjålvt pening um fiskiskapurin i€ilt miseydnast. Socialu málini. javnaðarmenn komu Íá ið uppí politikk vóru tey socialu málini logd á hyllina. Ellisrentan er komin íslaðin fyri aldurdóms- studningin. Vid ellisrentuni gevur statur- in yvir 300.000 kr. árliga. Við aldurdómsstudninginum gav staturin bara 30.000 kr. ár liga. Javnaðarmenn hava arbeitt fyri hægri ellisrentu. Vit halda fram við hesum arbeiði Innvaliturentu høvdu vit onga hon er nú komin. Innvaliturentan er ov lág. Vit arbeiða fyri at fáa hækka hana. all- hjálpar Í umbúna er at fáa ein mennan stóran grunn (il óarbeiðsforar fiski menn. Uppskot til arbeiðsloy- seltu javnaðar- tað felt. hesum máli. sisstudning menn — men varð vit halda áfram í Javnaðarmanna víðari mál er at gjøgnumfora sottardeyða vittfevnandi trygging og fólkalrygging, víðkan av hjálpikassavirkinum við , Stalsstudningi; løgtingsins yvirtaking av apotekinum; aðra lonskipan fyri læknarnar, so tað ikki kann sigast, al læknanna rikidømi er treyta av vesaldómi; samfelagsins yvir taking av sakføraravrkinum, so tað heldur ikki um helta yrki kann sigast, at tað >flore rar« av vesældýrunum. Financieringsspurningurin. Javnaðarmenn hava reisl spurningingin um og barst fyri leglingsins yvirtaking av bankum vit vilja halda fram við hesum arbeiði aflur Javnaðarmenn reistu | kreditforeiningsspurningin og fingu vidtikid uppskot til kre ditforeiningavirki her á landi. vorðið til Hetta uppskot ei sÍHÍísSINns lånigrunn. Við hjálp av hesum grunni kunnu Føroyingar fúa uppí SO long freistuð bílig lán. Henda lániskipan vil seta liv ø minka aftur Í bygøingina i arbeidslovysi., Fiskaribankin hevur í ár veitt ti foroysku fiskivinnuni eina financiering uppá yvir 5 mil liðnir. | verhveryvskommissióninic hava javnaðarmenn verið við til at skapa såttmåla um, al fiskaribankin skal gerast enn og rúmligari i sínum úl- gerarlánum, og at stalurin skal geva sterri studning til skipabygging og onnur vinnu lívsmál. Skúlaspurningurin. Eitt av teim fremslu spurs- málinum hjá javnaðarmonnum er óÓlarnað atvongu tl allan skúlagang fyri væl evnaði børn Javnaðarmenn hava igjøgn- um javnndarministeriid fingið lavt eitt uppskot um ein ókeypis real studenta oglæraraskúla við fri- um kostarhaldi fyri fål ækar næmingur lil drifl- ina letur staturin árliga 80.000 kr og til hygging 7—8000 kr. Í stevnuskrå javnadarmanna av 1936 stendur: >Lærarar løntir av sláli og løgtingi.« Hetta er nú føjøgnumført við finansordninginum. WM Klandursevnid S 7 er avjavnaðarmanna åvum burtur koyrdur og før- oyskt mål hevur vunnið fullan rætt á fólkaskúlum okkara. Fiskivinnan. Javnaðarmenn hava åltrodk andi kravt friar ræsir i verið við al Grønlandi og fingið: 1) fleiri havnir 2) víðari veiðuræsir 3) finansiering av útróðraroynd har uppi. Feir vóru teir fyrsti, ið tal gðu al lá ið tað sá al (il al grønlandssåttmålin skuldi skerj ast. leir fyrstu, ið mól lað Teir vóru mællu, láið royndist, at fiskimarkid ikki varð sell, sum menn høvdu skilt sállmálan (gjørdi tað 1 mánað áðrenn skiparafelagið). Ferskliskavaiðuni hava javn- | | | | iikkinum. aðarmenn gingið odda í: Ísvirki, Isvirkisbålat sum varð koll aa ni, stauning, loynuð o rent tm Førovingum, men sum Foro ingar i dag vildi vivid nógv fyri al havt í sínum fulla virki Írolarua og handils royndin A. T. hvervskommisslónini Jaynaoarmenn 1 | el (sell av al veitt Stauning) verið við lil stórar studn fiskivinnuni ymsar ingar, sum greitt er áður frá í bluðnum, og vilja teir í kom andi døgnm sambart stevnu skránnu leggja alla orkuna á tyri sjóvinnuna á einhvønn praktiskan og farbaran hált, men fyrst og fremst so leiðis, at fiskimáaðuriun verður sin egin arbeiðs gevuri. Tryggingarspurningurin. Javnuðarmenn vilja hava 1 eina føroyska almenna landstrygging, soleiðis at øll, ið noyðast at tryggja ella av egnum ávum lrvggja, skulu tryggja hús, skip o. s. fr. á landstryggingini. Hetta vildi sparl Førovum í hundraðlúsundum un árið. Peningur, ið nú annars fer úl av landinum. Í samband við jarðareformin hava vit fingið einu bruna trygging, men hon hevur tann veikleika, at menn, ið lryggja ikki eru tvungnir at tryggja í henni. Sambandsmenn vóru ÍmÓóli at geva hesi {rygg ing einarrætt, Arbeidaranna lønvidurskifti. Javnaðarmenn vilja arbeiða gjørdar, lønvid fyri, ut taOd verða logi ið tryggja arbeidaranna urskitiir ímóti akkord og aði ari dumping. Eins arbeiðsmannulonstig fyri allar Forovar. Arbeiðarar skulu hava lóg feslan part í yvirskotinum, og teir skulu hava lógfesta algon til kannan av roknskapin rælt til at krevja tað gu un OU 34 sranskað av konum manni, um teir hava gyldugan illgruna um galnan roknskap. Jarðaspurningurin. Av javnaðarmanna ávum varð jarðareformurin til. Í jarða- verður á 10 ár. á feroyskum hond- goldid yvir Styrid a grunnin milliónir í jørdini er um, men ræður lí um at velja so slýrið kann Verða lands smámanninum. | javnadarmenn, | dugna afturhaldsmenn sitandi í vesinskommissíónini, nevndum landbrúksráðnum verður og styrid ímóli smámanninum. Aflrat jardareforminum er Í | erhvervskommissiønini endi- li | ga loystur landbrúks- skúlaspurningurin ogjátt | aður árligur studningur: 3.000 kr til seyðabrúkið, 30.000 til djóraaling, 20.000 til útskíft 16.000 til | ning, royndarbrúk | | | uttan fyri búnaðarskúlan og 60.000 í 3 ár til gartnaríir, 2.000 til eplagoymslu. lavnaðarmenn vilja arbeiða fyri eini víðari føring av jarða brúkslóggávuni, so jørd kann til uppdyrkingar, so leingi nøkur er, og maður k dyrka sína jørd í fulla | | | Í | | | | | fáast | ANN | friði náum og fáa nv 00 lu av henni. Landshandilsmál. talaðu Javnaðarmenn leingi fyri sentralisering nv fiskisøluni. So tvingaðu viðurskiflini Fiskaexport fgjøgn- um. Men (essverri kom eingin lavnaðar- fiskimaður í stýrið. menn hava sett uppskot um al fiskimonnunum 1, løgling- geva inum Í og reiðarunum Í mann Hetta verða við al lað er kravið vilja teir við stýrið. halda fram inntil igjøgnumført. lavnaðarmenn hava bars at landið allan fyri skal taka og oljuhandilin og handil in við leim stóru úlgerðarver- unum. Høvdu Førovingar haft fylkst um juvnaðarmenn i hes- | um málum, vildu reiðarar | teir hava verið ímóli og | fiskimenn og harvið alt land okkara haft spart yvir 2 milliónir í innkeypi av úl so vildu geroarvørum í år; tú hesar verur verið keyptar fyri vóru bíligar. kríggjið | árið, lá ið tæi Aðrenn brast á, skorðaðu javnuðarmenn, sum leim bandsmenn og ymsir av 7 á grossistarnar al fylla lød við salti, olju og øðrum urna nyllu. hevði men til onga Ein landshandil keypt uttan at biðja nakran. Hesar 2 sleipimudurin betala. milliónur må nú | 4. Finansskipanin. lgjøgnum javnaðarmannumini | steriið hava javnaðarmenn fing- | ið sett ráðagerðanir, ið hava i | haft 4 finansskipanir til úrslit: | 1) Finunsplanurin, 5. ár kr. | 2.500.000. | 2) Jarðareformurin, 10 ár kr. | 2,2.00.000. | 3) Finansordningurin: sjúkra- | hús (800.000 kr) ellisrenta, inn- valiturenta, sjúkrahúsdrift, sinn- issjúkrahúsdrift, /; av 'allari særforsorg, eykastudning til tu- berklasjåklingar, uppiskoyti til finanspl., havna- og vegagerð, særligan vegagrunn, mentaskúl- (byggjingsp. av leim, kostskúlin kr) in, 800.000 og drift kommununum kr), lættan sanering av (150—200.000 byggjun av logltingshúsi, kommun- unum fyri: fólkaskúlalæraralen- einkjubarnapeninginum, og reiðslunum 0. a. m. un, sjúkrahúsút- alt í alt 10 ár um sjúkrakassa- roknad út at geva í 11.000.000. 1) Erhvervskommissiónin; landbrúksskúli og drift av hon- seyðabrúk, um, studning til: eplagoymslur gartnaríir, djóra- aling, útskiftning, royndarbrúk, a., sildaroynd- skipabygging 0. ir, longrunn, trådleys telefon- I og telegrafmål, industrigrunn, heimaindustri, byggilánsgrunn, í 10 år 5.000.000 kr. Tilsamans kr. 20.000.000. Lýsing og 2y- noktan, merkju- ligur hugsunar- håttur. Vegna tess at formaður tro- laraeigarafelagsins, harra Evald Kjølbro í Klakksvík hevur í Norðlýsinum nr. 2 avnokta, at Fiskimannafel- lysing Føroya ags sigir salt, tå har er lýst, at trolaraeigararnir hava »av- vist forhandling«, eru vit noyddir til at biðja bleðini taka upp eina sakliga frágreiðing, so at eisini aðrii viðkomandi kunnu dema um, hvat ið satt og rætt er. Millum ftrolaraeigararnar og F. F. var um várið 1939 gjerd samtykt fyri saltfiskaveiðu, sum galda skuldi til 31/12—40; men vegna less, at kontraktin ikki varð hildin av reiðarum við- víkjandi uppvegin straks eftir at landing var liðug og vegna tess, aut oll økonomisk viður- skiftir prísir og vandi á sjónum broyttust, tá kríggið brast á, helt F. F. at tað kundi vera grund til at broytu kon- traktina. Um ferskfiskaveidu var mill- um semu partar gjørd sam- tykt í september 1939 at galdu bráfengis, so hon kundi altíð krevjast broytt. Fyrrapartin = av november mánaði var formaður Feroya Fiskimannafelag fleiri ferðir hjá felagsskrivara Feroya Felag fyri Trolarar og Garnskip og bað um at fáa forhandling um báð-