hósdagur 28. mars 1940síða 1

FRÆLSI Nr. 11. | 20 oyr. á 3. og á. Lýsingaprísur fyri petitreglu: síðu. avslåttur í prisinum. -FØROYA- 30 oyr. á forsíðuni, Við sterri lýsingum fæst — Hósdagin 28. mars 1940. JAVNADUR SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR 1,50 fjórðingsárið | Kostar kr. | Fara skipini út? LANDSHANDIL Hevði landshandilin, sum javnaðarmenn hava roynt at sett á stovn, verið komin Í lag, so lógu sluppir okkara nú á Suður- landinum - kanska sekkladnar av fiski. Soleiðis spyr maðurav manni. Ikki logið! Sannleikin er jú tann, at steðgar fiskiskapurin, slitnar lívsnervan í okkara fólki. Men um skipini ikki fara út, hvor hevur so skyldina? Hvor stendur til svars fyri tað fíggjarliga felli, ið tá verður í okkara landi? Ikki vit fiskimenn ! Okkara lágt, at hon er niðanfyri minsta- ið studning í eðrum londum sum Her fortjenasta liggur so kravið hjá monnum, fáa Danmark, Noreg, Sveríki. er so sanniliga einki at lala av. ikki krøvum, slekkaðu av í hildu í fast við fiskiskaps- Um vit okkara men hvussu er såttmålan, kundi eingin maður sagt okkum illan fyri tað. Men tað okkara er gingið við til at leggja nakað yvir á okkum. Hella kemst mær at amtmadurin kortini er hent, at felag av útreiðslubyrðunum blóðskeivt, sjålvt um stillaði = tryggjan uppá 50 vera fyri ein minstaprís oyru kg. Siga vit, at prísurin seinasta heyst var 30 oyru kg og at ein fekk 70 kr. heilårsfiskiskapin, verður hann fiskimaður fyri í ár at tjena 1000 kr. við sama og uppá 30 oyr. kg. Tók hann nú fiskiskapi einum fiskaprisi ikki lut í útgerðini, vildi hansara 300 »normal- meirfortjenasta verða kr. Roknað út uppá 2200 kr. verður frá einum budgeltic dýrtíðartilleggið fyri árið við ein- um prístalspoints uppá 0,16.0,85 2200 . 0,16 . 0,85 299,20. eftir prístal- átt eitt dýrtíðartillegg uppá 300 kr. og hevði tí verið rímilig kor hjå Harav sæst, at inum skuldi fiskimadurin Sama kontrakt 50 fyri kg sluppfiskimonnum at gingið við til í hesum dýrtíðum. Men tá ið nú ein partur av útgerðarútreiðslum skal leggjast eg beingin fyri, at dýrtíðartilleggið á okkum fiskimenn, eri verður at minka burtur í einki. tilfelli, sátt- prísinum á Særliga verður hetta ffall målan einki verður sett í viðvíkjandi útgerðarverunum. Verða hesar settar í sum reiðarar vanlige roknskapin, soleiðis gera við útgerðina til skipini, til »detail prfs«, so skal eg lova fyri, at fiskimenninir fáa loyvi at betal, so meirfortjenastan og meira til rýkur. Hetta kann sjálvandi ikki ganga. Men vilja reiðar arnir finna seg í, at vil fiski- menn kóla leirra bekur og fakturar fgjøgnum fyri at vissa okkum, at vit bara koma at rinda ven gros« prísiu ? Eg skilji, at stjórnin fyri F. F. hevur gingið við til henda fiskarí- sáttmála fyri at fáa skipini út í vår, og skal eg ikki leggja | sleggjuna á nakka okkara um- boðsmanna fyri tað. Teir hava verið sum millum hamarin og stidjan og hava 6ivad roynt at gera Men haldi persónliga, skuldu sum sum best. eg at leir j minstakrav hildið hin gamla sáltmálan; tí samfelagið uppá kann ikki treyta sína hjálp av, at vit sum høvdu nógv ov lítið frammanundan skulu laka nýggj ar byrðir uppá okkum. Og eg trúgvi einki uppá, at hill almenna vildi hildið fast við hesum harða kravi til okkara. Men hvatdugir at grála yvir tað, ið hent er. Nú noydast vit at royna at fáa úr hesum lað frægasla burtur farliga sáttmála. Og tað, id er fyrst at gera her, er at ansa eftir, at vit ikki koma at rinda eitt verunliga ven gros« prísin. Hetta einasta oyra meir enn hin krevja vit av okkara umboðs- monnum. Eg síggi í blødunum, at skip- ararnir halda fast við sáttmálan, teir hava. við til at taka Teir vilja ikki ganga meir av úlreiðsl- unum uppá seg, og reiðararnir skulu hava einmælt vidtikid at lata skipini liggja í vár. ffall Tá ið hesir báðir partarnir ikki kunna skipararnir ikki víkja. semjast, eru vit fiskimenn væl loystir frá okkara offri? Men skipini kunnu ikki liggja. Tey megu út. Okkara samfelag tolir ikki 3—4000 ganga vinnuleysir í vár og kanska Her at at tann smekkin, fiskimenn koma summarið og heystið við. má hitt álmenna grípa inu, yvir- og við okkara sjómunnum gera tey út | taka skipini saman til fiskiskap. Má ikki tingid koma saman til viðgerðar uv hesum týdning- armikla spurningi? Mær tykir, tað hastar! Fiskimaður. = ————— |—i=3ÍI Til keyp- menninar! Tit fáa góða og væl- smakkandi saft frá okkum. Saftin verður send út um oyggjarnar í 10-litirsfloskum. Ænsi væl eftir flosk- unum og sendi okkum tær skjótt aftur. Fyri at nakrir fáir stórmenn til at »florera« og ríka seg upp, má tað nú ganga til grundar. hart al Men tann sannleiki, lað, menn okkara kundu átt og soleiðis, sum skulu hava fríar hendur samfelagið Hetta er tað er og fiski- fleirtal skipað heila foroyska vita sær. beiski so mikid verri er sum á Føroya løgtingi okkara samfelag teir sjålvir ynskja tað. Men teir hava givið maktina frá fyri stórmenninar og einans 6 til at slitmannaflokkin. sær og valt 18 umboðsmenn javnaðarmenn umboða Hverja ferð, ið javnaðarmenn hava talað ella skrivað um lands- handil, so hava stórmanna um- og teirra boðsmenn pennar rópað og skrivað um tað, at javnaðarmenn hava viljað inn- Gabelsmonopolid aftur í Meðan nettupp er tann, at hin foroyski fora Føroyum. sannleikin fiskimadurin år aftanå år må våga lívið fyri, at nakrir stór- kapitalistar kunna sita her i okkaru fålæka samfelagi og ríka seg upp eins og Gabel í forðum — ríka seg upp av at dýrka vørurnar, sum fálæk fólk noyðast al keypa. Meðan slilfólkið sjálvandi ålti einans ein lands- at skilt, at handil kundi teimum hjálpt fátæku at fingið betri og bílugari verur, so hevur tað tvørturfmåti í mongum bygdum í Føroyum enn eydnast stårmanna umbods- at villleida slilfólkið og billa teim inn, at tað er eitt monnum slags Gabelsmonopol, id javnuð- armenn ætla al innføra. Á sama hátt slitfølkinum latið seg lokkað til hevur stórur partur av at velja stórmanna umboðsmenn inn á Føroya løgting. Tey seinastu fýra árini sótu 18 umboðsmenn fyri stórmannin á tingi og bert 6 umboðsmenn fyri fiskimenn arbeiðsfólk. Aftur fingu og seinasta løgtingsval 18 við stórmannaflokkarnir umboðsmenn, og slitfólkið fekk bert 6 javnadarmenn å ting, og nú hava vit fylgjurnar. Nú liggja skipini fyri krókunum, og hung- urin stendur fyri durinum. Longu fyri einum ári síðani mæltu vit javnaðarmenn log- | á hverja letu. neyådsynjarvørur, serliga útgerð- arvørur til skipini. Longu tå sá tað út til, at kríggj kundi bresta Bert 9 javnaðar- tingmenn stóðu aflanfyri hetta krav, meðan hinir 18 lingmenn- inir vildu, al grosserarnir skuldu syrgja til varð bæði Ti ultan fyri øllum vørum skipini og heimafólkið. einki tá keypt kornið, sum legtingið eisini fekk skomm og skitna lon fyri, líka á, tá tá vildu Annars inntil brast øll korn. hevdi løgtingid ligið frålika tí soleiðis eydnadist tað kapitalist- slitfólkið í kríggið fáa innibrent góða korni; við hesum blødunum at øsa Føroyum upp. Salt, kol o. s. fr. lovaðu ein- stakir tingmenn at arbeiða fyri at fáa til landið. Men september kom, og kríggið brast á, tingið kom saman, einki fanst í land- nekrum slagi uttan Aftur flá inum av kornið. kravdu vit | javnaðarmenn, at álvara skuldi gerast av at stovna landshandil vegin og keypa alt, iå til prísirnir fóru heilt upp Í topp. beinan fáast kundi landið, áðrenn Tá játtaði staturin beinan vegin 2 milliónur krónur sum lán til ein føroyskan landshandil og seinri, Men hesa ferð vóru javnaðar- Allir hinir hugsaðu meira um at geða lovaði at veita meira ífall legtingið ynskti tað. eisini menn einsamallir í parti. viðfáningur grosserarnar. Ein av einum landshandli varð stovnuður kanska fyri at ugga fólk. Men nú megu fiskimenninir líða undir ellum hesum, sum stórmunnaliðsins umboðsmenn á Foroya leglingi hava volt. Einaferð munna fiskimenninir kortini vakna. J. H. Danbjerg. fara at FÆRØERNES GENSIDIGE FORSIKRINGSFORENING afholder ordinær Generalfor- samling í Tórshavn Klub Tors- dag den 4. April d. A. KI. 6 Em. Dagsorden: Den í Loven $ 33 fastsalle. Bestyrelsen. Pannukøkur, bakadar i Smør- Guginum til at keypa aller | líka - UM! Mølin - Skálavík. -+ Porto, | verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143 | | samtykt Blaðið »Sjeymanna- sjálvstýrið.“ tað frámerki, ikki ið Teir eru erkvisnir, orka at bera lívið hevur givið teimum. Vit órdu kortini ilt við at trúgva tí, at lað, men hevdu tann parturin av sjálvstýrinum, ið fekk 4 leglingsmenn valdar við seinasta val, var so erkvisin, sum hann nú tykist at vera. Men teir eru heldur ikki stinnir í teim politisku kongunum — altíð tekin uppá okkum undrar tf erkvisni er veikleika — ikki teirra ómegdartekin. At vit skíra henda sjálvstýris- bólkin fyri »sjeymannasjålv- styrid« er einans fyri at nýta eitt frámerki. Sum kunnugt vil hefta sjålvstyrisnavnid á seg — og . ir stórbóndaflokkurin eisini hætta sær enntá at leggja orðið allir menn »radikalt« skuld. verið býtt um við »kol- »radikalt« til, hóast eru greiðir yvir, al svart aftarhald«, okkum vit nýtt frámerkini >stórbónda- Fyri at vissa ímói misskiljan hava flokkurin eftir sínum stovnara stórbóndanum í Kirkjube og »sjeymannasjålvstyrid eftir teim ið skóru seg leysar úr hóslagnum sjey sjålvstyristingmonnum, við J. Patursson. »Radikall« sum frámerki til Jóannesar sjålvstyri nevnt ikki, hvørki håskar sum f vanligari politiskari merking merking. til valið hoyrdu onkran fugl floyta sum ella í sjálvstýriskari »Socialt«, sum vit frámerki tann parlin av sjálvstýrinum, ið ikki vildi fylgja Jóannes bónda Patursson, kann fyri íkki nýtast. Tað sýndi seinasta lingseta, har hetta sjálvstýrið við drápinum av menlaskålanum ikki mæltari enn hin antisociali stór- sýndi seg sum smiltin bóndaflokkurin. Fólkatungan hevur skapt ella flokksnøvnini >slór- bóndaflokkurin< og >sjeymanna- vítt hesi ella verða feld sum sjålvstyrid«. Hver orðini skeldsorð velst á, hverja fatan og merking fólkið í ti dagliga lívi hava teirra, ið bera navnið. Vil skulu viðganga, ífall »sjeymannasjålvstyris- menninir« eru av slarvi at at navn við lítlari virðing og spekt millum hava kenslu av, teirra verður sagt manna, eru teir ikki so langt frå at ána sannleikan, at starv leirra í seinastu tingsetu ikki hevur gjørt orðið >sjeymanna- sjålvstyrid« til vakað heiðurs- navn. Men at vera illir við okkum fyri hettu, er at heingja smið fyri bakara. — "=="