leygardagur 7. september 1940síða 1

FØROYA S0GIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI Nr. 26. JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Leygardagin 7. september 1940. i 3 14. årg. Tingið og fólkið. Samarbeidi er høv udstreytin fyri góðum úrsliti av fólksins arbeidsevnum. Hetta ræður í teim einstaku heimunum, í teim einstaku bygdunum, bygdanna og ovggj- anna millum. Og hetta ræður ikki í minsta muni har, id allir landsins træðrir, ullar felags- interessur íbúgvaranna í land- inum samlast — á Føroya løg- tingi og á ríkisdegi. Summi hava og hava haft tað sum eina mótasak at vanvirða okkara ting og teir, ið har sita, meta virði av tinginum og lí arbeiði, ið har verður gjørt, sum týdningarleyst. Henda støda er so skeiv, sum vera — og hon er blóðskeiv, men landsskaðilig. Tað er so sannilign ikki eins feill, um vit hava ting ella ikki, og tað ger heldur íkki tað sama, hvussu tað arbeiði er, ið á tingi verður gjørt, tí eingin einstakling- ur, einki heim, eingin bygd ella onnur samskipan sleppur uttan um at nervast av teim viður- skiflum, ið viðgerast á tingi. Og væl kann ikki hon bara tingið má viðgera landsins viðurskifti — tí uttanum regluna »vid lóg skal land byggjaste sleppur Føroya fólk ikki — einki hús kann standa seg væl uttan tess arbeiði verður skilagott lagt til rættis. Eingin bygd kann heldur vinna holl og Jivilig kor utlan eitt skilagott stýri og einu skilagóða skipan av felags- viðurskiflunum í bygdini. Men fyri al lann einstaki, heimið, bygdin og fólkið í síni heild ktitinu koma í eitt samljóðandi samaurbeiði — eilt samarbeiði, stitn er neyðlurvíligt fyri eilt eydtturikt samliv hjá okkuni, ið liva her á hesum úlskerjum — er lad neyðugt al hava eina høvudsskipan, eina samfelags skipan fyri allar Føroyar, Hesa skipan — ið má broytast soleiðis, sum livsvidurskiflini broytast ár aftaná ár — megu umboðsmenn allastaðni úr Foroyum vera við at skapa. Tann einstaki eins og fólkið í síni heild krevur eisini í tí dagligu lívinum felagsviður- skiftini væl orðnað og skipað. Og hverja ferð, felagsviðurskift- ini vísa seg at vera skipað so- ley einstaka eins og fólkinum Í síni leiðis, al nerva og tarna tí heild í at fremja eina góða sak, góða fyri einstaklingin eins og fyri samfelagið, kæra vit okkum i harmi yvir ólagið, og vit ynskja og krevja óskilið bett og lað er tinginum og ríkis- degnum, ið kæran verður vend ímóli. Hvor einasti Føroyingur eigur so slatt al vera beinleiðis interesseraður í at halda løg- linginum uppi, er so statt interesseraður í at fáa logtings- arbeiði skipað soleiðis sum hann, hansara heim, stattur og bygd ynskja. Ein livandi samvirkan millum fólkið og tlingið er merki uppá lívskrafl og livsvilja. Atfinning er drivfjødurin til broyting og framburð — og hon er góð, tå ið hon verunliga hevur broyting til bata og framburð til enda- máls. Ein endamáls at syndra legtings- støvnan fyri kanska at býta hann um við einmannsræði — hon er landsskaðilig. alfinning, ið hevur til Fiskadamparin „Thyra“ er komin heim undan Grøn- landi við 1032 tonsum av fiski frá teim førvysku skipunum. Verjið um tey hjálpaleysu og illa staddu. Summi eru »vid faliða í hesum døgum — tey hava ráð at keypa og bera dyrtidina. Men verri er við leim mongu, ið hava lítil og eingi råd at slanda ímóti dýrlíðini við — tey arbeiðsleysu og sjúku, tey gomlu og illa løntu. Teimum má samfelagið hjálpa, taka sær av, so langt, ið evnini rokka. Men samfelagið kann ikki gera hetta uttan inntøkur. Tað er hvorjum manni eyðvitað. Hann, ta skyldu á sær at hjálpa, má tí ið kennir við til at vera ganga við til nýggj inntoku- uppskot. Tað kann hann íkki umrinda. Økjan av tingsins inntøkum. Vit javnaðarmenn hava vist á ymsar innløkuleidir. Tær kunnu býtast í tvinnar hovuðsdeildir: 1) Tann sparandi fyri alt fólkið. 2) Tann beinleiðis meiri gev- andi til tingið. økjan av »lands- Til fyrstu hoyrir heimaframleiðsluni centraliseringin« av ollum okk- ara innkeypi. Her kann sparast og harvið lættast landinum við hundrað túsundum um og fleiri árið. Men centraliseringsleiðina hava afturhaldsflokkarnir einki viljað vilað av. Vit hava tí noyðst at stiffå undir teim hundraðtúsundunu fm í árligari meirútreiðslu. Hetta ólagið, henda eykiðýr- leika hevur meirlutin av Føroya fólki við frium vilja kjósað sær við ikki at geva javnadaritionn- um meirluta á tingi. Her er so stalt einki at gera við nú.