leygardagur 6. mars 1943síða 3

FØROYAR I DAG Allar ómerktar greinir i he deild eru krivaðar av okkum Innsendar greinir vilja altíð verða merktar við fullum rithøvundanavni William Heinesen. Hedin þrú. FELAG, Tað er rårhending, at okkara stóru vinnulivsmenn koma fram í blødunum við personligum frá greiðingum. Harri Kjølbro hevur gjørt eitt undcntak, og tað er vert at tann feroyski almenningurin gevur tí gætur, ið hesin stóri vinnulívsmaður skrivar í grein síni í >Dagblaðnume 26. í f. m »Fiskimannafelagid ella harri Daniel Klein « Tað er ein verjugrein, ið hrr. vid, álopi, ið Dánial Klein Vit nýta viru Kjølbro kemur ímóti einum hevur haft 1 ' a Nann Ikkt her at við tær men røra kringumsteðurnar, okkum til tæt bert at halda almindiligu Kjølbro við í viðurskiftir, sum ikki bert eru hugsjónir, ið kemur Tær við grein síni nema tilstedar Í okkara íítla føroyska samfelag, men yvir ta víðu verð, har arbeiðarar og arbeiðisgevarar røkja teirra sínámillum. Tað hevur í fn stóra tydning, at vit her heima 1 fylgja við 1 ti, sum gjøgnum tann udurin er farið fram í eðrum londum viðvíkjandi sam- felagsviðurskiftum Vit síggja, at stórt sæð er tað tað sama sum tekur seg upp aftur her hjá okkum; vit eru bert komin seinni við. Grein Kjølbros er skrivað við einum sáttligum og blíðum orða lagi. Tað er greinin hjá Dåniali Klein ikki (siå >Dimmal 13/2) hon er framfåsin og ágangin. Og tað er eisini at K jølbro ann taka tað við toli í i VEra tann samdi, ti tað er hansara fyriteka, talan er um; hann er arbeiðsnarrin og hevur avgerðina 1 SIT UM hondum, antin vInnarn (garnveiða) kemur gongd ( Ha ikki Dánial Klein, afturímóti, hann kennir tað ríllusamt undir fótunum og noy Oist fr lagsins vegna at vera úti um seg eftir onkrum fastum um át halda eftir onkrum, um kann verja móti bakkøstum Hetta sama síggja vit í øllum slíkum ferum um allan heimin ágangni og tann g Arbeidarin er arbeiðisharrin, taka tað við ótolni parturin kann hann harímóti, Ritstjórar: tolni, hann kennir seg vera mann fyri at skapa sjálvt grundarlagið fyri arbeiðinum ella eisini lata vera. Og her, sum altíð, rópar arbeiði pevarin > seg ta góðu semju > 7; uppa ið er millum hann og arbeiðarin ein semja sum aldri hevur skort að fyrr enn nú, hann metir skip aðari niótsteðu frá arbeiðaranum. Við eðrum orðum, henda hugna liga semjan kundi vart alsamt, um arbeiðararnir bert sjálvir høvdu vnskt tað Og av tí Kjølbro altíð hevur samst við fskimenninar, kann hann altso bert hugsa sær henda eina orsaka til Kleins ålopshug: at tað eru ikki fskimenninir, ið eru ótilfriðs, men Dånial Klein persónliga, ið er »illur við meg; hví hann er tað, veit eg íkki, eg veit meg einki ilt hava gjørt honume. víðari Men Kjelbro grundar vvir an til Kleins óvilja. Her skrivar hann m. áa Hann kanska verið sum eg, men all menniskju kunnu tað sama kundi vnskt at nú ikki vera lika. Eg havi strevast við forrætning yvir 40 ár, havi altíð verið nationalt sinnaður, sum 11 all menniskju eru tað av náttúruni, meir og minni. Harri Dánial Klein byrjaði forrætning undan mær, O fyri egnu rokni Hann var nógv meira nationalur enn eg, hann gekk út frá tí fagra liðinum í Fegrulíð, og meðan eg havi verið í ama virki alla hesa tíð, hevur hann mest sum bóltað rút, sum vit eru von at síga á lør oyskum Keypmannsskapið ga hann uppat, nú itur hann sum { mbæa tismaður mot: key pmonnum, og hvat ti nationala vidvikjur, so er hann havnaður í sjálvari »Dim malætting<, har sum tíverri nógvir fyrrverandi góðir Feroyingar á gamalsaldrinum eru havnaðir síggja hevur hr. Kjøl- SUM Vit bro her vvirhøvur sleppt sakint og skrivar bert um persónin Dánial Klein og sjálvan seg. Men hetta er annat pakfør tala, her eru eingi skemdaring orð, tað verður í grundini íkki lagt Dánial Klein stórt annað til last, enn at hann hevur unt háskúlarersjuni væl og er vorðin heldur konservativur á gamalsaldrinum Men tftanfyvri ava vit ett annað samanhane Hr. Kjølbro sígir frå, at hann og hr. Klein byrjaðu sum handilsmenn báðir, W. HEINESEN og HEÐIN BRÚ men meðan tað varð Kjølbro lagað at leiða sín handil fram til at vera tann stersta í landinum, gekk tað minni væl, Hann hevur bóltað Klein um eingin mest rut,« og > nakað til, at hann kann tí siga kundi vera tað »kanska vnskt at sama sum eg [ad er ikki Ørimu- ligt at leiða hugsanina víðari: Tí er Klein vorðin keypmanna mót- stødumadur, og tí er hann á nakk anum á Kjelbro. Við ødrum orðum: tá ið Dánial Klein idag stendur ímóti Kjølbro sum ein ágangandi arbeiðara álitismaður, er hetta or- sakað av einum persónligum agg til Kjalbro. Hetta sigir hr. Kjølbro ikki við reinum orðum; men greinin kann ikki verða uppfatað eðrvísi. latið størr! Men okkum siggja sakina í einum sjónarringi. Í Feroyum í okkara døgum er tað, vit rópa stættir, bert sjáld an nakað fast; ein maður kann ógvuliga væl vera keypmaður ella ár og arbeiðsmaður ella Tað er einki at siga til tað, um ein fyrr- ikki 1 skipar! 1 embætismadur« næsta ár. verandi arbeiðisgevari, sum hevur nakra fyriteku at 1 longur nýtir røkia, sinar royndir til frama fyri arbeiðaranna vælferð. Um tað er ársakað av ella ikki, hevur agg minni at týða. Tað fyrsta og fremsta, tannsamfelagstýðandi spurningurin, er ikki um persónligar orsakar og men sinåmillummål, spurningurir um kapitalin og samfelagið Kjalbro er sum allir størru arbeidisgevarat sinnaður fyri ti 50 nevnda »patriarkålska« sam felagshúshaldinum, *>um hvílir á einum >»familierum« ålitislag mill um arbeidarar og arbeiðisgevarar. Hesin patriarkálski veruhåtturin hevur sum vit vita verið tann ráð andi her heima uppum aldamótið Lagið arbeiðara og arbeidisgevara millum er brovtt so líðandi síðani tá, inntil vit nú á okkara døgum síggja teir standa í tveimum skip- aðum flokkum við kravum og mót krøvum hver móti aðrum M hr. Kjølbro við egnu dúg- ligheit, men eisini eftir lógini kapita lur kapital (tå ið væl lips 7 ur fyri) í dag stendur sum ein undangongumaður í okkara vinnu lívi, er ein sak fyri seg. Men purningurin um kapital og sam ey arbeiðara, tað felag, arbeiðisharri ráðandi stætt og tænandi - er ein altumráðandi almennur spurningur av stersta týdningi Tann spurningurin hevur til demis ikki so lítið at gera við tann heim landanna bardaga, ið nú herjar Og tann millum purningurin stendur fyrstur á dagsskránni mill um friðsmálini hjá teimum fÍríu tjóðunum Førova framtíð hvílir fyri ein stóran part á hvussu vit her heima rekja hetta mál EITT FRIÐARDÝR Sum ein hver blaðstýrari veit, stendst ofta nógv stríð og nógvur trupulleiki av at stýra eitt þlað Serlíga krevur tað ofta eitt egiligt tilfar at undur finna hóskandi Tað blaðútgevarir til hugsað baks at skriva um er tí ikki í, at einahverja tíð best slupp! stríðnum hava um hvussu teir ndan ellum hesum Um tað til demis hevði borið til at gjørt eitt blað av berum lýs ingum? Tað vildi ikki bert minkað um tað tvørliga heilaarbeidi, sovorið blað so fitt men eis kundi eitt In verið bæði tidarsparandi og ugg andi hjá fólkið at lisið. Tað var í hvussu er ein roynd. Og í hesum døgum eru menn farnir undir at gera hesa roynd ina. Blaðið eitur »Timin«, lýsing arnar eru: uógvar og stórar og sera ståsiligar, og tað er ikki at ívast i, at hetta blaðið júst í okk ara friðleysi og bráðrisni tíð rekir eitt tydningarmikilt starv, nevni liga tað, at veita tí lesandi fólki num matnáðir nahvíld. y VO og evyg Orø til umhugsan: Eingin av okkara kreftum má liggja ónýtt, og minst av øllum hugsunarmegin, sum er hin besta hava framm tann megi vil um allan hin skapningin Rasmus Rasmussen (»Bureisingur« 1902) So Á ; blað okkara ikki eru eng? annað fyri okkum enn talurør fyr einum ella nøkrum stakmonnum klandrast, nakad sum i SUM erundini ikki kemur okkum við og part verki, teinkjan, ongan hevur í okkara traan og við at vera ettt pressan« blíva týdningaleyst tíðsfordriv ( Holm (>Feringatíðindi- 1900) Isaksen.