leygardagur 27. mars 1943síða 3

FØROYAR Í DAG Ritstjórar: W. HEINESEN og HEÐIN BRÚ Málspilla — sidaspilla. idan' Fyri einum tveimum árum krivaði Jákup Dahl próstut ein av okkara bestu målmonnum og ærligastu málvinum eina blað grein, har hann kæraði seg um tað wska mål, 10 blaðini høvdu iðaspill Una V ringa før og visti å, hvussu andi hetta málbrúkið var her hí virhevur Í :Dagblaðnume 9. í h. m. klagar ein annar Feroyingu: førovskt mál hevur eisini honum nógv at takka Ióannesð"aturss t 1 1 t vvir tey vánaligu livi- og vaksti arlikindir, tað førov»ka málið hevur her heima, og ræður til at legtin- gid ger nakað munagot! til frama fyri málið. Hetta roynir »Dimmalættinge at sláa upp í glens (ein gamal mað- ur í Kirkjubøe). Tó, hver tann, sum vvirhøvur tímir at hugsa eitt sindur, må viðganga, at teir menn ið kæra seg um málmisrekt í ukka ra døgum, hava so syrgjuliga rætt. Tey árini, tá ið tjóðskaparrerslan tók seg upp her heima, vóru teir menn, ið nýttu feroyskt mál uppá prent ella í almennari talu, ógvu liga varligir við tí, teir skrivaðu g segdu. Teir umfóru tungumálið við rekisskapi, ja, handfóru tað sum ein halgidóm, Teir heydu sterstu virðing fyri ellum málsligum fólkaminnum og royndu at leggj seg eftir ti gamla mergjada og kl6- Tað målsliga idialid, id t. d. Fer felagstidin hev Øi, bygdi in ing, á um feri á fornmálið, meðan tað málið, id nú verður nýtt, meira bvegi tað livandi talumálið. Tað er nu, at skrivandi Faro teir annars hava målar tungumál í nýta førovskt kunnu øllum føri. Tad gjørdi Føringafelags tíðin tå varð nýtt, sjálvandi eisini! men málið, i var heldur stirvid og lidalevst bókamál. Tad var eitt tungt amboð í. d. til bladskriving. Tað er tað ikki nú longur Mei við at kann Tað júst tí er tað farovska málið trupulleika, sum nýggjur á VER koma í verða ein vandi. krivaða málið er til at verða fótatraðk. Virðingin fyri tí dygdargóða er ikki livandi longur. Vit hava lyndi til at tvagla málið, íkki bert viðvíkjandi stavseiing - tað hevur nú minni at týða — men eisini tá talan er um orðatil- far og málskipan. Kvri ein stóran part hava blødini skyld í hesari målspillu. Tað 6høviska og neituta orðalagið har verður nýtt, avlagar okkara málkenslu. Tað er nú so, at sjálvt tað besta og mest mergjaða feroyska mál verður mestsum týdningarleyst fyri allan mentvnarframburð, um tað, ið skri- vað verður á hesum máli, verður hildið á einum so lágum stig!, at eg | ka málbrúkinum | tað betri var óskrivað. Tó- hetta førdi við sær, at tað | Vit nýta ikki at fara langt fyri kom at verða ein avgjerdur munur | at finna eitt dem; tað stendur f á ti skrivaða tungumáligum og tí, | sama nummari av >Dagblaðnume sum varð nýtt í dagligari talu, mann | sum }. Paturssonar omanne nda og mann ímillum. Eitt málsligt | grein og eitur >Hvat er lægsta ideal myndaði seg, ikki altíð líka | stigið?< Tá ið greinskrivarin endar væl skikkad til >praktiska< nýtslu, | hesa stásgrein sína við spurning!- men to soleiðis háttað, at tað hevði | num: Hvat er lægsta stig í manna- líkindir til at beta um dagligtaluna | lagnuni? — so eigir hann at fáa og so líðandi gera hana reinlør- | at vita, at hetta lægsta stigið t.d. ovskari. Tað skrivaða føroyska må- | kann vera tað, at nýta sítt móður- lið er síðani tá rættuliga nóg | mál til í almennum blað at til batnað. Tað hevur mist nakað av | tíggja ein landa á ein ósámuligan sínum hátíðardámi, men afturfyri | hátt, sjálvt um hesin landi er vunni i smidligheit og kimiligheit. Í hansara møtstødumadur í politikki — B ilia | Nú er landið væl áleiðis ti! asil | r 5 ; | fnllfiegjað (totalt) krigg) Flog Brastlia sum miðstoð fyri | vellir og havnir eru nú atkomandi flog faraatsóknum fyri teir sameindu Brasiliansk Vitiunarferdn John Dill og herskip og flogfør starvast nú Arnold. herstjórar, til Brasilíu, er saman við hinum sameindu í eftir , eitt náttúrligt úrslit av fundinum ansingartænastu Nýggj skip og millum Roosevelt og Vargas, presi flogfør koma aftrat í hverjum. dentur Brasilíu, aftaná Casablanca Hitt besta samstarv er fingið tundin. Hesin fundur í Natal í lag millum vápnamegi | S.A vísur best hvønn hvønn tydning og Brasilíu Ein hermálasendi nevnd er um at fara úr Brastliu Brasilia var tílætlað í krignum Okkurt um hálvt ár er nú um liðið síðani Vargas lýsti. krigg) móti Týskalandi og Italiu, Ikki var heldur at ivast i, at hann tevði alt fólkið aftanfyri seg í hesum. Norðuralríku, verður og 1 Rio de borið til Janeiro mal uppa lín: Oan eru Brasiliumenn í ferð vid at um skipa ferðir støddina eitt um uppaftur sterri tiltak sítt, fO er 18 land av Fraklandi, til | | ella hesum pt rspektivleysa | vesala-politiska keglínum, ið tey | blødini í rópa sóðan p: litikk. få . 1 | førovsku hesum døgum Fin kann rolt vera hvasstur kriving um, hann ikki er smaligur ilur í sælt At hesin kunstur 0 heldur ikki er heilt ókendur mill løgja vil yingar í okkara døgum i blødu g! em Revdhettu« um tíbetur av og á num. Tvey smá demi eru irnáat »Døgan UM (»Tingakrossur« 10.-3.) Sjó- | dregilin Timine I8.3) Hetta | er stuttligt skrivað og føroyskt hugsað, hvassligt, uttan at vera onærisilgt b 6 k- ir avgerandi týdning tå talan Góðar Her bókmentum Í eðrum londum hava mett er um landsins málrekt. bókmentir gera málið gott. heima er smáligt av nú krígsárunum; tann einasti lestaður, ið fólk, er tí bleðini. og stjóra teimum, hava tí høvuds- . 1 1 Í <; er falur fyri landsins Teir, ið skriva ábyrgdina fyri hvussu málið verður umfarið. Einaferð kendu Føroy- ingar hesa ábyrgd á sær; vit síggja til demis tíðindi mertaðu Búresingure, >Feringa- Fuglaframi<, og hvussu blødini ið fram her heima alda Tað er tíð uppá, taka betri partar fyri hesi nu itu, komu um mótuð at vit heima So her okkum. leingi tann almenna heldur vera að lítið at kæra seg um, at okkara lýsingar bladskrivingzn gott er, so leingi hjá'pir t sum ella býtiskort ikki eru á føroyskum máli Vit nóg! kannu alsamt læra frágera av okkara gomlu orðatekum Ongastaðni kemur ivaleyst feroyskt følkalvndi, førovskur hugsunarhát tur, so tyduliga råmandi ti oo Eg sjóndar sum har Her fínna vit førovskan livs dóm í sínum skærasta lagi Hann er ikki óndur, ið Hann, ið ilt Sjáldan er í [It er orð sum: i ræðist. ilt ilt hann ger í treytum góður naknum manni klæði í óðum mann! erð Latur er hann, ið logn lastar agið mannavtt Í lába rsiigtt kemur til sjóndar vanliga góðlynt spoðskliga í tiltøkum sum hesum um falska vælgerð: Eingin stingut annans mans barn í barm, at íkki feturnir hanga út. Ella hetta um sidalo Fåt setur eingin fyr! annan, utan fallkomin er sjálvur. Ella víðari um ússaligan errinskap: Mangur fæst við boga ið ikki kan upp at toga. Ella netta um at vera dittimundur og nasadjarvur: Mangur fer dettur niður d tjólegg og upp á langlegg Út Ella um at hava stórar ætlanir tóman heim: Ikki eigur at smíða neglina fyrr enn bátin Eisini tann óvilji til at taka við og vita sær hógv. læru, lata sær A 98 1 ið liggur til fólk, hava menn hildið eitt sindur frægd av í fyndarorðum sum: Fyrr er fult enn yvir flýtur. — Eingin toyggir seg longur, enn ar- marnir rekka Orðatek ið hugsandi sum tey, her eru nevnd, |; itt sinn! sum ikki vil lata seg villa burtur, og sum eisini hevur opið eyga fyri ti beiskleiga. ið mangan sermerkir lívsins logi! Eitt annað, ið lýsir lívsvísdómin í okkara orðatekum, er tann menn iskjuligheit, ið kemur fram manga- staðni. Hesi orØatøk eru kanska tey vakrastu av øllum. Ein førovsk Zuma Allur bati be Leingi stendur mannsevni til bata og djúpastu ndsk, 'tet skinur av teimun: norðurl men eisini ser- Heilt er nýtt sár. Livid, sum okkara forfedrar livdu sum Førovyingar {Vá tað. og soleiðis fyri ein part enn hetta 6 frættakenda, altíð torfera lívið úti í hav-einseminum hevur eisini framalt hesa sálarinnar djúpu met ið er sermerkt við samkenslu 11), manna millum — ein samkensla sum ikki ber hjartað í munninum men ið gongur sum ein undirstreyn- ur 1 sinninum Fimleikarframsýning: Sunnudagin tann 28. í h. kl. 3 í fimleikarhellini. Luttakarar 1 kvinnu- og 1 mannslið. Atgonga:2 kr. tiltaksland fyri útgerð av einum hverjum slagi. Nakrir drongir, ið hava hug til jarðabrúk kunnu fáa pláss sum næmingar á Roynd juni I ar. arbrúkinum í Horvík 1. Arheiðarar! Gerist haldarar av Socialinum"' 1