leygardagur 2. oktober 1943síða 3

FØROYAR Í DAG Ritstjórar: W. HEINESEN og HEÐIN BRU Nøkur orð um Føroya fólks søgu. Tá Føroya nyggjara sega eina- ferð verður skrivað, verður Vøanes fáa eina syniliga stødu lið um líð við '*Nólsoyar Páll, skaldið bóndi Patursson ivaleyst at frænda sín og kollveltarin frá monopolhandils tíðini. Um báðir hesar menninar kann: tað av: sonnum sigast, at teir á ein sera áhugaverdan hátt hava umboðað føroyska sjålvstødu- trongd. I sjålvåliti og framfisni líkna teir hver aðrum; men annars eru teir sera ólíkir. Nólsoyar Páll livdi í tí tíðini, vit rópa upplýsingartíðin; men hann livdi eisini sum mannkomin maður undir tísfronsku kollvelting- ini. Hann hevur við sínum livandi sinni og sínum skarpa viti verið merktur av Sínum tíðaranda, og sum førovingur av tí gamla slagnum var hann haraftrat tann avgjerdi ratíónalisturin. Hansara tættir og kvæðir eru yrkt í upplýsingar- tíðarinnar anda, eins og sjálv andi í nógv størri stíl — Voltaire's yrkingar. Tann frælsisrersla, Páll royndi at reisa millum sínar lands- menn, hevur mangt til felags við tí -sjálvstýrisrerslu, ið kom upp eina eld seinni: men hon var ikki á sama hått national; tað varein rersla fyri framstig og handligum endamálum, og hon reisti seg ímóti monopolhandlinum og hansara g monnum. Nólsoyar Pålls stríð var nógv meira á socialum enn á tjóðskaparligum grundarlagi. Jóannes Paturssonar sega er heilt ødrvisi Hann kom til manns í einari tíð, tå i føroysk tjóðskapar- Tað romantisk tíð, ein tíð, tá hver tann, kensla tók at liva. var ein ið skriva kundi, yrkti fosturlands sangir; og tann ungi Kirkjubø bond in gav seg hóslag við hesar skrivandi og syngjandi nationalu menn og gjørdist ein av teirra bestu yrkjarum. Men hetta var honum als íkki nóg mikið. Hann varð ikki bert national-romantikari; hann gjørdist romantiskur kollvelt- art Fáir menn her á landi hava staðið so ymiskt í metun í sínari samtíð sum Jóannes Patursson. Summi royna at gera hann til eitt sjålvgott tvørball; onnur meta hann at vera ein tann størsta mann, id borið. eitt nú Førovar hava Uttanlands hevur hann verið mettur *grundarlag, har vit sum endureisari av oldtíðar nor- rønum høvdingaanda og eitt nú sum ein »landasvikjarie, Atvoldin til at hann er so ymiskt umtóktur er ivaleyst tann, at hann yvirhevur er ógvuliga torferur at meta. Tað liggur heldur íkki á okkum sum samtíðarmenn til lítar at meta hansara lívsverk; her skal eisini bert roynast at síga nøkur orð um hansara stødu til Føroya segu. * Tað Jóannes Paturssons vakrasta og virðismesta í virki, hongur ivaleyst saman við hansara hug til at gera Førovar storri. Hetta skal ikki fatast soleiðis, at vit benda á nytt landnám; harimóti kunnu vit gera okkara land rúmari við at fyri okkara greiða Feroya segu landsmonnum, við at vísa okkara fødiland sum eina eind innanfyri tað norðurlendska samanhangið og at royna at leita fram til eitt kunnu byggja eina nýggja tjóðskaparliga mentan á — eitt nútíðar føroyskt samfelag, ræðið. her heima hevur verið har vit sjålvi skulu hava Fáur maður so eldhugaður fyri hesum verki sum Jóanes Patursson. Á mangan hátt hevur hann verið frammanfyri sína tíð. Hansarå vekingararbeiði hevur altíð verið merkt av óræddari hansara sjálvkensla sum styrki, og føroyingur og norðbúgvi hevnr virkað frígerandi á teir nógvu fer- oyingar, ið hava kennt“tað mann- minkandi altíð at vera undir fremm- andum fyrisæti. kunnu vit síga, at j. P.s miðað Annars vekuarbeiði meiri hevur ímóti vakurleika enn móti verun- leika. J. P. er ein av teimum fau við aftur Í huga Men her heima, ið heitum leitað 1 hann hava seguna. hevur gjørt sum skald og ikki Tað er ljómandi kongs- og hevdingasega, sum segumaður. ið hevur fallið honum best, og ikki fólksins meiri gerandisliga, men harfyri ikki minni áhugaverda sega, tann sega, ið rætt sæð er okkara sega, lí er tað eyðsæð, at nútíðin her heima hevur verið meiri vesæl og grá fyri hansara eygum; og hetta man vera ein atvoldin til, at øll Jóannes Paturs- nationala sonar agitation mangan er komin í eina undarliga avpartaða hevur steðu til verunleikan og gjørt, at hann og hansara líkar so ofta eru komnir at standa í ser- stødu í tí føroyska fólkinum, ið frá náttúruni er meiri rationalist iskt lyndað. Skuln vit kenna okkum sum tjóð, er tað ivaleyst hættisligt á romant- ískan hátt at uppskrýða lívið í Feroyum í oldtíðini og tíðliga í midøldini, rætt í tí tíðini, tå før oyingar enn meiri at kalla norð- Vit lítið her Vit menn, vita ógvuliga lívið tað kunnu íkki beinan vegin rópa tað um tíðina. kulturlív, ið fórst uttanum fyri bispastólin i Kirkjubø, føroyskt kulturliv, tad ið hvussu er Tjóðskaparliga sæð var sæð stórmanna-mentan, norskt. Socialt var tað rópa -folkid, ivaleyst Skulu har tad vit hevði lítið og einki at síga tað synd at siga at fólki tók undir við vit trúgva søgnini, var ikki Ellindi biskupi at byggja dómkirkj una í Kirkjubø. Tverturímóti, tað Hugsa tað rætt sæð lítið rímuligt at rópa hann stóðst uppreisn av hesum. vit um Sverra kong, so er feroying; ið hvussu so er var hann ikki hann var norskur kongssonur, upp- sonur av tí føroyska fólkinum; vaksin við bispastólin í Kirkjubø, neyvan rópa hann Tórshavn og vit kunnu meira føroving enn t. d Finsen, ið var borin í sum sonur ein íslendskan amtmann. Eitt heilt annað er tað, um vit beinan vegin síggja feroyingar at vera norðmenn. Tá hava vit heila Noregs ljómandi oldtíðarsegu at vísa aftur til, Men hvat so við ti feroysku ftjóðini? "Um vit vvirhøvur skulu tala um eina før- oyska tjóð, mugu vit síggja hana sum eina eind, ið hevur skilt seg út frú ti norsku. Ívaleyst mugu hesir spurningar mangan hava fallið Jóannes Paturs- son fyri bróstið. Eftir okkara lítillatnu hugsan er tað tó sera umráðandi at vit í okkara seguligu eftirkannan finna fram til eina fasta stødu í hesum Vit finna tað rímuligt at síga sum so, at tað feroyska fólkið er ein tjóðskaparlig og málslig númyndan, ið hevur fyriborist igjøgnum 14. eld og hevur fingid fastari skapilsi við Noregi aftaná at vit samar komu í kongsfelagsskap vid Dan mørk »Før, í dage er einki søgufrødiligt og vit skulu ikki her okkum klókar. Tí skriv, royna at gera kann tað vera sera forvitnisligt at hoyra annans hugsan um hesu týdnirgarmiklu sak. Tað er lítið at ivast í, at tå tað føroyska fólkið enn tann dag í dag stendur so spjatt tjóðskaparliga, hongur tað saman við at vit ikki sjálv rættu liga vita, hvussu okkara sega ef > at skilja tjóðskaparliga. Og Jænnes Paturssonar virki sum søguligur agitator hevur ikki gjørt støduna klárari. VILLA Í greinini »Politiskt frælsie sein- asta leygardag søgdu vit m. a, at íslendingar »hava haft håment- álítandi leiðbeinarar sum aðar og Jón Guðmundssone. Sjálvandi skuldi staðið Jón Sigurðsson. Ritstj. ØE Tit fåa bestu målingina hjå okkum. M. P, Jacobsens málarabúð. Måltr. 323. mL KOK DK KK ORK Føroya Sjovåtrygging Skip - útróðrarbátar - verur verða tryggjað motorbátar TIf. 372 > A KA A A SX TX IX Heilullintir harrafrakkar av besta slag, regnfrakkar og impregneradir damu- frakkar, eru heimkomnir. Biligir prísir. Ordrar frå bygdunum ekspederast um— JO gangandi. M. P. Jacobsens klædnabúð. Telefon 323. A. T. stórt ollum støddum fiskisnerur og teyma- tendproppar, rógvur. Ordrar frá bygdum sendast snørur, båtaseym og Arbejdernes Trawlerdrift, Tveroy ri. Telef. 3775—20.