mánadagur 7. februar 1944síða 3

ØROYAR Í DAG Ritstjórar: W. HEINESEN og HEÐIN BRÚ Dr. Jákobsen. Týsdagin 22. februar eru 80 ár síðan málgranskarin Jákup Jakob- sen varð borin í heim her í Tórs- havn, Fýra år frammanundan hevði ein annar vísindamaður á fyrsta sinni sæð dagsins ljós her í sama bý, Niels Finsen; tann stóri lækni, ið skuldi mannaættarinnar vælgerarum ein av Tað sær, at verða er undarligt at hugsa báðir hesir menn fyri aldur kundu liva enn; men lagnan vildi tað, ; at báðir skuldu doyggja í teirra bestu manndómsárum og mitt í sínum blómandi arbeiði. Jákup Jakobsen doyði í 1918 meðan hann starvaðist við tí sum skuldi »Ktymologisk verða hansara lívsverk, ordbog norrene Shetland« Sinar tað leivdunum av sprog paa bestu kreftir nýtti hann til arbeiði at savna og viðgera ti nørrønu málinum, ið enn meðan hanr. livdi var eftir okkara. hevði i hesum frændalandi Dr. Jakobsen skund, ja, at tað var í evstu stund visti at tað hetta umráðandi granskingararbeið- ið varð gjørt; men tað var hans- over et | ara ætlan seinni at fara undir tær bíðaðu feðilandi. hesum fyritøkum heyrði stóru fyritekur, ið eftir honum í hansara egna Nakrar av hann tó longu lokið; hann hevði t. d. skrivað »Færøsk Sagnhistorie« og »Diplomatarium Færoense«, og bók Vólseyar- Pall var hansara um útkomin í Dr. 1912. var sum vísinda- ikki norðanlond- Jakobsen hátt Danmark og maður virdur, bert í hinum d. í Bretlandi, boðin við lærda háskúlan í unum, men eisini t. har honum í 1914 varð lærarastólur Aberdeen, Fyri okkum her heima stóð dr. |. longu í síni livitíð fyri ein part sum eitt sagnmenni. Hansara lítillætna og frýntliga framferð vann hesum »lærda manni« vinir allastaðnis har hann kom á sínum nógvu ferðum frá bygd til bygd. Men hann varð mest um ongantíð tíkin í álvara — fólk tóktist, hann var mest sum ov mikið heimsfjarur. góðtrúgvin og heldur Sum tann framskygni málmaður dr. Í. at vit kundu gera ta atfinning at var, sá hann ógvuliga skjótt, Hammershaimbs skrivimáli, at tað var væl so langt frá tí livandi út- taluni og vildi verða torført fyri tey 6lørdu at stavseta. Tað var tí ikki fyri at gerð orð av sær og heldur íkki fyri at gera trupulleik- ar at hann tilráddi ein annan og meiri ljóðbeinan skrivingarhátt. Men her møtti hann dyggari måt- stødu, ikki hjå ti meiniga mannin- um, meiri mentaða men hjá tí føroyinginum, ið ikki vildi hoyra talan um nakra broyting í Ham- mershaimbs stavingarhåtti. Gjøg- num hesa afturhaldandi stødu vunnu dr. Jakobsens mótsteðumenn sum vit vita tað, at Hammers haimbs rættskriving varð stand- andi ein rættskriving, sum er lættvint fyri útlendingar at hand fara, men, sum elvir mongum før oyingi stórvegis trupulleika og tyngir um arbeiðið at læra sítt egna mál; hetta so mikið meir sum tað vórðu upptiknir óferoyskir bendingarháttir meir enn gott var. Tað er tað skuldi ein stórur spurningur um ferovska fólkið heldur tikið J., sum í >broytingini< fylgdi eini nútíðar ikki havt eftir dr. pedagogiskari leið, ið meir og meir hevur vunnið semdir í okk ara degum. Sjálvur helt hann uppat við sínum nýskapandi tiltaki kendi kalda mótvindin — tá ið hann hendan fyri ikki at elva ósemju gav hann seg ywr Dr. Jakobsen var fyrst og fremst målgranskari ; men hartil var hann eisini søgumadur, bókmentagransk J ari og fyri ein part eisini skald, Tað er læruríkt fyri okkum enn í dag at lesa hansara »Færøsk sagn- historie«, ið samstundis gevur eitt yvirlit yvir Ferova vanligu søgu og mentunarlív. Í bókini um Nólsoyar-Páll leikar hann meira við leysum teymi; her er hann ikki bert segumaðurin, men eisini nóg so nógv yrkjarin. Bókin er hugtakandi sum ein skaldsega, og í ongari aðrari bók kenna vit sum menniskjað Jákup Jakobsen steðar — her hansara persónliga til eldhuga, hansara hugnað, hansara Henda føroyskum og góða heita sinni bókin et skrivað á fyri lør- oyingar, og hóast tað kann finnast ymiskum, er hon eitt okkara Hon hvamur maður dr. at henni i megnarverk I nyggjaru bókmentum. vísur hvussu fjalbroyttur og J. var. Nógv hevði ivalevst verið eðr- vísi vorið her heima um dr. | varð lagað at slíta sín aldur. Tann trongi søguligi sjónarringur, ið umgyrðir okkum í dag, hevdi hann kunnað gjørt sitt til at víðka, og við sínum mentunarliga mannslæti hevdi hann ivalevst i stéran mun verið førur at hækka tað kultur- ella jerðildi ker heima. Kanska tann skaddan av agg og klandri ið kom til at ráða í okkara polit- iska lívi, hevði verið minni keld og køvandi um vit ímillum okkara høvdu havt ein mann við hansara út syni, hansara Obroytuligu ærligheit og hansara sanna fødilandssinni Jakob Jakobsen var tann maður, ikki tjóðskaparligar måliskur og galróp at honum var um tom orð, Hann leitaði at rótini í tí arbeiði, hann íkki hann gjørdi, og hóast tók part í tí måladuggtlst, vit eru von at rópa feroyskan politikk, lá Føroya politiska og mentunarliga steða honum altíð framliga í huga. Hann hevði seg heldur íkki undan at skriva lættfatandi greinir í okkara hann heimligu bleð; t. d. skrivaði í sínum yngru árum fleiri greinir í „Tingakrosse, eitt nú »Færøsk aandsliv før og nu«, »Keltisk ind- flydelse paa Færøerne«, »Biskop Erlend i Kirkebø«, I stóran mun hoyrdi dr. Jakob- sen til teir menn, id gjørdu Før- Við og sínari oyar sférri. síni sålarfinu persónligheit miklu ar- beiðsmegi øjørdi hann sítt til at og minka um ta undirlutakenslu, ið meir enn nakað annað tvkist at vera okkara tjóðskaparliga sjúka. Hóast dr J var ein sera lítið orðafúsur maður heyrði hann íkki hesa undirlutakensluna. Heldur ikki helt hann ov nógv um seg, hevði ikki ta »yvirlutakenslu«, sum so mangur annar hevur at dragast við. bæði sum vísindamann, menniskja Valla hildið land enn hann; men hetta lokkaði Jac obsen Hetta eyðkendi dr og føroying. hevur nakar her heima meira um sítt hann ikki til at' trúgva, at alt tað var feilaleyst bert var førovskt Fyri hann galt fyrst og fremst at finna fram til tað, id kundi rokn ast at hava verunligt virði, tað, sum vit kunna liva uppá Jákup Jakobsen var soleiðis sum vit av hjarta mugu ynskja at alli ferovingar mugu verða: ikki bert føroyingur, men eisini norðbúgvi, og fram um alt menniskja. Gjøg- num hann kunnu vit fyrst og fremst læra hetta: at fanatisma er mannminkandi meðan útsýni, tol og góður vilji mannin ger stóran. Pif Havnar Timburhandil Ordentlig = Generalforsamling af. holdes paa Selskabets Kontor i Thors havn Onsdag den 16. Februar 1944 Kl. 20 Præcis med Dagsorden efter Vedtægternes 8 13. Bestyrelsen.