leygardagur 19. februar 1944síða 1

FRÆLSI I. síðu, Lýsingaprísur fyri petitreglu 30 oyru á 3. og "FOROYA - SOCIAL-DEMOKR AT JAVNADUR 40 Ooyru á 4. síðu Danskt og føroyskt einaferð enn. Tað kann kanska haldast at vera lítið vert og gagnleyst at siga upp- aftur nøkur orð um hetta politiska stríð, sum nú í “so ár hevur staðið og stendur her á landi, og sum forðað góðum framburði og sannari ment- ; nogv hevur fyri nógvum un, koyrt evnir burtur og sátt ill vilja og beiskleika millum manna. So nógv vís og sonn orð eru mangan søgd, og tey hava sýnst lítið at muna. Men hesin ófriður er, hóast hetta nógva skrallið, ein so sera áhugaverdur ófriður. Hann leggur fram sykologisk problemir, og hann leggur fram politisk pro- Og fyrsta umferi vppir øxl og heldur tað og sum í mun til stórhendingarnar er blemyr. hóast útlendingurin í vera so lítisvert, heimlig róp sláttur av slíkum smámonnum, Få 1 1 1 há småskvat! á deyðavatni, so sum gongur tað tó út um tær heim- ligu rammurnar og verður fyrst og fremst eitt norrent problem kanska meira vert fyri norrenar menn at geva gætur Í hesum tíð- um enn nakrantíð áður. Tå ið so skal mælast um orsakir og skyld, so tað sum knappliga verður burturruddað, er tað gamla, at eitt fólk vaknar og verður vart við sína tjóðskaparligu steðu, og tá ið flokkar skapast, stríð birtist, g eingin semja fæst í lag, so er ivaleyst, at skyldin liggur ikki bara flokki, men allit hjá einum mugu bera ábyrgd, allir eru atfinninga- verdir Vit kunnu vera samd í at siga tað, at sjálvstýrisrerslan av fyrstan tíð og til dagin í dag, altíð hevur haft lyndið til at vera ein roman- tisk rersla. Hon hevur haft nógv orð, sangir og reður, ið hava kveðið og talað um fornan órætt, hava ' líðið monnum, og stund er at slíta okk- sum vit av útlendum, um leys frá hesum ræði og taka okkara búgv sjálvi. Slíkt skal til serliga í fyrstani, tá ið umræður fólk ella fólkið vakt ; fóðrast ikki bara við slíkum, at fáa men tjóðir tað og teir menn, ið undan hava gingið, skal fastur botnur leggjast í, kava ongantíð verið ferir at geva henni fastan botn. Teir og hon hava sveimað í leysari luft, og har sýnist steðan enn at haldast og setliga hjá teimum, ið siga mest tjóðskaparsinn- seg aí vera aðir og best duga at bjarga henni frá At fíggjarliga spurningin undirgangi, greiða tann hava menn ikki haft evnir til, og hava enntá mangan virka móti programmi sínum »at gerast sjálvbjargnir í øllum lutum<. Sjálvstýri og fullveldi ikki úr gomlum ágóða, sum vit skulu fyri Førovar skapast burtur eiga hjá Danmark, ei heldur burt- ur úr eini grundlóg, har Danmark skal til at strera okkara land við Hetta verið kærum admini lata pengarnar skuldi fyrst og fremst problemið< hjá fosturlands monnum at fingið greitt hondum, at egg landi ur odd og okkara vit figgjarliga út í kunnu standa fyri Verða frá Danskinum, hóast vit kuta donsk vit frígjerd fløgg niður og seta feroysk merki ístaðin? Betri verið í ti åt skapa førovskar mentunnar skil skuldi grunnar, skapa ein føroyskan bóka- heim, føroyskan kunst, førovskan musik. Hvat er tað, id vit hava av føroyskum bókum, ið leggja skulu grund undir feroyskt ment unnarliv,- tað ið skal sýna utheim- inum, at vit eru ein serstøk nor- røn mentunnartjóð? I hesum tíð- um, nú vit eru atskild frá Dan mark, er sannur hungur eftir teim- skúlabókum — um neyðturviligu já, av teimum fáu feroysku, vit hava, eru kanska ongar at fáa. Her var tað, í slíkum ferum átti frælsishugað fólk at sýnt sín frælsisvilja. Sýnt útheiminum eitt andlit ikki klandur Tað henda tíð var ein semju- og góðar kreftur savnaðust um at skapa tað og > førovskt oo skeldan. er at harmast um, at ikki sparingartíð, har allar frægasta burtur úr tíðini enn at føra endalevst tjak um flagg. Savna tjóðina saman um dygdargott ment unnarstarv var meira vert enn fer ovskt flagg á hverjum húsi í Fer oyum Og tað leiðiliga uppí saman at hoyra um 1906, Kielarfridin og øll hesi svikarædini. Øl lond hava slik, um vit kunnu kalla, myrk petti í segu síni, og tey kunnu vera áhugaverd og lærurík, men ikki altíð at hoyra um. Tað eru segulig brot, sum íkki heilast aftur, og tað batar ikki at tanla tað uppí saman. Kielarnáttin og em- bætismenninir. Einum rennur í ein so náttúrligan og ikki-fordandi spurning sum tjóðskaparspurningin | ; i: } niður í ein fløktan og vanvirðis- ligan klandurs- og partapolitik Sambandið hevur altíð ligið tvert fyri, tá ið tað hevur staðið um at | givið onkrum tjóðskaparmáli semd- ir og ósemju hevur harav skapað stríð og evnir, sum kundu verið friði. Tað altíð konservativa lindin í okkara, deyð hildið aftur, og um javnað i hevur verið tann fólki ein lind, sum hevur sum eins og í krampa hevur krekt seg fasta til ta statsrættsligu steðu, id var ið ofta Og størsta åbyrgdin, tann flokkurin hevur, er hon, sum er framflutt, át hann hevur verið áhaldandi klagarin Tað er Ferovar tann stóri og fyri Danmark hann, sum skal hava varðveitt fyri danska ríkinum, og í hesum sam- burði hava verið havd á lofti tíð- liga og síðla sentimental kærleiks- rd til Danmark og alt danskt; og hin parturin hevur so verið lagdur undir illvilja og loysing ella undir vatni at fyrireika at koma saman' við annað land. Slíkt má hava gjert, at danskir menn, sum komnir eru til landið, hava sætt við rongum eygum til tjóð- fallnir í Og so er gongdin vorðin tann, at tað verst ;að skaparrersluna og ert parti við Sambandsmennum í heilum er Feroya og Danmarkar millum ja, ein fer kanska ikki skeivur at síga, at tað kenst ein vissur illvilji og beisk- leiki móti donskum og Danskar um. Tað kann stgast, at hann er tápuligur irå okkara síðu men verður ofta farið klókliga at í kensluspurningum ? Danmark hevur at missa, men vit standa við, Máll einki verður Tað eru ið hava fingið, men einki givið. illa um leyst »kkum Ju, hetta so vera Vit, Vit hava Vit fingið pening, og BROÐURSKAPUR . Blaðið verður bilagt á posthåsinum, og 2 Leygardagin 19. februar 1944. kostar kr. 1.50 + porto um flórdingsárið 18. årg. huga hesi jammursbrøvini, okkara | hava fingið »kultur«. Her er kanska forfedrar plægdu at fåa danskar ikki stórvegis at siga ímóti. Men prestar at skriva »Vi elendige | einum lovvist at halda, at tað er Folk udi Færa....- sum altíð | íkki vísur atburður at flyta tað | vórðu snýtt, altíð illa viðfarin og | fram fyri okkum bæði í talu og | sungu klagur um alt. Men lat nú | skrift. Hetta, at síga okkum, um ikki annan partin fáa alt. Sjålv | vit skuldu haft glovmt tað, sum stýrismenn ella Fólkaflokksmenn Sambandið og »Dimmalætting« kunnu ikki bera alla skuldina fyri, | hava gjørt í heilum, hvussu nógv æt tann tjóðskaparliga rerslan kom | vit fáa frå Danmark, og at vit í skeiva legu, ella lagið millum | eiga at vera skikkilig og takksom Danskarar og Føroyingar er komið | afturfyri, hevur verið fåkunnugt at verða so ringt, at tað válla | og hevur gjert nógv til at breiðka stendur til at beta. Har bera Sam. | ta glyvur, ið komið er millum bandsmenn og Danskarar í Førov- | føroyskt og danskt. Og tað er um sína stóru ábyrgd. Eingin | mest undrunnarvert, at tað eru meira enn Sambandsmenn drógu | danskir embætismenn, ið gera tað sama; vit kundu hugsa okkum, at teir vóru menn, sum statsmanns- liga og klókliga fóru undir spurn ingin. Tað er ívaleyst eitt trupult starv at gerast danskur embætismaðiur í Førovum, ein skilir tað væl men krevst ikki nógv allastaðni av manni, ið sendur verður sum umboðsmaður til hjálond, ið hava politisk problemir? Ein hugsaði sær, at hesir menn hjálptu til var- fáa sum isliga at »problemir« javnað. g F Menn, einum ríkisfelagsskapi, mugu stríð- standa á útjaðarum í ast fyri at finna vegir til semju, verja um heildina, hóast innan- fyri hana finnast »divergenser« Ein kann í hesum samburði hava loyvi at síga, at tað kenst sum ein »tragedia«, at vera eitt serstakt fólk, og so ikki at hava evnir at liva sum fólk. Haray kanska tað kemur tað maktaleysa og ofta miðleysa stríð, ið fert verður. í Feroyum. Og burtur úr hesum >kompleksunume kann kanska eisini greiðast, hví 1j68 skaparhugaðir menn so altráir hava kastað seg saman við einum flokki monnum, hava haft eydn una við Haðani at bjargingin skal tað íkki draga fram, at vit eru tann takandi av sum sær hesa kríggstíðina frá hava teir vónir um, koma. Og tí er + at minka um eldin at parturin i felagsskapinum, sum er millum Føroya og Danmarkar Og so varð eisini nevnt, at spurn mgurin Førova var eitt norrønt problem, id skuldi haft åhuga alla norrena manna. Norrønt ekið og norrøn makt eru nógv minkað gjøgnum tíðirnar. Vit eru lítil norrøn leivd, ið liggja her á ti norrena markinum Atlantshavin um. Vit kenna okkum hoyrandi til norrønan fólkafelagsskap, og ivaleyst man tað vera ynski flestra