leygardagur 18. mars 1944síða 1

FRÆLSI 1, síðu, Hver er orsekin? Hvussu ber tað til, at so fáir fiskimenn og arbeiðsmenn duga at skilja, hvat ið av sonnum er teirra politíkkur? Hvussu ber tað til, at javnaðar- menn eiga fækstu menn á tingi, tá ið upplýsta heimin hava ásannað, at slitmenn kring allan hin tann einasti er poli- socialisman tikkur, ið huga leggur allar árar umborð fyri av heilum og fullum at veita slitmannafjøldini full menn- iskjarættindi? Ja, hví eru viðurskiftini so øvugt f hesum landi? Soleidis hugsar hin hugsandi og vakti Feroyingurin í dag. Og tað er av sonnum tervur á at javnað- armenn hver í sær royna at verða fullgreiðir yvir orsekina til, at ar- beiðsnenn og fiskimenn í Føroy- um ikki eins og í eðrum londum fylkjast socialismuna. um arbeiðarastevnuna, Hin fyrsta orsekin tit hesa øv- ugtu stødu hjá slitmannafjøldini í Feroyum er, at tað er gjert nógv ov soc!a- fólk hví lísman er tann einasti politikkur, okkara um, fara ið andans- so væl sum kroppsar- beiðarin kann fylkjast um. Hver einasti javnaðarmaður má ið og hann se arbeiðir, leggja hvar hann er staddur ið alla sína orku, andiliga sum pen- ti, hvar ingaliga, å at fåa kammiråtar sinar at fata og fylkjast å teirri social istisku stevnuni. Um allir javnad- armenn kenna seg sum boðberarar, Í Vit fiskimenn eru gloymdir nú. Tá ið eg var 14 ára gamal, fór eg at fiska og var á hverjum ári til skips, inntil kríggið byrjaði, og skip fóru at sigla við feskum fiski, tá varð eg tveittur á land og havi letuna síðan, havt manga aðrir sigla á hverjum ári, svanga meðan og sigla slíkir menn, sum ikki fiska ella lítið komu umborð í skip, meðan ligið við Suðurlandið ella Gren- Ta ikki tíð sigla, ti verða enntá vóru vanir at varð høvdu bøndur tå skuldi burturi; men land. at ein eru tur- Band leingi nú irnir styttri, og nú fara teir. ur eru altíð vísir at fáa pláss at sigla, teir kunnu altíð senda reið- aranum ein seyð. ella báðar tveir afturfyri. meðan fátækir fiskimenn Lýsingaprísur fyri petitreglu 30 oyru á 3. oo lítið fyri at upplýsa og sann-, ROY SOCIALDEMOKRAT JAVNAÐUR 40 oyru á 4. síðu sum agitatorar fyri eini nýggjari samfelaginum, einastu ið miðar ímóti, at samfelagið og ikki bert einstakramanna náðir skal tryggja og betri skipan í teirri skipan, fullan lívsrætt og lívsrúmd, seg havandi ellum ábyrgdarmenn, ikki ellum kenna sum sum andsvarið fyri bert kammiråtum og starvsfeløgum sín- um, brått koma at liva tað, at eisini í Førovum verður sær sjálvum. men vilja vit upp- socialisman at sigra sum hon sigr- aði í hinum Norðurlondunum. Mótstaðumenninir liggja íkki á bóli. Tað skulu vita, altíð hava í huga. Tað eigur at halda teir árvakn- allir javnaðarmenn ar og eldheitar og stríðsfúsar. Javnaðarmaður nýtist íkki at fána burtur millum mótstaðumenn. Tað kann ongatíð henda. at hann verður við undirlutan í orðadrétti við mann, ið annaðhvert í treiskni ella vegna óvit heldur ímóti Við ti fyri tí rætta, fyri tí aðalborna, fyri kenslu, at hann berjist tí rættvísa, tí djúpasta menniskja- liga eigur hann tað sigurfelilsi, ið altíð gevur manni risakreftir og ídni. Javnaðarmenn, haldið ikki undan, Leygardagin 18. mars 1944. berjist hverja letu sum fyri lívin- um Tá sigra vit. | Tá fer at lýsa fyri betri degi | hjá fjaldini Favnaðarmaður sum eg og mínir líkar einki tílíkt eiga at egna nakran við Nú verður íkki minst til, at tað fátæku fiskimenn, sum eru vit, hava trælað og gjert reiðaran rík Nú brúk mær og Reiðarar an hevur eingin fyri líkum. eg vera minum briksla at eri socialistur tað mín kona og míni bern skulu síta svong, meðan fólkaflokksmenn og teirra konur og bern illa nokk fáa hava ikki mær, orsekin til, at og man gingið fyri ístri. Teir altíð saktans til. verið so mætir, men nú ber Teir høvdu eingi skip átt í dag, høvdu vit íkki havt vágað lívið at fiska við teimum tann tíð, tað var; men nú verða tveittir burtur f lítið virdir armóð og neyð. vit Talan hevur verið um eitt hýr BROÐURSKAPUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og 2 kostar kr. 1,50 porto um fjórðingsárið 18. árg. fyri, at vit megu reka allar stór- menn og teirra erindasveinar út ingarkontór, og tað er tað einasta, ið kundi vart okkum fiskimenn, so vit kundu vit Guði og æruni eiga; fingið tann rætt, sum men hví Tað kem ur av ti, at nógvir fiskimenn sviku erteinki hýringakontór ? tá legtingsvalið var, soleiðis at vit bert valdar inn á legting at verja okk fingu fmm javnaðarmenn ara interessur; meðan reiðarar og stórbendur eiga 20 umboðsmenn á tingi, og teir drupu javnaðar mannauppskotið, id sett varð fram í tingsetuni í vetur, sum gekk út uppá at stovna hýrirgar- og eisini arbeiðsávísingarkontór. Í øllum ødrum londum hava arbeiðarar og sjómenn slík kontór, men vit standa ikki saman sum menn, og tí ingu kapitalistar føjøgnum vid løgtingsvalid, og vit fiskimenn verða amboð, sum kapitalistarnir nýta, tá ið teir finna tað fyri gott, og ið tað fellu: teimum inn at seta aðrar í okkara stað. teirra vilja framvegis samanmettir við kunna tá tveita burtur, Her í bygdini lívur ein gamal maður, sum fiskaði í 49 ár. Hann eitt summar fylla tað Hann var vildi fegin sleppa avstað fyri at talið. men aitrat hålvthundranda raskur maður; nú høvdu reiðarar sett sær í hevdið. at hann var vorðin ovgamal, og nú skuldi hann tveitast á land. Hann gekk frá einum reiðara til annan og bað um pláss; men allastáðni var svarið tað sama, at ell skip vóru fullmannað, og einki pláss var til hansara nú var einki brúk fyri hesum gamla manni longur Pensién fekk hann onga uttan hana, sum vit allir fiskimenn fáa, og hon eitur gíktin, sum plágar okkum so vit íkki fáa nátt- arfrid fyri pínu nakra nátt. Hevdu ikki javnaðarmenn havt troðka so dúliga á, so fingu vit onga ellísrentu held = Látil er hon, og tað hava kapitalistaum- boðsmenninir skuld fyri; tí teir minkaðu uppskot javnaðarmanna niður í næstan einki. At verða. soleiðis hagreiddur sum eg og hesin fiskimadurin sum eg her havi greitt frá, og fleiri aðrir vid okkum, er harmu ligt, og tungt og syrgjuligt er at síggja konu og bern hálvsvong ; tí at eg ikki sleppi at sigla, og løn einki at fáa; men tað, en upp andi arbeið er tað syrgiligasta av ikki kunna vakna og fáa eyguni ellum er at fiskimenn allir sum av Førova løgtingi og seta okkara egnu menn inn í staðin Javnaðarmenn royna at verja okkara interessur, men teir eru ovfåir, og tað hava fiskimenn sjálvir skuldina fyri; tí nógvir lata seg lokka til at klandrast um mangt og hvat, sum púra einki hevur við okkum at gera, og sum stórmenn bara royna at fáa okkum at klandrast um, fyri at vit skulu gloyma at verja okkara interessur Vit síggja t. d., hvussu ríkmanns bleðini royna at øsa okkum upp um eitt flagg Tað er íkki langt síðan, at eitt blað kom í hvert hús og skeldaði um, at eitt danskt flagg hekk eina ella aðrastaðni í Havnini, hyggja vit í eina og g »Dimmalætting«, so er um tað, at danska flaggið ikki hongur asing á tinghúsinum. Eg vil siga við allar fiskimenn, til okkara fremst og minnast og aðrar klandrast um fløgg og at vit megu interessur fyrst egnu tílíkt. Teir, sum ganga við flippu vann einasta dag, og eru mettir og væl settir, liggja bleytt og síta eitt og ovmikið hava av sellum góðgæti, teir kunna hava til stutt ggja eftir Verðin nakað eika at standa fløggum og tílíkum stási. ievur ikki givið okkum annað at pynta okkum við, s: 1 Kunna t i FR vit eisini umvera flegg, og vit novðast eisini at umvera tey; ti eg og mínir líkar hava ikki ráð at pynta okkara hús við Aeggum ella flaggstengrum Eg kundi kanska funnið eitt rekatræ, sum kundi gjørst til eina flaggstong; men tå id eg íkki havi ráð at keypa nakað flagg, so nyttar tað mær einki at seta nakra flaggstong upp, og tí fellur tað mær íkki inn at ganga og hugsa um, hvussu lítt tev fløggin! eru, sum veittra á stórbónda- og stórkeypmannaborg- unum. Ta tíð, tá ið eg var og fiskadi, veittraði Dannebrog á skipunum, men nú er tað farovska flaggið komið í staðin, gangi hálvsvangur og eigi einki til men eg konu og børn uttan tað, eg vinni við lítla báti mínum, og har er einki flagg innanborða. Hverji fløgg, id stórbendur og kapítalistar Eg ganga fram undir tí flagginum, nýta, kanngera mær líka feitt vil sum kann verja ta kúgaðu fjøldina Latum okkum allar arbeiðarar á sjógvi og landi fylkjast um javnaðar Vit manna merkið kunna íkki