leygardagur 28. oktober 1944síða 1

ROY SOCIAL:DEMOKRAT FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu Nr. 42. | oyru á ' itu, 30 føj JAVNADUR jo oyru á i idu Eitl sindur um stætlarmun o. a. enn ftvkjast ikki at vera á VM tsk t einum máli um, antin nakar stætt armunur er her á landi ella ikki. Summir halda, at her líkasum aðrastaðni í verðini er stættar Munur, meðan aðrir síga, at her eingin stættarmunur er, her eru vit øll lika, her er alt sera polt, Tað er sjálvsagt, at um nakar stættarmunur skal sigast at vera mugu tað minst vera tveir stættir Teir, sum síga, at stættarmunur er her Førovum, meina sostatt, at minst tveir kanska fleiri stættir eru her á landi; hinir, sum síga ongan stættarmun vera, halda so rímiligt, at her í Feroyum er bara ein stættur Fara vit at kanna eftir í teimum mærru førovsku bygdunum nú á døgum, vil tað vera torfert at raka við nakran stættarmun, har kunnu vit uttan at gera ov nógv av siga, at ell eru líka Annaðhvert ein maður er t. d. sex marka bóndi, ella hann eigur nakrar gvllin, ella hann íkki eigur fótin fastan, ger íkki mun, ja, ofta er tað so, at maðurin, sum einki eigur, er fræg- asti maður í bygdini, og bóndin tarm, sum minst verður virdur. Orsekin til hesa broyting tí føroyska samfelagnum, frå tí gamla patriarkalska bóndasamfelagnum til nútímans demokratisku samfelags- skulu vit í hesum viðfangi við. Vit peika á, at soleiðis eru viðurskiftini 1 span, ikki nema vilja bara mangastaðni Aður sit var bóndin sum ein faðir hann fyri »undirgivnue, ánsaði eftir, at tey fingu nokk at eta og meira at gera, hann skip aði fyri lívslagnu teirra gjerdi av, annaðhvert ein húskallur skuldi sleppa at giftast ella ikki o. s. fi Nógvir bøndur hava verið rættiligir menn, tað er einki at ivast í, men ódugnakroppar hava sjálvsagt slødst millum bendurnar, líkasum teir slødast í ellum stættum, tað vita vit, hava lígið heima og sovið, meðan húskallarnir hava rekt garðin Mong eru dømini um stættarmun í tí bondasamfel gamla førovska tað verður til agnum, kanska onkun- tíð við hetta, her skal einans verða nevnt, at nema seinni høvi at enn á degum kunnu vit hovra erliga eldri fólk taka til: >Hann ella hon er komin av góðum folki«. Við tað hetta verður ikki meint, at sgóða folke, sum hann ella | | | | | | I | hampafóllt hon er komin av, er óð menniskju; men um tev hava att góð verið í Fað verður t, d. ikki sagt um dóttir ein hu kall og eina arbeidskonu, at hor er komin av góðum fólki, sjálvt um foreldur hennara hava verið hampiligastu og bestu fólk í allar mátár Harafturímóti verður sagt um bóndadóttur, sum t. d. novdd ist at gíftast við húskalli og tí hildin at vera vánaliga gift Ja, hon var av góðum fólki, men hann var bara huskaliure, sjálvt um foreldur hennara eingi dygdarfólk hava verið Tað sigst, at arbeiðskona, sum verið hevði á bóndagarði megin partin av lívi sínum, ongatíð var sloppin í bestustovt Jú, mun urin var allstórur. Á okkara degum, nú, táið vit kunnu siga, at hitt gamla patriar kalska bóndasamfelagið er horvið mugu vit venda okkum annan veg fyri at Anna tann stættarmun, ið summir siga enn vera her á landi. Það hevur altíð verið so, at einstakir persónar hava verið fram verið aðrir, ur fjøldini: summir hava betri = útróðramenn enn summir betri skiparar, summi: betri bøndur, summar kvinnur hava dugað betri at halda hús enn aðrar s. fr., soleiðis hevur verið og vil óivað altíð verða, at EIS rætta mannalyndið og tær vidføddu ikki at bera til gávurnar fer vist Viðvíkjandi selnrl teimum reiðarum, kongligi KCVPpMOonn um um, aft om Var av anå, at tikin, reistu sínar buir her á landi, kann í mongum førum tað sama sigast, teir hava, ikki allir verið lika dúgligir, men ikki ber til at máta útróðramenn, skiparar Fu bøndur við sama máti sum keyp- menn, og heldur ikki ber til at nýta sama mát til keypmenninar í teimum ymisku plássunum í Fet ovum, umstødurnar hava verið sera Ójavnar, Teir gomlu, id settu á stovn tær eftir feroyskum viðurskift um stóru handilsfyrilakur, vóru tað er einki vvit tíðirnar og dugligir menn, at dvlia, men umsted eisini sera lagaligar, til urnar vóru Píðin upp var ein trygg tíð, ein tíð, táið ein fyrra verðinskríggj maður, at leggja hevði handilsskap, spekulera, altíð kundi sum reidiliga dugdi saman trekkja frá og og nakað dirvi at fáast við Leygardagin 28. oktober 1944. kostar kr I rn ——— Blackwarnish í 5 Gl. Dunk Kultjære i ví Bladid verður bilagt á posthúsinun Paa Lager haves: Tdr. å 208 kø Køb af Ved Dunke indsendt. + BALSLEV & CO. mindr« BRODURSKAPUR fiordin if 18. årg. porto um Partier Kultjære bedes DT vera nøkurlunda vissur í at vinna pening. Tá vóru eingi arbeiðs mannafeløg og fiskimannafeløg, og teir høvdu eina í mongum førum undirbráttliga arbeiðsmanna g fiskimannafjøld at fáast við, og einki eftirlit var við veruprísum Teir gomlu gjørdu fullkomuliga sum teir vildu sjálvir, einki mukk, einki knurr toldist frá teimum, sum teir søgdu klinkunie tað var ikki lukku tíðin skifti, tann áður s: a arbeiðsmanna 9 Met NSK! deydlig mannafiøld, sum fyrr hevði iatid kevpmannin og reidarin lagnu síni, setti knyklar á brýr stovnaði síni feleg og kravdi lívi ligari kor Mong vilja óivað halda, at i krav arbeiðs fiskimanna saman ringu tiØinie aftaná hitt við tí kríggið vóru atvold í, at fleiri s« handilshús fóru av væl grundfest men at hetta ikki var knóranum; orsekin sæst av tí, at júst Í hesi tíð ar nýggjar ringu eru her á landi skapt fyritøkur, nýggjar for rætningar, nýggj reiðariir, sum tykjast at hava kunnað bjarga sær væl og vaksa Tað kann íkki bara vera »Kongeriget Danmarks Fiskeribank« ella aðrir danskir peningastovnar, sum hava sett til her, tað trúgva vit einki. Nei, vit mugu leita eftir aðrari orsek, sum saman við hinum hava verið at vold í tí vanlagnu, iO rakti so mong handilshús So leingi, sum teir gomlu sótu við ræði, gekkst væl, men teir áttu bern, og hest bern áttu ofta nog riðil barnum. Ein eitt eisini ein av handilsbourgeoisi, vvirstættur, hvørs einasta grundarlag fyri sini veran var tað fæ, ættfadirin hevði skravað saman kom til Hesit vvirstættur kendi seg likasum fødd an til nakað betri og »finari« ent arbeiðs- og fiskimenninir Hann fór til útlandið at fáa sær kunn- leika og »dannilsie, kom heim aftur fta sum »av torvheidume«, men undir høgum hatti og við >stokke. Heimini hjá hesum handilsbourgeoisi vóru sterri og finari«e enn heimini hjá arbeið yr fiskimonnum Hesir høvdu ikki ráð tant KUMNICIKA til at lata Dørn sint Ssekja sæt ; »danntisie« harav kom munurin Hetta fóðurtunga, oftani luktiva handilsbourgeois!i hvers FÅ búkar kravdu nógva og góða ífyllu hvers hendur vóru trekar til mer virkis, man ivalevst hava verið stór atvold í, at so móng handilshús knóranum, tað virkaði ov fóru av lítið, men kravdi ov nógv Tú, stættarmunur hevur verið og er tann dag í dag, tað kunnu vit líta á Fyri at vísa hetta betur vera vit noyddir at nema eitt sind ur við eina ófýstliga grein í Suð urovarblaðnum »Førovatidindi« 12 aug. 1944. Har skrivar ein O. K m, a. soleiðis Og hesin lítli >proletar-ungin< (P. M. Dam) spílar tí næsagluggarnar út og sessar seg við miklum buldri og blásiri millum patriciarnar, sum hovrdi hann til har, tó hann veit, at hann bert líka er toldur« Her ér í hvussu er ein, sum roknar seg at shoyra tile ein vvirstætt, og hann hevur sínar líkar verið vís í ti. Greinskrivarin skift- ir fólkið sundur í ein yvirstætt