mánadagur 8. januar 1945síða 1

-ØROY FRÆLSI JA VNADUR ' Nr. 4. | GR BE Fy hj 4 Månadagin 8. januar 1945. ——[=[”£”— —€—— Vit eru sum manningin, ið var vid at doyggja av tosta á eini feskvatnstlåd, Ein spurdi ein dagin, hvat ið tingið hevði gjørt fyri at fáa skipari okkara fiskimounum nútímans skip. Vit greiddu honum so frá, at javnaðarmenn herdu ávíst og prógvað, at Ferovar áttu í dag vvir 57 milliónur Í avlopsvaluta. Javnaðarmenn høvdu sett fram uppskot um, at hitt áltenna, tingid, skuldi læna ein part av hesum peningi annaðhvort frívilliga ella við tvungnum láni og átaka sær,, um hitt privata initiativid helt seg aftur, at endurnýggja skipaflotan, so allir fiskimenn, sum ikki kundu fáa lívsbreyð sitt á ti turra, kundu sleppa til sjós við góðum nútímans veiðuferum. Få ið vit lagdu aftrat, at nú frættist, at Íslendingar høvdu sam terra avlopsvaluta suleiðis ett fullfiggjad uppskot um, segði t af nýta urát sum vit høvdu kiparin glaður: »1dan! Hinir flokkarnir, fyrst og hevur hemst vinnuflokkurin, sum I pad berandi kraftin innanfyri vinnulivid, so nógv um, at hann er tann teir tóku væl undir?e Vil máttu tessverri siga honum tann beiska sannleika, at øll okk- ara uppskot — uttan tað at royna frivilliga at til utians, læna 3 milltónur um nakar vildi læna, all okkara uppskot vórðu feld av fólkaflokkinum og sambandinum á ting, tók ikki tilikt svikir Få sprakk skiparin upp og til eina v...: gjaldi eitt >Ég til suleiðis oyra í løgtingsskatt ið fiskimanna ting, eitt ting, kkara livsinteressur. Ég fati ikki, at Førovingar, Før- va fiskimenn, finna seg í tílikum, uppreisn. Vit at líkna við at teir ikki gera erv í dag beinleiðis psmanningina á eini feskvatns Aóð, ið við tostå, ti ikki at taka krússið niður í vatnið var at doyggja av hon visti, at bara vid uttanbords var allur tosti slektur. Vit hava ivaleyst av peningi i kkåra til endurnýggja okkara skipaflota, kunnu gera tað landi at og kortini hava stóran pening til og ikki so frætt av samfelags- ivlops til aðrar uppgávur sí Ef kensluw, ábyrgdarkenslum í okkum vir fyri ellum teim farleysu, øllum témn og at arbeiðs- vinnuleysu, vit kunnu verða samdir um at nýta okkara stjórnarmegi til at gera okkum til harra yvir hesum pen- ingi til endurnýggjan av skipaflut- meiri harmiligt sum tað, at tað als at anum. Harmiligt annað um enn, ikki talan lándið skal læna henda pening frá og tjukt av er grossitunum, spekulantunum ið hava vunnið tjúkt eðrum, krignum, av ti føroyska fólkinum ! Kunnu vit ið vagað lívið, ið drigid og silgt ríkidemið til landið fiskimenn, hava kunnu vit, hava finna okkum í tílikum, hinna okkum í at verða settir á sveltingar- beinkin, tveittir út í arbeiðslovsis- ins forbannilsi? må val Nei og aftur nei! Nú verða! Hetta svartasta afturhaldið í Føroya oftani kørgu eldum má verða ríkið burtur!e Hvat er beint? Javnadarmanna stórsligni plánur um endurnýggjan og moderniseran av okkara skipaflota, so hver einasti fiskimadur kann koma til heilårsarbeidi á sjónum ? Ella fólkaflokksins og sambandsins „av- væntandi“ steða, ið yvirletur tað til einstaklingin og tey einstaku at taka .initiativið“, um lystir ella at lata vera, um teimum fellur tað betri. Samfelagsins luttaking skal íkki rekka longur enn at veita lán til ein brotspart av teimum skipum, ið okkara landi og fólki tørva? virkini teimum Nógv hevur verið talað um, at vit hava nógv ov fá skip. Víst hevur verið á, at bert ein brotspartur av okkara sjómønnum hevur sloppið til skips ein stuttan part av árinum. Hín stórsti part- urin hevur noyðst at ligið heima vegna farloysi. Hendan verunleika hevur eingin hevur verið mótmælt. Hann op er so ásýniigur, ågangandi og á troðkandi, at einki menniskja í Feroyum, ið hevur evni at síggja og fylgja við, kánn nokta hann. Og tað hava skip, Feroyingar tað fólkið yvirhevur skal kunna klára at megu um feroyska seg, liva sum tjóð, hevur heldur eingin kunnað avsannað. Skip nekrum okkara lívi og veran her í Feroyum, er í dag meiri enn á sinni grundarlagid fyri Skip og aftur skip! Hetta rópið skílja ell. Ja, hesum rópi taka øll lut í. Men hvussu skulu vit fáa skipini? Her er tann stóri ójavni flokk- anna og manna millum at finna. Fólkaflokksmenn og sambands- menn síga. at vit skulu líta á tað roynda >privatinitiativiðe aleina. Hitt beinleiðis sjálvt >grípa inne, taka gamla almenna skal íkki sær um reiggj, bæði hvat ið við- víkur at fáa pening til vega og at taka ábyrgd fyri, at skipini verða bygd. Tað kann læna eitt sindur av peningi, men so ikki meiri. Men samstundis sum afturhalds lata ljóða sum tað einasta sælugerandi meðalið fyri lív, tekur tann eini »måtadorurin« fyri og annar eftir til orða um, at tann einstaki maðurin ella tað ein- staka felagið kann ikki vága pen- flokkarnir hesa »paroluna« okkara lamda vinnu- hesi óvissu tíð, hvar ið ing sin i eingin“ kann siga nakað vist um framtíðina. Og teir vísa á, sum umberslu fyri hesa undanferslu, at aftaná seinasta kriggj »brendi« so mangur seg, oviók seg við at ið kundu herviliga ringu fara undir virki, ikki klára seg í teirri tíðini aftaná heimsbardagan. einstaki = maðurin ella ið knóranum, verður ambodum, Tann felagið, eigur pening, fer tkki hesin peningur til av um keyp av Men hvussu við teirri stóru fjøldini, ið ikki brúktur skipum vo. g. ongan pening eigur, og ið ikki kann liva uttan av hondum sínum, uttan hon fær lovvi at arbeiða, amboð at arbeiða við? Fólkaflokksins steða og sam- stød. alt til privata ikki beiðsmonnum bandsins at vvirlata hitt tryggjar og ar. onnur initiativid« statt Askimonnum so skip Hetta og arbeiðsamboð. má hver einasti fiskimaður og arbeiðsmaður skilja. Í tingsetuni feldu aftur haldsflokkarnir aðarmonnum 1943 uppskot frå um við láni til tingið at hey ð- JavVI- frivilligum ella tvungnum veita fiskimanninum tann turvuliga pening til skip. varð uppskutið eisini felt eins og upp skotið um, at landsneyndin skuldi fáa til kontrahera um bygging av skipum. Í seinastu tingsetu hetta heimild tingsins vegna at Kortini varð hesa ferð samtykt uppskot um at royna at fáa eitt Bladid verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 1,50 + porto um fjórðingsárið þ SOCIAL:DEMOKRAT BROÐURSKAPUR frívillugt lán uppá 3 milliónur til vinnulánsgrunnin, ið sum kunnugt varð stovnaður, tá ið javnaðarmenn høvdu fíggjarleiðsluna á tingi. Javnaðarmannasteðan er: I. Skipatrot og tað í samband við hetta trot standandi arbeiðs- loysi er tað dýrasta og hættisligasta fyri tjóð okkara, ið hugsast kann. 2. Arbeiði hverja hond, produktivt arbeiði á landi og á sjógvi, er tað einasta, ið kann gera tjóð okkara, okkara fólk, stimbrað og lívsmergjað. Tad, at hver einasti íbúgvi við dagligum produktivum arbeiði verður stimbradur íkki bert til at veita sær sjalvum feði og klæði, haraftrat eisini til at gjalda fyri heila men til samfelagið, ber við sær, at byrðurnar hjá tí einstaka verða minni og lættari at bera. Okkara samfelag er við at fara fyri bakka sum nú er við at verða statt, ið bert eitt fátal av íbúgvunum hava arbeiði og vinna eftir umstødum væl, meðan meir- einki arbeiði hevur ella hevur lítið at ikki kann føda seg og sini hamp- aliga lítli arbeiðandi parturin má soleiðis fyrst feða seg sjálvan, síðani skoyta uppí hjá tí lítið áv harafturat hvar lutin als so vinna, at hann væl. Hesin ov og teimum gomlu, og og bera uppi allar almennar stovnar partinum, 10 hevur vinnandi arbeiði halda lívið í sjúku, einkjum faðirleysu skipanir sum skúlaskipaníina, og embætisskipanina, læknaskipanina o, s. fr; 3. Tann avlopsmegi, ið vit í hesi tíð hava ognað okkum í tek um peningi er komin frá og við arbeiðandi og Hitt arbeiðandi fólkinum, tí stóru kevpandi fjøldini. fólkið hevur ti krav uppá, at hesin peningur verður nýttur til at tryggja tí arbeiði. Tað moralskt fyri, at hetta peningaliga avlopið verður brúkt plånøkonomiskt og við skili til at veita fjøldini, fiski er beint — fullkomuliga rætt — at skipa verður monnunum og arbeiðsmonnunum, ið teimum terva fyri at knnna vera við í einum skapandi, produktivum arbeiði. Ja, tað er íkki bara mo- talskt rætt, men ein ófrávíkilig skylda hjá landsins kosnu monnum til vega tey amboð, skip 0. a., at varðveita lívsinteressurnar hjá okkara fiskimanna- og arbeiðs mannafjeld soleiðis, at henda av- lopsmegi um neyðugt verður nýtt til at veita tey trótandi arbeiðs amboðini til vega. (Framhald í næsta blaði). *