mánadagur 22. januar 1945síða 1

=. FRÆLSI Nr. 3. Ein slak millión í banka- skatti á tað føroyska fólkið fyri + ja, hvat? „Sjóvinnubankin“ hevur í 1945 fyri kontórarbeiði — uttan eitt einasta oyra í at vága roknað sær yvir 400.000 kr. út yvir tað fastásettu stóru lønina hjá stjóranum og løn- ina hjá kontórpersonalinum. Herróp fór um Feroyar: >Hver maður sín lut í sjóvinnu- lánsgrunninum !e Og at kalla hver maður, ið átti eitt oyra til avlops, fylgdi herróp- inum, setti ein lut í henda lands- grunn Hetta var eitt landasak, sum menn ofta taka til! Málið var einki minni enn, at alt fólkið skuldi vera við til eftir førimuni íkki bara eitt år, men andsmál, ein hvert ár, við sínum lítla ella stóra »skervi« at veita Føroyum skip, skip og aftur skip! Um hesin kongstanki varð vorð- in igjøgnumførdur, ja um Hvussu heilt ødrvisi heiði so ikki verið. Men tað varð ikki. Tað bleiv ikki !! Tessverri! Nakrir menn komu sær uppi leikin. Forkomu hesum kongs- tanka, Oddamenninir fyri hesum monnum vóru Thorstein Petersen og Richard Long. Teir drupu henda kongstanka. Hesa landasak. Og úrslitið? Fingu Førovingar skip? Eingu fiskimanna samtekur skip? Nei! Men teir, ið komu sær uppí leikin, landssakina? Sita teir við sviðið soð? Her kann ikki sigast nei, valdtóku kongstankan, :Um 40000 í »tantiemu«, Haran tær tann eini, oddamaðurin, kanska helvtina, kanska tveir partarnar — umframt sína festu stóru stjóralen. 400000 kr. í reinari eykaúrteku kontórárbeiði uttan eitt einasta oyra í at vága!! ella eykalen fyri 400 000 av Føroya fólki, Føroya vinnulívi! Hetta má vekja fólk til eftirtanka, til hugsunar um, hvussu ræðuliga øvugt okkara samfelag er skipað. Og hin bankin? vunnið so rúmiskt? Hevur hann Hevur hann vunnið annaðslíkt og meiri, verður talan um slaka miljón í banka- skatti á Feroyingar. Lýsingaprísur fyri petitreglu: 40 ovru á I. síðu, 30 oyru á 3. og 4. síðu SOCIAL-DEMOKR AT BRODURSKAPUR OY JA VNADUR Slak miljón! Hevum Litt før- samfelagið ráð til tílíkt húsarhald? Greið okkum frá, fólkatingsmaður, legtingsmaður og legtingsformaður Thorstein Peter- sen, greið okkum frá, hvat roysnis- verk bankin hevur gjert fyri hesa risaløn frá tí“ feroyska fiskimann- ovska bankastjóri, inum, reiðaranum, vinnulívinum í síni heild. Landið eigur rætt til hesa frá- greiðslu! Greið javnaðarmanna nppskotid um, at okkum eisini frá, hví legtingið skuldi seta á stovn ein banka, ið so vid og við taka allan tann vinning, ið bank- avstað við roknskaparfrá- kundi arnir fara sambært bankanna egna greiðing — greiða okkum frá, hví hetta uppskotið varð felt av meir- lutanum á Feroya legtingi. Varð tað uppskotið vildi landið, alt fólkið, fingid hetta risarakstraravlop aftur sær til góða. Sum nú fáa bert samtykt, nakrir fáir ágóðan av landsins sveitta ...... bert nakrir fáir, í bankamálinum sum í øllum eðrum føri í tí pri- vatkapitalistiska stýrda samfelag- inum. me bert nakrir fáir. Ein depur mynd. Nær vakna Førovingar, fiskimenn, arbeiðsmenn, búmenn, húskallar hjá tí almenna eins og hjá einstøk- um monnum og felegum ...... Nær vakna Føroyingar!!! Favnadarmadur. Partabyti á Tingi. Tú sært ofta, at Tingið verður býtt sundur í 12 og 13, altso tveir partar, 12 í eðrum partinum og 13 í hinum, og nógv orðaskifti er farið og fer fram um hesi bæði tel. Vidurskiftini eru tey, at tað eru nú tríggir flokkar á Tingi, og eing- ir tveir eru so samdir, at teir kunnu kasta fullvegis saman. Undan Bar- talsmessuvalinum var sáttmáli gjørd- ur millum tríggjar flokkar, og hesir arbeiddu so eftir hesum sáttmála; men tá id val varð fráboðað, slitu Aokkarnir henda sáttmála — tað, at tveir flokkar eru gingnir í val: bólk saman, er so einki grundar- lag fyri festum samarbeiði. Eingin flokkur hevur verunligt fleirtal, so skal nakað mál verða framt, mugu menn úr hesum ym- Mánadagin 22. januar 1945. isku flokkunum taka seg saman og styðja tey uppskot, ið fram verða sett. Kara vit so at kanna eftir, hvussu teir einsteku flokkar standa í hesum og hasum málum, kunnu vit siga, at Fólkaflokkurin og Javn- aðarflokkurin kunnu semjast um ymisk tjóðskaparlig mál. Men fara vit at hyggja at hinum økonom- isku, fíggjarligu viðurskiftunum, so eru hesir báðir flokkar so heilt tvørtur móti hverjum ødrum. Og tå id ein fer gjølla at kanna eftir, so eru hesi viðurskifti, alt tað, ið nertur við vinnu og pening, tað sum er tað mest umrådandi og mest avgerandi í ellum politikki. Fólkaflokkurin hevur eina steðu, sum líkist ógvuliga nógv teirri gomlu sambandssteðuni. Hann er ímáti, at Tingið skal hava ovstór- ar inntekur=— ein steða, sum er so ring at skilja, tí flokkurin boð ar frå, at hann vil hava fullveldi, sum sjålvandi må meinast vid figgj- arligt sjålvstyri. Valgagitatiónin er so sera lík Sambandsins um degum, tá ið stríðið stóð mill- Samband og goml- um Sjálvstýrið og inntøkurnar til Løgtingid. Teir eru ti móti høgum skattum á stórar inntekur. ímóti, at Tingið skal koma upp í vinnulívið, ella um neyðugt er fyri landið at leggja ymisk bond á handilsskapin, ella landið skuldi tikið sær onkra vinnu, sum fyrr hin privati maðurin hevði tað privata haft einarættin til. Menn fara so statt at rópa henda flokk ein konservativan flokk, sum her hjá okkum í økonomiskum og vinnulivsmålum ógvuliga væl kann semjast við hin gamla Sambands- Aokkin Tað er ti eftir hesari analysu rangt at siga tað, at Javnaðarmenn og Sambandsmenn eru einum parti. Sambandsinaðurin og Javn aðarmaðurin eru áskoðan á hevuðsmál Javnaðar manna; hóast tað er at síga, at Ojavnir í síni Sambandið er gingið langt frá tí steðu, tað hevdi fyrr, og at tað eru menn hár, sum sýnast nógv at vera ávirkaðir av teimum nýggju rerslunum í útlandinum. Men í síni heild kann Sam bandið ikki so bróta við gamlan politik, at tað fæst at fara inn á nýggjar, tað ið menn rópa, radi- kalar politiskar leiðir. Tað er tí ikki sv skeivt at siga, at tað er eitt tjúgumannaræði á Legtingi heldur enn trettanmanna- Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 1,50 + porto um fjórðingsárið Eisini harðliga . Fólkaflokkurin er í sínum høvudspolitikki ein Sambandsflokk- ur. Hann hevur eisini fingið fatur á góðum gomlum Sambandsmonn- um, og skuldu Javnaðarmenn gjerst ov kollveltingarhugaðir, so eru hesir báðir flokkar hjartaliga samdir um at skerja teir. Veitst tå: at javnaðarmenn fleiri ferðir á tingi hava sett fram uppskot um at almenn arbeiði skulu verða roknað út frá meðalgrundlenini í Feroya arbeiðarafelag og at dýr- tíðarviðbótin skal verða roknad við einum oyra fyri prístalsstigið hvat ið vildu givið arbeiðarunum, ið eru í almennumvega- og havna- arbeiðum, um 73—78 oyru meiri í tímanslen ella 5—7 kr. meiri um vald. dagin, men at tólvjavningarnir og sambands- menninir feldu hetta uppskut javn- aðarmanna og harvið beinanvegin skerdu minstarættin hjá arbeiðs- mannafjøldini til dagligt brevå? Hvi skrivar Ziska ikki um hetta livsmål arbeiðsmanna ? Veilst tå: af 20-mannaveldid feldi javnað- armannauppskotid til at hækka vegapeningin frå 400.000, ið vega: nevndarmeirlutin kom fram vid uppskoti um, til í miljón, so hin stora arbeidslévsa- og inntekuleysa fjøldin í hesi sváru kriggs- og dýr- tíð kann fáa eitt sindur av arbeiði til lívsins uppihald, men at tað samtykti at skera vega- studningin niður í frá tríðing til helvt av tí, sum hevur verið tey tvey seinastu árini? Hví skrivar og fortelur Ziska ixki førovsku arbeiðarafjaldini hesa gerð afturhaldsins móti t minnimenta manninum? * Veilst tú: at teir patent-nationalu 12-javn við sambands javnaðarmannna- óndu . saman monnum feldu uppskotið um at seta á stovn ein við einkarrætti til ingarnir legtingsbanka veksling av Hesin rættue vildi at enda ført alt bankayrki vvir til løgtingsins fremmandari valuta? banka. Oll eiga at brúka Føroyska hondsápu | frá fabrik OKKARA