mánadagur 22. januar 1945síða 2

Nr. 3 FØROYA SOCIAL-DEMOKRAT 22. januar 1945. —————""<———"—"BÚVEGÚ— a —/————————————"INGGÚ—WxE"-—iit'—i Ein spurningur til hitt bretska umboðsvaldið her. Føroyingar vilja hava tað besta samarbeiði við Bretar. Hugsi, at vit kúnnu siga, at vit eru fúsir at vera alt, ið vit duga og orka, og sum rímiligt er, fyri at fáa hesa samvinnu í lag, ikki bert nú, men eisini fyri komadi tíðir. Feroyingar kenna okkum vísan i. at Bretar sum hin stóra og hin humana tjóðin vilja unna okkum, hini minstu tjóðini í Norðanlond- um, bestu og rúmastu kor. Men tað er ymist, ið hevur undrad okkum ella sum vit íkki fata í viðurskiftunum okkara og teirra millum. Vit kunnu soleiðis ikki fata. hvussu tað ber til, at ís- lendingar hava lættari átgongu at koma til Bretlands til samráðingar við bretsku stjórnina enn vit Fer- oyingar" Hvussu bér tað til, at vit, hóast vit nú í longri tíð hava biðið um tað íkki kunnu fáa loyvi at fáa eina samrådingarnevnd til Bret- tað frættist, at Ís- verið til samráðingar, og at lands, meðan í Bretlandi, tað er í umbúna hjá Íslendingum nú aftur lendingar hava at fara av landinum til samráðing- ar við Bretar um fskivinnuvidur- skiftini. Eg loyvi mær við hesum regl- um at spyrja hitt háttvirda bretska umboðsvaldið her á landi, hvussu tað ber til, at er hjá Íslendingum og Ferovingum ein slíkur munur at koma til Bretlands. At eg alment kemst av, åt spurningurin seti fram henda spurning liggur øllum Feroyingum á munni og at svarið tí var okkum kærast um tað varð givið til almenningin. januar P, M. Dam, løgtingsmadur, p. t. í Havn, tann 11. 1943. Tá ið fólkaflokksmenn flýddu undan skortfleingj- uni undir amtmansmålunum táið amt- Gamalur síður er, at mansmálini og nú eisini lands nevndarmålini eru fyri, plaga flokk- arnir at draga fram ymiskt, ið vanliga ikki kann koma til umrødu undir eðrum serstekum málum plaga eiga tað sína at vera til steðis fyri at svara seg móti ålopum frá mótstaðumonnum. Henda fyrst og leiðsluna sum dagin fremst teir, ið kenna skyldu a tingi, uppá spurningar og verja Men hvat hendi í ár? Ein av teimum tólv refereraði spakmæltur sjálvt álitið. Nei, hann visti einki at draga fram móti amtmanninum og landsnevnd- ini! So talaði A. bandsins vegna. Samuelsen sam- Hann fanst høvudssakliga at ti atburði, ið hevði latið komið til sjóndar undir viðgerðini av ymiskum rættarmálum. Segði seg at gera tað íkki fyri at leypa á persónin Bonnevie, men fyri at verja dómstólin, sum eiúgin meiri segði ynskti hildnan í æru og uttan fyri ella dómarin enn hann, hann, omanfyri allar flokkar í landinum. Hetta toldu fólkaflokksmenn at hoyra. Teir andaðu meiri frítt og lættliga, tå ið teir merktu, at teir og teirra steður ikki beinleiðis komu undir heggið. Men so bað orðferari javnaðar- flokksins um orðið. Tå fór at tynnast í fólkaflokks- liðinum. Fyrst fór tingformaðurin út. Hann rópti sambandsmannin taka for- Síðani fóru teir ein og ein, spakliga, sum hím Djurhuus at koma at manssessin fyri seg. út av durum — til eingin var eftiri. Teir vórðu millum annað spurdir: Hví háttvirdi tingsformaður ikki latið javnaðar- Aokksins stjórnarskipanaruppskut komið til viðgerðar ? Mangir aðrir spurningar vórðu hevur tann leg- ábreiðslur settir fram, og nógvar vórðu givnar sum ein og hver annar flokkur enn fólkaflokkurin hevði roynt at svara. Ikki sukk til svar fekk javnaðar- Bokkurin uppá, hví stjórnarskip- anaruppskotið varð stungið burtur. Ikki nakran annan spurning. Tei eitt sukk av svari uppá fólkaflokks- strutsurin stórreypandi menninir heyvdu sum stungið høvdid inn í buskin — vóru himmalglaðir við at sleppa at tiga, so sekaðir sum teir kendu seg. Ikki var betri, tå id figgjarætlanin var fyri. Fólkaflokksins primusmotor, figg): arnevndarformaðurin Th. Petersen, átti sum framsøguma0ur fyri tann bólkin fyrst orðið. spakmæltur at smyga sær stórsta Hann royndi ígjagnum og frá allum teim mål- sambat:ls- Um, SÚM lansdra Og manna figgjarætlan høvdu slept endanum royndi málið og vendi sær móti javnaðarmonn- uppá fjall. | hann at herða eitt sindur um. Tó segði hann við tað sama, at hann vildi íkki svara einum aftur, Hann visti, at teir vildu koma við eini ræðuligari ágongu móti folkaflokkinum, segði hann. Men hann skuldi kortini síga tað at Dam bevdi fingid miljónbasill- una á heilan. Hvussu kundu Før- ovar bera seg, um Dams uppskot varð samtvkt- Tað kravdi heilar 2 miljónur meir enn hansara fíggj- arætlan. (Javnadarmanna innteku- uppskotið vildi lætta teim minni- mentu um skattabyrðina, meðan teir, ið hava haft ráð til at leggja *góðar kríggsárini, skuldu koma at gjalda yvir 57 miljónur til hesi eitt sindur meiri í skatt!) A. Samuelsen segði seg at vera so glaðan og lættan um hjarta vvir at eingin minni enn sjálvur Thorsten Petersen hevði bekent, at fólkaflokksins loysingarpolitikkur var áðamannaverk. Tí tað segði Th. P,, tá hann segði, at Dams uppskot, ið midadi ímóti at fáa um 2 miljónur meiri í innteku til tingið fyri at loysa ymsa samfelags neyðugar uppgávur, var óðamanna- verk. Tað eru stívar 2 miljónur, ið staturin í Gag rindar til hitt Hann ið frammi førovska húsarhaldið. sum fólkaflokkurin at kvetta okkum frá Danmark, so hevur vit koma at noyðast eisini at gjalda hesar tvær milj. hann er eftir Th. Petersens egnu orðum óður í høvdinum, Einar tvær miljónur og aðrar tvær mil- jónur, tað er tað sama. A. S. endaði reðu sina vid, at Th. Pet- ersen hevði klistrad orðið >óða- mannaverke nppá folkaflokkspoli- tikkin vid at fordøma Dams inn- tøkuuppskot um tvær miljønur eyka altso frá teim stóru. Tá ið framsegumaðurin javnaðarflokkin fekk orðið, tingformaðurin horvin — og tað vardi ikki leingi, til teir allir fólka- fyri var Aokksmenninir horvu, ein og ein, so hvert sum ábreiðslurnar harðu- aðu móti >harnlingunume. Ti . . íðindi. Stórokurssela avdúkað í Íslandi eins og í Feroyum. Fidindi koma úr Íslandi, at sakarmål er reist moti heilsølufelaginum Helgason & Melsted fyri falsan av prísuppgávum á verur frá Ameríku. fslendsk blød halda, at tað ikki verd- HS MM. fylgja okurselu og ur úti við men at fleiri heil- sølumenn vilja hesum felagi í kjalavatninum. Hvussu stór okursølan talan er um, eru menn eitt sindur ójavnir á máli. Summir gita upp í 20 millionur tjúgu millionur. Vit geva »Krosste rætt í ti, at tað er vert at leggja til merkis hja okkum, at Helgason & Melsted er júst tað felagid, vid Th. Petersen sum folkaflokksmenn og Kjølbro á odda vildu skræda seg ur skinninum av ødi fyri at hjalpa at fáa løgtingid at keypa ein halvan skipafarm av vørum uttan at nakad sum helst vist var uppgivid um prísin. Tad hevdi verid snotuligt, um leg tingid hevdi latid folkaflokkin drivid seg blindi vid verðið flåad av hesum islendska okrarafelaginum út í felluna at keypt í bind fyri eygunum fyri at Sendimannanevndin. Førova reidarafelag hevur sum um bodsmann til Íslands sent keypmann tohan Dahl, Vági, Fiskimannafelagið formann sín Daniel! Klein, Skipara- og navigatørfelagid Th. Thomasen og Føroya Arbeidarafelag Magnus Tórsheim. Sendimadurin Hans Dalsgard fór saman vid nevndini til fslands. Vit ynskja sendimannanevndini og um- bodsmanninum góðan byr á ferdini, Frá „Leivuri Øssurssyni” er frætt, at hann er fullfermdur á heim- veg. Seinasta leygardag hevdi hann bert tingid 200 kurvar. Útróðurin. í Nordoyggjun- Sunnbingar Bæði í Súduroy og um sigst frá væl av fiski. fingu um 600 centnar Í tveir dagar. Í hinum bygdunum royndist eisini væl. Men veðrið forðar tessverri Øllum út- róðri. Tad er bert hendinga løtu roynandi. Kolagrevsturin. Í Hvalbe hava menn vunnið meiri ut av koli enn á nøkrum sinni. Tí eru futtningslikindini so vánalig, at teir eru við at liggja innibyrgdir við kolínum. Í Rangabotni hevur proppstrot at kalla stedgad kolasøluni, Fáa Rangabotnsmenninir propps, og kunnu Hvalbingar fáa fleiri skip til sín eftir koli, er eingin grund longur til at rationera brenni. Tad eigur verri nog nogv nú at sleppa aftur í fría selu. Veiðuyvirlit fyri motorbátarnar í Klakksvík árið 1944 : Arnvid 72.246,85 81.100,00 43-975,12 Brimnes Enniberg Flóvin Garðar Gjógvarent.i 105.895,30 40.000,00 Gliggur 30.000,00 Grunningur 77.955,01 Havfarid 40.000,00 Hépur 75.000,00 Kallsoy (Husar) 34.000,00 Kunoy 50.005,54 Kvik 81.000,00 Louisa 111.093,57 Nevid Reyda 95.771,57 Nekkur 46.000,00 Nólsoyar Påll 78.171,74 Norðan 29.000,00 Núpur 105.425,53 Ragnhild 71.624;28 Royndin Frida 108.781,44 Sanna 70.000,00 Sigurd 102 467,54 Sílið 42.000,00 Svananes 36.445,79 Tinganes 40.000,00 Tjaldavik 37.106,16 Tor 101.972,34 Ulf 90.300,04 36.886,03 1.935. 223,85 Victoria ———— Hettar er brutto veidan í kr. fyri motor- bátarnar, men fleiri hava verið til um- vælan og á annan hett ikki í drift alt árið. ———""e" Feðilandið. Í Atlantshavi, har bylgjan bla, hvar skumid brýtur skipum fra. er fødilandid, hitt lítla væna, altíð at sjá. Vit elska Feroyar, vart fodiland, frá frallatindi til hvítan sand, við grønum líðum á summartíðum vårt føsturland, Har Trondur og Sigmundur, hetjur tvær ja. landið høvdu tær altíð kær hvar enn teir føru, teir altid bóru landið í sær. Við grønar líðir og bláan fjørd har sólin stavar á fosturjorð, har seydur ferðast og fuglur trivist, har grasid grør. Har fossar og fuglar syngja lag har aldan skvatlar summardag, har nordlysid glampar å heystardegi, er landið tað. Tad fødilandid so lítið er frá fjalli ovast til ytstu sker, tó tað vit elska vid reinum hjarta. hvar leiðin ber. Minst til at æra títt fødiland, her ert tú borin við sjóvarstrond. ferdast, hav tú í minni títt fosturland. Hvar enn tú DITLEV OLSEN