mánadagur 5. mars 1945síða 1

FRÆLSI Fiskimenn. Í tí sum eg fyrr umtalað her í blaðnum, førir fiski- maðurin fram: Nú i sjómenn skrivi, havi fleiri år hava føroyskir verið á sildaveiðu saman við Íslendingum, fyri hálva len máti Íslendingum, tó at Føroving- irnir hava gjert sama arbeið sum hinir og íkki á nakran hátt staðið aftanfyri teir Íslendingar hava mangan gramt hvussu tað sker teir í síggja menn úr Feroyum, sum verða so- leiðis okkum, hvussu seg um hjarta at hesar neyðars hagreiddir. Teir spyrja hetta ber til, og um vit einki fiskimannafelag hava í Feroyum ella um tað eru reið- ararnir sum avgera alt einsamallir, Vit vita sjálvandi einki at svarae. Ja, soleiðis skrivar hesin maður, og eg lati tað fara víðari fram til teirra, sum hava við kontraktir at gera. Sum vidurskiftini eru í dag hava vit lóg um prísstedg og lenstedg, t. v. s,, at øll lenhækkan skal góð- kennast á Feroya legtingi; men fyri tí er tað organisatiónirnar, ið eru næstar til at leggja málið fram fyri legtingið, og nú fyri lands- nevndina, meðan tingið ikki er saman. Fiskimaðurin skrivar eisini um pris fyri tann fisk, sum føroyskir útróðrarmenn fáa. Hann er ógvu- líga ójavnur á teim ymisku pláss- unum, og spurningurin er, um nak- að er harvið at royna at svara eitt sindur á henda haldi, at Aski- best við ni sorgarsøgu, sum hann skrivar um. Hon ljóðar soleiðis: >Nakrir fiskimenn keyptu sær gera. Ég skal purning; men eg maðurin sjálvur svarar ein bát sum teir fiskadu við undir Førovum og seldu veiðuna til stór reiðara, sum seldi teimum agn, ís, proviant og so framvegis. Alt gekk í góðum lagi eina tíð, einaferð, tá ið sumraði fóru fiskimenninir langt til havs, meli SÓ fyltu båtin og sigldu til Bretlands við veiðuni. Tá kom eldur í kol- una. Reiðarin varð í ødini og noktaði monnum agn og tílíkt í íramtíðini. Teir royndu fleiri staðni, men fingu allastaðni sama svarið. Vilja tit hava agn, is og proviant, so skulu vit keypa reiðu Útróðrarmenninir hildu tað vera tungt at noyðast inn til Feroyar við veiðuni at selja hana fyri lítlan prís, tá ið summarveðr- tykkara. Lýsingaprísur fyri petitreglu 1. síðu, 30 oyru á 3.'og 4 SOCI AL:DEMOKRA JAVNAÐUR 40 oyru á síðu tað Bretlands og id gjørdi møguligt at fara til har fáa nógv meira fyri veiðuna. Men harvið var einki at gera. Endin varð, at teir fóru till Íslands við båtinum og veiddu har yviri og seldu eisini hare. Hetta er tann sama sorgarsøgan, vit kenna so ómetaliga væl landi. Fiskimenn royna at fáa sær fer, sum her á royna so sjálvandi at selja veiðuna til hægsta pris; men teir eru tjóðr- aðir til stórkapitalistar allastaðni, hvar teir so venda sær. Ur hesum ftjóri sleppa okkara fiskimenn aldri fyrr enn teir sjálvir eiga teirra bátar, skip, krambúðir, turkihús, turkipláss, pakkhús, ís- virkir, agngoymslur og alt, ið tervast, soleiðis at teir kunna selja sjálvir; men so langt koma ikki at teir sjálvir ráða allastaðni, bæði og keypa fiskimenn utten so er, á sjógvi og á landi og javnaðar- menn fáa fleirtalid á Førova leg- tingi; tí javnaðarflokkurin er tann einasti, sum umboðar fiskimenn og arbeiðarar At fáa arbeidsmonnum og fiski monnum ' fullt stríð og strev á sjógvi og á landi er eitt av hevuðsboðunum í javn- virði. fyri teirra aðarmanna stevnuskrå, Bartalsmessudagur 1943 var ein skaðadagur fyri arbeiðs- og fiski- menn; men tann neyð, sum tey fátæku líða í hesum degum man fara at læra Ferovafólk tað sama sum ell onnur hava lært og tað er ein ólukka fyri tann fátæka stættin at lata ríkmenn sleppa at ráða í landinum. J. H. Danbjerg. SOGJALA FRAMGONGDIN Í NEW ZEALAND, HAR JAVNADARMENN HAVA SITIB ViD RÆÐINUM SÍÐANI 1935. (Framhald). Búnaðar undirvísing. Menn við lítlum kunnleika í land- búnaði fáa antín á ríkisstjórnar undirvísingar gerðum undirvísing, og landbúnaðar skúlum ella hjá Stjórnin gevur lenstudning til menn, ið arbeiða hjá bóndum, so at teir fáa frá £ 5 til £ menn á búnaðarskúlum og undir- privatum bóndum. 5 og 10 sh. um vikuna, og vísingargerðum fáa len eftir sama stigi. Heilt menn við eftirlen sleppa til gott dyrkilendi fólkaríkum steðum, hvar teir óarbeiðsferir nær Mánadagin 5. mars 1945. kunnu arbeiða eftir forimuni. Hetta, saman við teirra eftirløn, vil geva teim góð livikor. Invalidar. Mlir kriggsinvalidar fáa best meguligu Jæknahjålp, harundir hóskandi arbeiði, so teir skjótast meguligt kunna vinna fulla arbeið- ismegi. Undirvísingarmiðsteð eru bygd , å fyra høvudsumrådum, hvar in arbeidi i mongum førum, sum mebilarbeiði, træsmíð, leðurarbeiði, kurvagerð validar fáa lærdóm og o..0. Í vissum førum verður hildið áfram við læknahjálp, meðan menn eru í serligum heilsustyrkjandi arbæiði. 1786 krípgsmenn afturkomnir úr tænastu uttanlanda og 1682 úr innanlanda legum, eru mettir sum invalidar — tað vil siga, teir vunnu ikki fulla arbeiðismegi eftir vanliga hvíldartíð. 1190 av teim heimkomnu og 1269 av teim heimanífrá eru longu ella í arbeiði hava á annan hátt funnið seg til rættis í tí civila lívinum. Allir fria læknahjálp, hesir hava fingið harundir skur- læknar og serfrødingar, og syrgt er fyri kunstigum limum og eðrum tílíkum limir, menn, ið mangla eru sjálvir lærdir at gera kunstigar Fleiri limir. Serligur dentur er lagdur á at tryggja invalidum varandi og len- andi arbeiði. Arbeiðis umsjón. Eitt eftirlit er gjørt fyri at kanna møguleikar hóskandi fyri invalidar og tá ið tað er liðugt, verða arbeiðisgevarar bidnir um endiliga Hósk- statstænastuni eru at lata teir fáa tey arbeiði. irbeidi í eisini guymd ínvalidum. andi Invalidar fáa eisini stóra eftirlen og lagaligt er hjá teim at fáa studning Endurreisingarløn. Fyrrverandi kriggsmenn, ið ikki fáa kriggseftirløn, men kortini eru óarbeiðsfarir ella ikki kunna fáa hóskandi arbeiði hava rætt til endurreisingarløn, Hon er £ 3 og 10 sh. fyri mannin, £ í fyri konuna og 6 sh. fyri hvert barn, tó ikki yvir £ 6. Henda fyribils løn var ar upp til 13 víkur. Fyrrverandi kriggsmenn, ið fáa eftirlen undir £ 3 og 10 sh. pluss eykalen, kunnu eisini fáa teirra eftirlen ekta, so hon er samsvar- andi endurreisingarlenini sjálvan Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið um varð BRODURSKAPUR Hvussu varð burtur úr umsóknini hjá Hvalbingum og Sandvíkingum um eyka- studning til bryggjuna í Sandvík? .Harra blaðstjóri og maður P. M. Dam. Ég fari at loyva mær at spyrja tygum hvat id varð burtur úr um- sóknini hiðani úr sóknini til tingið um at fáa eykastudning til brúnna í Sandvík. Hon kom at verða so nógv nógv dýrari enn ætlað. Maður frá Sandvík var jú norð- uri í Havn fyri at geva eina stað kena frágreiðing frá arbeiðinum. 1945. Skattabor gart. løgtings- Hvalbiar sókn í januar Manmagongdin í tinginum var: Ums6éknin var til viðgerðar í fíggjarnevndini. Hon kom við uppskoti frá fólkaflokkinum og sambandinum um einans at játta / av kostnaðarætlanini; meðan javnaðarmenn settu fram uppskot um eisini at játta */, (30.000) av meirkostnaðinum Eftir áheitan frá javnaðarmonn- aftaná 2. viðgerð sent boð eftir Sandvíkingi at greiða frá arbeiðinum. Hann kom, greiddi eisini so væl og fyndiga frá viðurskiftunum, sum tey lógu, at figgjarnevndin lovaði at koma fram við einum nýggjum uppskoti, ið gav meiri studning. Hetta uppskot kom Allir javnaðarmenn stemmaðu fyri tí. Men tað varð felt av fólkaflokkinum og sambandinum, ið góvu tí ov fáar stemmur. Samstundis sum hetta hendi, hendi tað merkiliga, at eitt a javnaðarmonnum framsett nppskot um at játta studning til framhald av arbeiðinum uppá eina bryggju í Trongisvági varð felt — og ímillum teir, ið feldu hetta upp- skot vóru Suðuroyartingmenninir fyri sambandið og fólkaflokkin. Teir royndust kortini betri, tå ið uppskotið frá javnaðarmonnum (veganevndin við fólkaflokkinum á odda hevði verið gloymsk) um eykastudning til Hovs—Trongis- vágsvegin kom fyri Arbeidarar! Haldið »Føroya Social- demokrat«. Hann er arbeið= aranna ýtarsti slóðbrótari og kostar bert kr. 200 um fjórðingsári + porto.