mánadagur 14. mai 1945síða 2

Nr. 19 verja seg tíl seinasta mann har? Tað var spurningurin á hverjum munni. Tó, tað var ikki at vænta. Tapt í Týskalandi sjálvum, tapt á ellum vígvellum vildi tað vera tann stórsta beistagerð og grimmasta blóðúthelling at halda fram við Noregi. Nei, tað fór ikki at bera til, uggaðu fólk seg við. So komu victory-dagarnir, 8. og stridnum i 0. mei við frígeringini, ikki bert av okkara frændum, Norðmonnum, men av ellum teim kúgaðu lond- unum í Europa. Bretska útvarpið boðeði frá, at i Brettlandi vildu báðir hesir dagar — fyrst við kunngeranini av sigri- num í Vestureuropa og síðani av sigrinum í Eystureuropa — verða frídagar Her vórðu teir so eisini Skulin var friur. Krambúðurnar lótu aftur kl. 12. Allur býurin festaði. Aldri hava so nógv flegg verið á stong. For- lýstir sum frídagar. maðurin fyri Ferova socialistflokki flaggaOi við teim trimum merkun- um síð um síð, tí reyða, tí fer- ovska og tí danska. Lýst varð at fagna friðinum við skrúðgongu og við fundi beinan- vegin aftaná skrudgonguna. Tíverri stúrtregnaði tað so eftirmiddagin, at tað var ómeguligt hjá fólki at vera úti. Skrúðgongan og fundurin vórðu tí útsett til næsta festdagin tann 9. Við dreingjaskótaliðinum á odda við feroyskum, donskum merkjum á stong og gentuskótaliðinum f midjuni gekk so ein fjølmentur Aokkur spælandi og syngjandi gjøgm: um býin frá kommunukantórinum út undir Sevmýru og haðani niðan í skúla- garðin. Har var inn til Trongisvágs og komin ein ófera stór mannamúgva saman. Tvørovra 40- manna stóra sangkórið byrjaði við einum felagssangi. So helt sóknar- stýrisformaðurin hesa rødu: »Hin stóra, hin sæla stundin er upprunnin aftaná 5, ja næstan 6 long og depur ár — tev daprastu i okkara lívi. Fridarklokkurnar hava ringt gledi- boð síni kring allan heim, fridar- boðskapin til Europa, tað til deyða blødandi, líðandi og svøltandi Eu- ropa, Vit hava fingið frið. Herligt! Vitundarligt! Er tað dreymur, vit uppliva? einans ein undurfagur Ja, um tað bara var ein dreym- ur, so var tað hin vakrasti og væn- asti dreymur, vit nakrantíð hava drovmt Men tað er eingin drevmur, Tað er hin herligi verunleiki, hin ríkasti og dýrmætasti okkum kann falla í lut í hesum jarðarlívi. Í hesum degum er tað ein sann- leikr, at frå okkum er burturi útt- in fyri teim ræðuligu devdsfugl- unum, ið fyltu luftina, sveimandi vvir løndunum spreiðandi deyða og óbetuligar vanlukkur millum menn- FØROYA SOSIAL-DEMOKRBATUR iskjuni, deyðsfuglarnir, sum eisini | neyðugu góðar, tá veit eg, at ikki bóru við hjá okkum og tóku alla livstrygd fra okkum, hóast vit kunnu gleða okkum við, at vit sluppu at kalla skaðaleys undan teirra drápseldi, í hvussu er hvat ið vidvikti lívinum á landjerðini. Í hesum døgum er tað em sann- leiki, at vandin frá ódjóri, kavbátunum, ið týndu hundr- burturi er hin lúrandi havsins herviligasta aðir og túsundir av menniskjalív- um, og sum eisini týndu svára millum okkara gævu sjómenn. Tað er satt, ein verunleiki, at kríggsmenn ikki longur vilja byrgja okkara grunnar, mið og siglings leiðir við deyðsknettum, men tverturímóti nú vilja fara at gera sjógvin reinan fyri okkara veiði- og siglingarmonnum. I djúpastu virðing fyri okkara djervu sjómonnum, í djúpastu sam- kenslu við ellum teimum, ið sita eftir við sorgini minnast vit teir, ið vórðu verðandi har úti, hvurvu og lótu lív sítt í kríggsins mal- streymi. — Ja, hitt dapra og kriggsmyrkrid við ellum sínum nívandi vandum og óndu kreftum er týnt og rikið burtur av fridarins herligu sól og sigursins sterku kreftum. Av sonnum stórir dagar, stórstu í okkara lívi! Merkisdagar, ið vit aldri vilja gloyma. Okkum kenst illskapin og træl- dómin og alt tað, iO hann ber í sær av likamligari og sålarligari neyð, vera yvirvunnar og manaðar undir mold, og lívsins dýrasti rætt- ur, rætturin til at liva sum frí og fræls menniskju, er gívin okkum aftur. Vit fagna friðinum, ti hann gev- ur okkum henda rættin aftur, ti hann ber aftur frælsi, lívstrygd og fólkini, harímillum til okkara kæru frænda- og breðrafólk Danir og Norðmenn. Okkara reinastu og djúpastu gleði- lívsrætt til tey kúgaðu kenslur hevja seg í tøkk og jubul okkara breðrafólka jublandi gleði yvir aftur at hava Tað er ein hin ljósasti og glaðasti tóni í saman við vunnið frælsi og friðin, okkara friðarhymnu, at vit brátt aftur skulu kunna hittast við okk- ara frænda- og breðrafólki. Vit fagna friðinum og teimum avreksmonnum í teimum sameindu tjóðunum, sum hava vunnið okk- um hann. Vit takka og hjartaliga og tvífalt, tí teir ikki bert átóku sær at jardleggja krigg- haraftrat settu sær tað glæsuliga mál fagna teimum sins illskap, men at vinna mannaættuni ein ævigan frið uttan útta, trot og trældóm. Og vinna teir eisini kampin fyri einum ævigum friði, soleiðis grund- lagdum, at vit eins og tey kom- andi ættarlið á hann kunna byggja eitt samfelagslív, hvar eingin longur nýtist at bera ótta fyri eðrum menniskjum og tjóðum, hvar ið eingin nýtist at ganga í ótta fyri, at koma at sakna og tróta lívsins bara vit, men eisini okkara bern og komandi ættarlið vilja ásannað og kenna, at hesir »viktory-dagar« av sønnum eru stórstu merkis- dagar í mannaseguni. I tekk til hin Altvaldandi og í vnskinum um, at hesin friður må falla mannaættini í lut, vil eg biðja fundarfólkið við mær rópa eitt jublandi trýfalt hurrá fyri friðinum, Fridurin og fólkanna millum, hann leingi livið!!< matilid Síðan vórðu tveir sangir sungnir, ein felags og ein kórsangur, hvar- eftir sýslumaður eina minningar. og takkarreðu. Nakrir = sangir vórðu aftaná reðuna, og fundurin endaði við at sungið varð fyrsta erindi av danska, norska og feroyska tjóð- Djurhuus helt sungnir songunum. Í seinasta helminginum av fund inum var tíverri farið at sturtregna, so nógv fólk mátti fara av fund- inum, áðrenn hann var liðugur. Í Vági varð fríðurin eisini stórbarliga fagnaður. Flegg á hverji stong og um kveldini varð allur býurin rav Skótarnir, fótbólts- liðini og skúlabernini við lærarun- skrúðgongu. Bóru Bretum blómur og fagnaðu teim- magnslýstur. um gingu um. Í hinum bygdunum í oynni varð eisini flaggað við hverjum flaggi. Allastaðni ljóðaði kirkjuklokk- anna glaða ljóð. Talan, byrådsformadur J. P. Henrik- sen helt 9. mai 1945 í Tórshavn yvir teim falnu. Vit koma í dag saman fyri at minnast á tev mannaliv, ið týnd vóru í ti ræðuliga bardaga, sum í nærum 6 ár hevur leikað um allan heimin; men sum nú er komin at enda í Europa. Ferovar lógu ikki undir bardag- anum á sama hátt sum tey flestu lond í Europa. Vit kunnu siga, at vit kenna yvirhevur lítið og einki til teir ræðuleikar, sum eitt nútíð- arkríggj er; men vit hava kortini mist nógv, bæði mannaliv og virðir, ja, eftir fólkatalinum hava vit kanska mist eins nógv og mong av teim londum, sum beinleiðis luttóku í krígnum. Okkara fiskimenn sigldu yvir hevini, eisini tá hini uttanvelt- aðu londini løgdu skip síni vegna tann stóra vanda, ið tá var at ferðast millum. Men dýrt var tað okkum. So mangur landanna ferovskur sjómaður læt liv sítt á hesum ferðum, og djúpt verða teir saknaðir. sítt fyri at bjarga sær og sínum Teir lótu ikki einans lív feðina; men teir settu lív sítt í veð fyri at vinna kríggið saman við og fyri teim sameindu demo- kratisku løndunum, um enn á ein annan hátt, so tó eins væl og hermaðurin á slagmarkini. 14. mai 1945. Velkommen til Møderne i „Tórshall“ Mandag og Tirsdag Kl. 9. RASMUS BIERING PRIP Teir flestu Feroyingar, id lívið lótu í hesum veraldarbardaga, fullu fyri kavbåtum, flogferum ella min- um. Teir funnu grev sína, har teir livdu lív sítt — á teim stóru høvunum. Vit kunnu tí íkki koma saman á grevum teirra at minnast og heiðra teir, ið soleiðis fóru. Men øll lond mong dýrabar mannalív hesi árini, og vit hava samkenslu við teim, ið mistu. Í dag eru vit komin saman her á kirkjugarðinum í friður aftur fer at hvíla yvir teim hava mist Tórshavn, nú kríggsherjaðu løndunum. Vit standa við gravirnar hjá 44 Bret um, 8 Norðmonuum, í Dana og ! Finnlendingi, ið flest allir lótu lív av mannaåvum, fíggindaávum, frá frændum og vinum, Vit Feroy- ingar minnast og heiðra hesi menn- iskju, ið lótu liv sítt í stríði fyri síni og okkara mannarættindi. Vit burturi millum fremmandar. vilja vóna og ynskja, at tey ikki. lótu. lív sítt til ónyttis. „Her er tabt, og her er vundet, der sørges paa begge Sider....« so kvøda Førovingar, og neyvan munnu hesi orð hava verið sann- ari nakra tíð, enn tey eru í dag» Tað er tí at vóna, at tann tíð, ið nú kemur, må vera til vælsignilsi fyri fólkið í ellum londum, bæði bardagan og í teim, sum vunnu teim, sum lógu undir. Fyrst tá kann tað sigast, at tað blóð, ið útovst varð, íkki rann nyttuleyst, og tær milliønur, id lótu lív ella gjørdust kryplar, ikki offraðu seg til ónyttis. Við at leggja gravir, vilja vit minnast og heiðra teir, ið lívið lótu í bardaganum, og vit voskja, af friður má hvíla yvir blómur á hesar minni teirra. —— Ríkisdagurin danski kom saman mikudagin í seinastu viku. Í talu síni lovaði Buhl at skuldi fáa bein at kríggságóðin ganga á til frama fyri uppbygging av landinum. Kunngerð Tað verður her gjørt kunnigt, at umvæling av kovrikaiini fer fram í dag (týsdag). Koyring verður ávíst eftir Jónas Brocks getu o. v. Tórshavn, tann 8. maí 1945. Havnarnevnd Tórshavnar býráðs. 4 ”