leygardagur 9. juni 1945síða 1

- FØROYA- OSTAL DEMOKRATUR BROÐURSKAPUR JAVNAÐUR FRÆLSI Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 19. årg. Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I, síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Arbeiði til all á sjógvi og landi (Tvey uppskot frá Feroya javnaðarflokki, ið miða ímóti hesum) Leygardagin 9. juni 1945. Men við hesum er íkki alt sagt. Tað tverrar meiri enn matur, hús fyritøkum eigur at standa opin fyri | og klæði til hvenn mann, Tað tervar eisini ein bøtan av fólka- Sjálvar javnaðarmenninar hevur | livið lært at vegurin fyri privatum hvenn mann, men at tað eru fyri- „Á mm Her liggur frammanfyri mær ein , f fræhandlinum hjá bunaðarfelag- lítil bóklingur hesum viðvíkjandi, | inum. ein lítil bóklingur við nógvum inni- haldi. Javnaðarflokkurin er enn ein heldur ungur politiskur flokkur í Feroyum og tað vil altíð vera so, at ein ung politisk rersla hevur lyndi til at gerast bæði ótolin og framfúsin, áðrenn hon fær fastar føtur undir seg. Men hann id lesur hendan bók- lingin vil koma til at sanna: hvussu nógv ið her i Føroyum kann gerast, og hvussu Ýtið her er gjørt. Tað er hverjum hugsandi manni eyðsjónligt at skal tað lagið sum nú er her á landi ikki fáast broytt, so koma vit at liggja sum eitt miðaldurs land millum ell onnur lond. At skaffa arbeiði til øll, er hitt fyrsta, ið umræður, tá kann hver maður lyfta hevdið frítt uttan undirlutakenslu, tí tá veit hann, at hann er ein nyttugur borgari í landinum. ójavni eru landfarsótt fyri samfelags- líkami. Her er einans ætlan at nevna Arbeiðsloysi og socialur eitt og annað av tí, id stendur í hesum bóklinginum. At handfara alt vil fera ov langt. >Javnaðarmannauppskotið um hýringarskrivstovu varð felt á leg tingid«, stendur tað. Eg dugi ikki at gita hvat grund legtingið hevði til at fella tað. Hendán skrivstovan skuldi býta siglingslíkindi javnt millum fiski- menninar, so at umborð komu at skifta og eingin skuldi liggja farlevsur og vinnuleysur heima alla tíðina. Nú ræður hitt stersta órættvísi, manningarnar av fiskimonnunum sum hvør rættsinnadur madur må harmast um, antin hann er siglings- maður ella hvat annað. Tað er ringt at fata at so lítið hevur hjartalagið verið inni í legtings- húsinum, at monnunum har hevur tað verið eitt feitt antin ein stórur partur av okkara siglingsmonnum fór at falla niður í arbeiðsloysi og fátækdóm. Skiparar og reiðarar fingu fríar hendur til at taka, vraka og be- Tað kann ganga í vanligum tíðum, men er ábyrgdarleyst í slíkum viðurskiftum halda sínar skipsmenn ! sum nú eru. Ég var um dagirnar staddur inni Ein raskur fiskimaður á bestu árum kom inn at keypa urtagarðs- fræ, og hann keypti nógv. >Tygum ætla at sáað dúliga-. »Ja, okkurt er at gera fyri at royna at beta um trogan livimåta Eg havi íkki fingið ein einasta túr alla hesa tíðina. Men granni mín, sum situr við nógvari jarð, hevur siglt í heilum. Soleiðis syrgja leg- tingsmenn fyri okkum. Teir sjálvir svelta ikki. Men kundu teir íkki hugsa eitt sindur um okkum«, Soleiðis svaraði maðurin. Eitt hitt fremsta málið ið frammi er í hesum bóklinginum er upp- skotið um endurnýggjan av fiski- flotanum. Og tað er beint. Fiski- skapurin er og fer altíð at vera livædrin í føroyskum vinnulívi. Lata vit hann følna, verður illa vorðið. Skip mugu útvegast uttan drál, tí vit kunna ikki hava hálv- triðja túsund sjómenn liggjandi vinnuleysar longur uppi á landi. Tað tolur samfelag okkara ikki uttan at fáa varandi og stór brek. Og skulu vit til allar tíðir kunna vera kappingarførir við onnur Askilond, mugu vit altíð hava eitt gløgt eyga fyri hvat ið kann koma at krevjast av okkum í framtíðini vidvikjandi nyggjum fiskihættum, reiðskapi, fiskasølu og fiskavidgerØ so at vit kunna fylgja vid i øllum sum hoyrir til fiskiskap og avreiðing av fiskivørum bæði av einum og eðrum slag. Men tað er grund til at hava aðrar síður a vinnulívið okkara gjella fyri eyga, sum t. d. landbúnaðin og ídnaðin, so sum nevnt er í hesum bóklingi. Her má bæði eitt umskapandi og eitt grundleggjandi arbeiði til, so at íkki allir okkara menn skulu noyðast at liva á skipsdekki. Tað er javnan ein vandi í einum landi táið einstakir menn fáa lík- indi til at savna sær ovmíkið ríki- I fyrst- ani vil tað vísa seg so at slíkir eisini longu nú demi og verðsliga makt. menn tervast, tí tað eru teir sum kunna geva fólkið arbeiði. fæst at síggjast at tess meiri tað Seinni gongur hendan vegin tess undir- bráttligari verður fólkið, tess skjót- ari og sterri verður stættarmunurin, og alt samfelagslikami vil fáa síni heilsubrek tekur sum íkki eiga at vera á ein. stakimmanna hondum, men í sam- felagsins. At ein landafyristeða eigur nóg miklan pening til at studda landsins vinnulív — og hetta verður gjert við svcialum skili — er ein treytin fyri »arbeidi til øll á sjógv og landi«. lyndinum, sum nú er við at leika í leysum teymum, uttan at vit ansa at einans tá vil signing kunna fylgja okkara framtíð tá okkara fólk í atburði og verki vísir at sannleiki og rættvísi altíð má vera okkara fremsta mið og mál. Sverre Patursson. Føroya politiska lagna. Í hesum degum er ferð aftur tjakið um, hvussu Fer- oya politiska støda skal verða skipað í framtíðini. Teir politisku flokkarnir á Leg- týdningarmikla komin á tingi hava hetta mál í sínum stevnuskráum, men aftur at hesum koma aðrir flokkar og aðrir menn við nýpgjum stevnu- skráum og nýggjum uppskotum. Fólkið verður so tað avgerandi, hin føroyska veljarafjeldin skal nýta sítt skil og kunnleika at taka dagar millum tær ymisku áskoð- anir, tí stjónarskipan okkara eins og í eðrum demokratiskum lond- um skal sýna fólksins hugsan og vilja. Fara vit nú at kanna um, hvat hesi ymisku bera í skjeldri sínum, so halda vit okkum síggja, at Sam- bandið Hin statsrættsliga stødan í konga- ríkinum Danmark skal íkki broyt ast, uttan kanska, sum so mangan nú í seinastuni er hent, at ákomin viðurskifti og umsteður broyta Vit verða eitt amt í ríkinum sersteðu, sum amtíð >Denne Lov gælder Tað er kanska verður eitt skiljingar- tekin: Flaggið. Flaggið hevur fingið rét í fólkinum,. og eitt meguligt krav um at strika tað og taka danskt aftur, fer at elva stóra mótsteðu serliga hjá sjåmonnum. Fólkaflokkurin hevur haft og hevur sítt fullveldi. Hann er nú ivingasami flokkurin. uppi í sær gamlar og sam- hevur sína gomlu stødu: hana. við teirri hevur haft. ikke for Værøerne«. eitt, sum tann mest Hann hevur ramar Sjálvstýrismenn bandskar peningamenn og jarða- menn. Hann er ti gåtan í før- oyskum politikki. Jóannes bóndi, flokksins for maður, er greiður: Eingin felags- skapur við Danir. Feroya tjóð ræður sær og sínum Serliga áhugaverd hesum við- víkjandi er grein, hann hevur í >Dagblaðnume 1. juní í ár. >Tjóð- fundur Il.« Har ávísir hann til eina samreðu, hann hevur haft við núverandi danska uttanríkis- ráðharran Christmas Møller >.... . stjórnarkák skuldu vit íkki fáast við; at Feroyingar fingu nekur sermál at ráða yvir, meðan onnur mál skuldu verða felagsmál vildi bara føra til viðvarandi trætu og nýggjar krevjingar. Okkara millum mátti vera annaðhvert, antin at lata viðurskiftini vera nakað sum tey eru undir Feroya >nuværende statsretslige Stillinge, ella hver fór at ráða sínume. Tað skal verða uppafturtikið, at hetta er okkum Føroyingum ógvu- liga áhugavert. Ikki bert tí, vit her síggja hugsan J. P.'s koma greið- liga fram, men eisini tí her kemur íram, hvat ein danskur maður, sum uttanríkisráðharri í donsku heldur um spurningin >Antin >nu- nu er stjørnini, Danmark—Førovar,. værende statsretslige Stilling« ella hver at ráða sínume. Men hvat ið so Jóannes bóndi Patursson sigur okkum um sína greiðu og kláru fullveldismeining, so skilja og hava vit íkki álit til Aokksins sonnu og greiðu fullveldis- ætlan. Tí fyri tað fyrsta, trúgva vit ikki uppá, at menn, sum stutt síðan hava mett steðu okkara í kongaríkinum Danmark sum eina fyri okkum sera gagnliga steðu og ikki hava tókst at vilja offra nakað fyri at gerast »sjålvbjargin í ellum lutum<, nú so bráddliga eru vorðnir so tjóðskaparkærir, at teir vilja taka stórar fíggjarligar byrður uppá seg fyri at gerast ein á ein- hvenn hátt frí og sjálvstýrandi tjóð. Og fyri tað annað so hevur Fólkaflokksins fíggjarpolitikkur á Tingi íkki borið boð um, at um- boðsmenn fyri henda flokk hava tað í kvittanum at leggja grund-