leygardagur 7. juli 1945síða 1

| - FØROYA: S08$ IOKRATUR FRÆLSI BROÐURSKAPUR JAVNAÐUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og ovyru kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið du | Leygardagin 7. juli 1945. Lýsingaprísur fyri mm: 12 I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. Nr. 27. Aftursvaringarháttur, Blaðskriving í Førovum í dag er fyri tað fyrsta býttlig og tóm, og fyri tað annað órein og illavorøin, Tá ið hon fram, so júkar hon einki hevur at seta upp í saman gamalt japs, og tå id hon í einum orðaskifti trýtur sakligar grundir, so grípur hon til at kalla og brongla orð mótsteðumannsins, Tvær. ið greinir, hava staðið í hesum blaði ein meinti hóligar 9. juni og 23. juni í ár um okkara viðurskifti i serliga støduna til annað land, og politisku framtíðini, hesum báðum greinum er fyrst >Dagblaðið< og síðan Richard Long farin eftir, hava kubbað burtur úr teimum og bronglað tær soleiðis, at lesarin skal fáa eina heilt aðra meining burturúr, enn tað ið ætl- að var. Og tað eina. tað ið alt miðar ímóti, er tað, at P. M. Dam og við honum allur Javnaðarflokk- urin er kolsvart og ólekiligt Sam- band. Samband og Danmark eru komin teimum sá heilan«, og øll, ið siga okkurt, ið ikki dámar teim- um fáa eyknevnið Samband. Tað er sagt, at greinin, sum alt hetta hátt Javnaðarflokkinum meina, at okk- mesnið kemur av, á ongan vísir, hvussu teir, ið stjórna ara støda til Danmarkar skal vera. Hon flokkar og menn halda um okkara tey, id. lisið hava greinina (ella greinirnar) uttan var ein kannan um, hvat ið stjórnarlag. Og ell at ætla at nýta tær sum agitati- ónsvápn, fáa tað burtur úr teimum, — Har varð skrivað t. d., at Poul F. Joensen í >Feroyatíðindi< hevði borið uppá mál, at vit skuldu sekja við varð sagt... felagsskap Ongland. Og so sat hetta var eingin vitleys hugsan. Ein stór fjøld av Førovingum hevur altíð tosad um, hvat gagn- Okkum er við Danmark so nær sum gjerligt. Og ligast er fyri landið. standa saman gagnligast at okkum er gagnligast at læra danskt, við vegir.…« feroyskum- koma vit ongar Og her var so talan um sterri land enn Danmark. Eitt stórt samveldi við stórum meguleikum. Sjálvandi kann verða sagt, at var greinin skrivað fyri skulabørn og ikki fyri tilkomnum fólki, so skuldi teknið kolon verið sett aft- anå: stór ingum hevur altíð tosað um, hvat Okkum >Ein fjøld av Feroy- gagnligast er fyri landið ; er gagnligast....e Men ein fekk seg tí ikki at hugsa, at hin áður so hvassthugsandi og rimiligi R. Long, ið gitin er fyri høvundastarv og undangongu í feroyskum bókmentum, var farin so nógv aftur, at hann skuldi kóla tekni fyri at skilja eftir hverjum meiningina i vanligari blaðgrein. Oðrvísi er sjálvandi vid >Dagbl.e, ið ongantíð hevur borið orð fyri at vera serliga skilagott. Men at tað er gingið til afturs við hes um manni, sæst týðuliga í greinini, sum stendur í »Timanum« 28. juni í ár. Hon beinleiðis verið tíkin úr >Dagblaðnum<. 11 kall- ingin og orðalagið eru so meinlík, >Dammi- kundi at har er sami andi. — num... tað sum hjartað er fult við, sílar út av munnklov- anum, eg so er við Dammi...« Tað er so legið, at treða fram sum tann andliga reinføri og hann, sum vil varðveita góðar forovskar dygdir sum t.d. sannferi og sámu- ligt orðalag, og so sjálvur at bróta niður slík góð eyðkenni í føl! okkara. Brongla orðini hjá einum og fáa annað burtur úr, enn tað ið sagt var. Og seta fram alt hetta ósak Er iga, ið ongar grundir hava. ein komin í politikk fyri at leita eftir sannleikanum og verja sannleikan og reinferi eisini har, so má hann so sanniliga gera mót- steðumonnum tann heiður, at siga sann Øll fólk, sum vilja síga satt, vita, at hverki Javn- aðarflokkurin ella Sjálvstýrisflokk- urin (L. Z.) eru Sambandsflokkar tjóðskaparliga, hóast teir ikki vilja frá Hitt sjálvstýri heldur eikan um teir. gamla ikki frå Danmark, og R.L. kvetta Danmark. segði seg vilja leyst hevur vist ongantíð kallað tað fyri Sambandsflokk. — Tað, at flokkar gingu saman á tingi, tá ið fer svik fer ein bardagin kom henda vegin, nevna sum fólki. Heldur tað var svíkaligt ikki at og siga, at framtíðin móti landi hon at og ábyrgdarleyst at forkoma sam- arbeiðið, tí búnari stóðu vit í dag at bjarga okkum sjálv, um hetta samarbeiði var styrkt og fest hesa tíð, enn at bróta tað. Men er tað ikki gagnleyst nú, | hjá Fólkaflokkinum og R. Long at tosa um fullveldi og fara frá donsku mammu. >Spottarin kemur í spott- arans hús og brennur so spottarin innie, Nú síga tíðindi, at Fólka flokksins álitismaður og R. Longs fremsti stuðul, Thorstein Petersen, hevur latið kunngera í Danmark, at hann vil ongan skilnað harra frá hesum landi, hann vil »real- rygg Munur er á monnum. Ummaælið, Sverri Patursson, hevði i av høvundi, »Føroya Sosial- Demokrat« okkara >Arbeiði til øll á sjógvi og landi« bóklingi er fallið s:Dagblaðnume fyri bróstið Vit skilja væl, at teim stóru dáma ikki slíkt. Sverri er ju gitin sum ein av okkara bestu pennum, sakligur, sáttligur og heviskur — og eingin rætthugsandi sál ivast í, at hann er ein heilskapaður full veldismaður. Munurin á Sverra sum fullveldis- og fålkafiokksmonnum at fyri hann er fullveldi ein hjarta- sak, meðan flestir skilamenn kenna manni er, seg vissar í, at fullveldistalan hjá tí eina bólkinum innanfyri fólka- flokkin bara er uttaná og rekkur ikki so langt, at hann vil leggja og evni til, um tað verður talan um eittt moderna fullveldis- samfelag, ið teir skulu gjalda. Og hin parturin av fólkaflokkinum er ikki stórt mætari við tað, at hann teinkir yvirhevur ikki uppá, hvussu eitt fullveldi fíggjarliga skal verða skipað. hjá hesum partinum er einans ein romantiskur Fullveldi dreymur — og ein veit frá seguni at siga, at romantikkararnar kann ein ikki líta 4, tá ið á tá ið tek skulu takast. Hann, id er hugaður fyri sjálvur at taka ábyrgdina fyri ellum her á landi, sum og Sverri er fyltur við ynskinum, at hetta full- stendur, og eins veldi má bera hverjum einstakum manni og hverjari einstakari kvinnu góð og eydnusom kor, kann ikki við og eina og hverja redd, ið vísir á leiðir, ið vildu styrkt og ment okkara fólk, eitthvert annað enn eleðast uppskot av sonnum um ein meirluti í Feroyum vildi tikið undir við hesum uppskotum og hugskotum. Tí hann veit, at einans eitt beiðsfúst og fult upptikið fólk kann lúka tær treytir, sum eitt fullveldi handlikraftugt og ar- figgjarliga og mentunarliga setur, union«, og »realunion« merkir tó ikki nakað fullveldi. Tað veit hvert skúlabarn. — Tað vóru Sambands- menn, ið hildu, tá ið hetta frætt- var Thorstein Petersen ist, at nú líka so góður Sambandsmaður sum teir. »Fara niður á langlegg!« upp á tjólegg og detta Flóki. um tað ikki skal vera til forbann- ilsi heldur enn signing fyri land og fólk. Tað er í samljóð við hesa grun- leggjandi ásannan, at Sverri hevur okkara bókling, sum í figgjarliga og landsupp- byggjandi strukturi er tað einasta, radíkalur fullveldismaður ummælt sínum sum ein kann hava funnið hjá eðrum flokki sum liggjandi á linju við kravið um at royna sjálvir, koma til at orka sjálvir. Sverri veit, at einki er so vanda- míkið fyri eitt sjålvstødugt fólk sum tað, at stórsti parturiu av fólkinum kemur at liggja í øko- nomiskum hafti, niðurbundið av nekrum fáum peningamatadorum, bundin í talu, hugsan og til at liva sum nådibørn hjá teimum, »sum breyðið geva<. Hver kennir ikki ta »salvisisfullu« tøluna frå mata- tað eru teir, ið teða arbeiðararnar og fiskimenninar, faða plássið alt sum tað er, føda feðilandið. hetta heimalag fjøldina i Føroyum meiri enn nakad annad, og at øll fullveldis- og loysingar- tala frå monnum, ið einki eira fyri at verja hetta ræðuliga fámanna- veldið er hitt harmiligasta misbrúk av teirri í síni rót og vekstri aðal- dorunum, at Sverri sær, at trælabindur bornu sjálvbjargnishugsjónini. Sum sannir og óbýttur fullveldismaður kann ikki fúsur til at vísa Feroyingum á og mæla teimum til at taka undir við tí hjá eðrum flokkum, id hann finnur er sterkt, og mergjandi fyri tjóðina. Hetta ger hann so sanniliga íkki slakari sum fullveldismann. Tað ger, at fólk í hvussu er far álit til Sverri annað enn vera lívgevandi Tverturímóti. hansara sum ein mann, ið veruliga tað, ið hann hevur hildið fullveldis- meinar og maður. heldur fram sum Vit hava ongatíð kunnað annað enn haft virðing fyri Sverra Pat- urssonar steðu, tí vit hava kent á okkum, at hjá honum er full veldisstødan meint av hjarta. Vit hava íkki knnnað fylgt honum í øllum, hann hevur sett fram. Men vit hava ikki haft hug til at leggja út í stríð um tað, ið skilir. Við virðing fyri ellum sonnum stremb anum at royna sjálvir, royna við fullari ábyrgd og av allari orku hevur tað gjørt okkum ilt at sæð, hvussu ljótt og órættvíst »Dag- bladid« og nógvir fólkaflokksmenn hava borið ímóti Sverra, Hver minnist íkki fundin í Sjón- seg at