leygardagur 4. august 1945síða 1

-FØROYA- SOSTAÅL: FRÆLSI IOKRATUR BROÐURSKAPUR JAVNAÐU A EX"! Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á 1, síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 4. august 1945. 19. árg. Endurnýggjan skipaflotanum. I aftursvari til okkara ger »Dag- bladid« álop á P. M. Dam, sum hann sjálvandi kann svara, tá ið hann kemur heim aftur; men fyri: bils geva vit hervið svar fyri hann á teir spurningar, sum blaðið setir fram. svar Í. Tað ikki, at Ministry of Food einki svar hevur passar fingið; men annars varð málið sent til tær førovsku organisatíónirnar til ummælis, og meguliga var tað M. Dam áðrenn reiðarum fyrilå, og tí hevur P. M. soleiðis, at P. var farin av landinum, svarið frá Dam ikki kunnað avgreitt svarið; men hesum viðvíkjandi vil hann geva nærri frágreiðing. Svar II og II. >Dagblaðið< skuldi væl verið tað seinasta, sum spyr, hví P. M. Dam íkki hevur skipað fyri, at tað almenna hevur gjert sáttmála við Danmark, Sveríki og við Mr. Quarrell, úr Bretlandi um skipabygging ella umboðsmannin skipakevp, tí »Dagbladsins« um- boðsmenn ikki undir við javnadarmonnum, tå ið vóru fúsir at taka vit á tingi talaðu og skrivaðu hes- um viðvíkjandi, teir tverturímóti feldu okkara uppskot, sum nettupp gekk út uppá, at tingið skuldi bí- leggja skip. tí onga heimild — ongan rætt til — ting- sins vegna at gera slíkan sáttmála, >Dagblaðið< krevur, at hann ikki Dam hevur sum skal hevur gjert. Skip fáast heldur ikki fyri ongar gera og spyr, hví hann pengar, og okkara uppskot um at veita vinnulánsgrunninum tann terv andi pening, varð jú eisini felt, Svar IV. I fjórða petti, sum als ikki er nakar spurningur ásannar »Dagbladid« beint út, at tað er rætt, sum vit her í tí pettinum, sum svarar á Íl og Hl hava greitt frá, og sum vit fleiri ferðir fyrr hava umtalað nevniliga, at tað var skeivt av okkara mótsteðumonnum á tingi at fella okkara uppskot um tvungið lán. Fyri at prógva hetta, loyvi eg mær at endurprenta fylgj- andi, sum >Dagblaðið< ferir fram: >Sjóvinnubankin hevur sett seg fyri kr. 250 tis. fyri fyrst. Norð- va Sparikassi kr. 100 tús og Suð urova Sparikassi kr. 50 tús, meðan er komið frá A/S Amts einki svar enn Banka Sparekasse. Frá privatum er teknað Ferova og Fære um so tis kr.e tilsamans 450 tús. kr., Hetta er og tað munar påra einki til at læna út tá id talan er um skip. 150 tús. kr. rekka fyri ein gamlan trolara, men minni enn Ívri ein hálvan av nútímans tólum. teim nýggju vid øllum Endiliga skal eg siga, at Dam er ikki vanur at stedga, tå id slik troðka á, tinganevnd kann púra einki gera, tå ið vidurskiftini eru soleiðis, sum mál men ein millum vit her framman fyri hava greitt frá. Fólkaflokksmaðurin í millum tinganeindini i fjer hevði gjert eitt gott uppskot, sum hann eisini talaði um á tingi, tá ið skipamálið var til í. viðgerð, men, tá ið um galt, og skuldi fara fram, var síggja til atkveðugreiðslan einki at tað megnaruppskotið, men einans tann krypilin, sum >Dagblaðið< nu stemplar, sum nyttuleysan, kom fram. P. M. Dam hevði gjert eitt frálíka gott uppskot, sum vit javn- fram og greiddu aðarmenn settu atkvaðu fyri, men vit eru ovfåir, og tí fall okkara uppskot og aft- urhaldsins krypilsuppskot varð sam- tykt. TA ið >Dagblaðið< sigur, at tað er fyri fyrst, id Sjóvinnubankin hevur tekna 250 tús kr., so loyva vit okkum at trúgva at orðini „fyri fyrste eru sett mest sum at pynta eitt sindur uppá tað mis- fostrið, sum íkki kann koma fram soleiðis sum tað verunliga er. Símun Pauli Konoy Hin Pauli Konoy nidur lærarastarv sitt I mai legði harra Símun aftaná at hava verið lærari í 49 ár. Hann hevdi glett seg til at kunna vera árið út Tá hann náað ellismarkið fyri lærara lærari hevði starv — 70 ár. Men ein lunga- bruni og eftirfylgjandi veikleiki forðaði honum í hesum. Íkki tí, hann kundi sitið í embætinum hes- ar mánaðarnar; men tað hevur al- tíð evdkent harra Konoy, at hann ikki hevur viljað verið åbyrgdar- ið hann fyri nekrum, har ikki hevði umsteður at leggja sína maður fullu arbeidsmegi. Harra Konov hevur av sonnum verið ein av okkara fremstu álitis- monnum, ikki bara innanfyri lærara- formaður í stattin, har hann var eina langa tíð, men so nógvar aðrar greinir í okkara samfelag hava notið gott av hansara for- óð arbeiðsevnum mannsskapi, stórum og dugnaskapi. Sum skúlamaður er harra Konoy geitin sum ein av okkara bestu. skúli hann sum ein fyrimynd bæði hvat Getu er tiltíkin. Leingi stóð ið viðvíkti skúlabarnanna kunnleika og skilabyggningunum sjálvum. Ja, mangur ferðandi maður undr- aðist á, pláss sum kunnað fingið skúlabygningar at eitt so lítið og fáment skuldi so prýðiligar Geturnar hava sær Men maðurin sum var sálin inni í skúlanum, og ið hevði leika til andsmenning í tann upp sáað framburðshug og kær- vaksandi ungdóm, hann eigur sín stóra part av æruni fyri, at Geta fekk hesi eftir síni tíð framúrskar- andi skúlahús. Men tað er kanska sum politikk- best kendur ari harra Konoy er um Ferovaland. Sum reðari varð hann fagnaður sum ein av okkara komu frá hjartanum, tóku í hjertuni, tí hann hevdi altíð nakað at siga, nakað Tað vóru bestu. Hansara talur at geva av nýggjum. væl fyri Ferovingar nýggjar og 6- kunnugar hugsjónir, hann bar fram. Men kveikjandi. tær vóru bjartar, heitar og Harra Konoy var nationalur. Háskúlin, móðurmálið, fosturlands- saga og fosturlandskunnleiki í síni heild vóru hansara hjartamál. Men hann var ikki bara hugtikin av ti tjóðskaparliga. Hann kendi við tí minna manninum, fiskimanninum. og gott um vakurt Hann sá, at skuldi verða á Feroyalandi, mátti takast eitt ódnartak fyri at lyfta upp økonomisk kor. dómin og tað økonomiska hjálpa- lovsi sum tær verstu trælaleinkjur, eitt fólk kann verða bundið niður i. Og harra Konoy var ikki tann maður, ið við bogar í okkara samfelagslívi uttan stríðið fyri at fáa ella í til betri og rúmari Hann sá fátækra- fjøldina var varigur mein- at leggja ut i meintogar burtur lagi leysar sum meguligt. ti við fullum huga og heitari sál fiskimannin i hesar teir so melna- Hann legði minsta gjørt ut i bardagan fyri Feroyum. Harra Konoy var lærari og so- leiðis bundin í sínum plássi. Ein skuldi tað mátti hugsa sær, at borið honum illa til at fingið fylkt fiskimenn á hesum spjaddu ovggj- um til eitt felagstak, serliga tá ið tað er hverjum manni kunnugt, at eitt spjatt búgvandi fólk hevur ilt við at ganga í flokk, fylkjast sum ein heild til virka fyri felags lands- umfatandi mál. Men harra Konoy sýndi sítt manndómsbragd. Hann dugdi — saman við R. Ras- mussen, háskúlastjóra, og eðrum góðum monnum — at finna bæði stundir og høvi til at fáa allar Fer- oya fiskimenn fylktar í eitt felag, Og hetta gjørdi hann einans sum filantropur, sum hugsjónarmaður. — Ikki oyra afturfyri, nóg illa útreiðslur- afturgoldnar. Og tað tyngst var: hann fekk ofta ill orð og ótekk frá teimum, id hann hevði offrað nógva tíð og kreftir fyri at hjálpa. Haraftrat kom, at hansara må6tstødumenn í politikki ner Førova Fiskimannafelag. eitt nar sum kendu seg eisini drivnar til at verða hansara mótsteðumenn í hansara fylkingarstarvi av fiskimannafjeldini Og tað var kanska her hann fekk hinar svárastu neisur, tí hann vildi gott úrslit fyri fiski- mannin, Og táið hann så, at fiskimaðurin ofta lat seg vilia av vóru vinna eitt monnum og kreftum, ið beinleiðis ørindasveinar hjá teimum, ið av náttúrligum vinningaligum interessum vóru ímóti fiskimansins lønar- og frígeringarinteressum, píndist hann og kundi kanska við- hvert verða mótleysur og vónleys- ur. Men vardi sjáldan leingi og rak hann ongatíð frá málinum at gera fiskimanna- fjøldina fría. Fiskimadurin í Fer- oyum skyldar harra Konoy ómeti- liga nógv, og segan vil koma at seta hann sum hin týdningarmesta stuðulin í fiskimannsins frígering. Konoy hevur ikki verið oddamaður hjá fiskimonnun- um og innanfyri skúlaskapin. Hans- ara lívsverk hevur íkki haft minni at tyda í landbúnaðinum. Små- brúksmaðurin, traðarmaðurin, hev- dapurskygnið Harra bara ur ikki átt heitari talsmann enn hann, Sum hann var stovnari av fiski- mannafelaginum, var hann stovnari av Smábrúkarafelaginum, ið hevur til endamáls at fáa eina skipan í lag, sum ikki hjálpa monnum at fáa jerð til dyrkingar, men sum eisini kann veita traðar landbrúkarunum í bara kann manninum og síni heild hjálp til at fáa jerðina, serliga ta ódyrkaðu, til kulturjerð Smábrúkarafelagsins snardyrkan) (Samanber uppskot á tingi til Harra Kaonoy var eingin turrur teoretikari í búnaðarmálum legði fyri við praktiskum arbeiði. Og tað, fingið burtur úr jerðini av grenmeti og Hann ið hann hevur