leygardagur 1. september 1945síða 1

FRÆLSI Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR jå ” JAVNAÐUR Ein 10-milliéna ósannind. Er Th. Petersen bimmilim, spurdi ein maður, tá ið hann hevði lisið greinina „Hilbert blaðskrivari“ í „Dagblaðnum“ 28. aug. í ar. millum Í hesi stendur annað: »Danski nationalbankin skal, um vit fyribils halda uppá ta feroysku grein krónuna: a) gjalda okkum fyri seðlar í umfari 9. apríl 1940 um 2.300.000 kr. b) íkki fáa tey pund, standandi vit hava móti restini av pen- ingaseðlunum.......8.000.000 kr. Tilsamans um... 10.000.000 kr. VA —— Teir nevna tað tap uppá fleiri milliånur tað at fáa 8 milliónur kr. og sleppa undan at gjalda yv- ir 2 milliónur, tað kalli eg vinning hjá uf pá millónur kr........ Dønum merit enn 10 Peter sen, Allar hurðar latnar aftur fyri tí, ið eitur vit og skil! Ja, maður má spyrja: er Th. Petersen vorðin bimmilim? Ella heldur hann, at teir føroysku lesararnir eru tápu- lingar, sum ein pengamaður kann billa alt, sjálvt tað mest ómeguliga, inn? Heldur Th. nakran vera so býttan, at ikki skilir, at skulu vit fáa pundsvirði ella annað virði, ið liggur aftanfyri tær 2.300.000 kr. í seðlum, sum vóru í umfari 9. apríl 1940, og sum ljóðaðu uppá nationalbankan, megu vit gjalda nationalbankanum aftur hesar seðlarnar id hann hevur latið okkum fingið sum bevís fyri punds- virði, vit eiga, og skulu vit fáa pund- ini, ið eru deponerað í national- bankanum fyri tær 8:000.000 kr. Í seðlum, sum eru prentaðir síðani 9. apríl 1945, megu hesir seðlar latast inn aftur til national- bankan. Petersen veruliga hann eisini Vit hava so pundini, men natio- nalbankin hevur fingið seðlar sínar Og tá ið 10.300.000 kr. í eru akkurát líka nógv verdar sum. 10.300.000 national. bankans krónur verða vit hverki ríkari ella fátækari, um vit fáa aftur, pundum pundini aftur frá nationalbankanum og nationalbankin. seðlarnar aftur frá okkum. Tað, ið hendir Th. Petersen er, at vit við ikki at lata national- bankan yvirtaka okkara krónu til sama virði, sum hin danska krón- við at fylgja an hevur, men halda uppá kursina 22,40, verða fátækari ella — iyri at siga tað á ein annan máta — fáa 15% minni fyri okkara krónu, at okkara krónuvirði ikki rekkur út um Føroyar, tað vil siga, at hverja ferð, vit skulu bestilla nak- að úr Danmark, ella um vit skulu út at ferðast ella at búgva í Dan- mark, megu vit hava baksið við at Og tå id lítið og einki til Dan- og harvið lítla og onga danska valutu vinna til landið verður tað óivað mangan tungt og kanska ómeguligt at fáa valutu. Haraftrat hendir tað. at vit so skjótt, sum vit hava fingið pundini og nationalbankin okkara seðlar, megu vit, tá ið ensk pund íkki kunnu nýtast gjaldoyra í Feroyum, beinavegin undir at seta pundini og nýggjar peningaseðlar uppá tey til brúks keypa danska valutu. vit selja markar sum fest prenta innanovggja. Tad er so sanniliga ikki soleidis, at Ferovar kunnu fara til national- bankan at veksla tær 10.300.000 kr., vit í dag hava gangandi í seðlum sum býtismeðal okkara millum, um við pund, og so, tá ið vit hava fingið pundini, siga við bankan, at hann skal geva okkum seðlarnar aftur og lata okkum fara út av hurðini við pundunum í eðrum í hinum lummanum, eins og Th. Petersen tykist at billa lesarum »Dagbladsins« inn. Tað hevði fyri at nýta Trygva Samuelsens mynd — verið eitt ólukkuligt lag fyri Sjóvinnu- bankan, um menn turnaðu á bankan við sínum 10 krónu- og 100 krónuseðlum fyri at veksla teir til 5 krónu- og I krónuseðlar, og so, tá ið heydu fingið 5 krónu- og 1 krónuseðlarnar, lummanum og seðlunum vilja nú teir Leygardagin 1. september 1945. Kvota- spurningurin. Javnaðarmenn skilja fult so væl tað er lívið um at gera at sleppa av við okkara fisk sum nakar, at til góðan prís. Teir hava tí skorð- að á alt tað, ið teir hava dugað og verið mentir, fyri at leggja allar árar umborð at fáa so skipað, at vit f framtíðini fáa loyvi at selja okkara fisk í feskum skili í Bret- landi. Tað ikki minst við hesum endamáli í huga, at javnaðarmenn undir krígnnm royndu at fáa knýtt hitt sterkasta handilssamband við Bretland. Tað kundi jú bera á, at okkara handil við Bretland kom at telja við, tá ið avgjert skuldi hvussu stóran rætt, ið vit fáa á tí bretska marknað- Av hesum skilja menn, at javnaðarmenn íkki drálaðu eitt við at ganga við tíl at sterlingbólkinum, hvarvið komu at standa millum Bretland hevði forsyrgja var verða, skuldu inum. sekund vera i tey tikið við vit lond, sum ábyrgdina mati og eðrum. Men tá ið sterlingbólkaspurning- urin var fyri, hendi tað merkiliga, fyri at at júst tann flokkur, sum nú — fyri at bjarga nekrum speku- lantum — leikar í sum hann er tann einasti, ið av kvota- og eðrum grundum vilja verja handilin við Bretland, leyp sum óður, í hægsta geluspenningi, á fetur og mótmælti, at vit skuldu ganga inn Í sterling- bólkin. 74 ems og nú var talan um avreiðing, men ta ferðina skuldi tað vera em ræðulig avreiðing til Bretland. Hoyr, hvussu teir taka til orða! 1 landsnevndini leggur fólkaflokkurin hitt harðasta mótmælisskriv fram. Hann sigur millum annað, at fólkaflokkurin er ímóti vit nýta teirra egna mótmælisskriv „at legtingið ella nakað føroyskt umboð av sjálvvaldum ger sáttmála við orrustutjóð, sum bindur niður rásarúm og yrkisfrælsi Føroya (liberty of action)“ Hetta eru rein orð fyri peng: arnar og sýna, at fólkaflokksmenn eitt kundu kraft sínar 10 krónu- og 100 krónuseðlar aftur og farið dupult so ríkir avstað aftur úr bankanum sum teir komu inn. Ein to-millióna ósannind minni kann væl ikki >prodúserastc av bankmagnati. BROÐURSKAPUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið skifta kåpuna ikki eftir landsins, men heilt eðrum »hensfnum«. Hví helt fólkaflokkurin tað vera ræðuligt at knýta tað sterkasta handilssambard við Bretland við at ganga inn í sterlingbólkin? — Tað skuldi ikki privatspekulatiónir uppi í!!! Hví letur fólkaflokkurin nú sum hann skal vera tann ídnasti — fyri ikki at síga tann einasti — iØ vil rekja handilssamvinnu við Bretland, hóast hann veit, at hinir flokkarnir so aldeilis avgjert eru fyri tí besta handilssambandi við Bretland hví spælir félkaflokkurin nú eina rollu, sum gongur beint tvertur- ímóti teirra stæðu, tá ið teir bard- ust av megi móti, at vit gingu inn í sterlingb6lkin? — Tað skuldi væl íkki verið tf, at tað eru nakrar aðrar enn fólk- sins og landsins interessur teir hava átikið sær at varðveita!!!! væl verið allari Vit javnadarmenn hava sum ávíst verið varigir vid, at alt má verða gjørt, ið gerast kann, fyri at veita okkum kvotu. Vit gingu tí undir briksli og mótsteðu frá fólkaflokkinum inn í sterlingsbólkin. Vit hava tí-verið við til. at fáa donsku ríkisstjórnina at tryggja okkum 6avmarkada pundsvaluta og at vit skulu kunna fáa hana í okk- ara bankum sum higartil. Vit vilja framvegis ikki aftra okkum við at gera einhvenn rímu- ligan handilssáttmála við Bretland, um tað krevst fyri at fáa feskfiska- kvotu. Vit hava saman við sambands- monnum samtykt at senda 3 menn til Bretlands til beinleiðis samráð- ingar við Bretar um feskfiskakvot- ania, sum vit vilja hava skipaða fullkomuliga sjålvstødugt. Hvat hevur fólkaflokkurin gjert fyri at økja um samhandilin við Bretland? Hann ímóti at fara inn í sterlingbólkin. var vit skuldu Hansara menn sendu fyrst protest- telegram og síðani protest-skriv tíl bretsku stjórnina, tá ið vit véru í Bretlandi samráðast um verukeyp. fyri at Hann hevur íkki rett nakað um at senda menn til samráðingar um kvotanina. Tverturímóti. Thor- stein Petersen saboteraði málið, meðan hann sat sum tingformaður. Hóast tingið hevði sitid yvir ein mánaða, tá ið hann rýmdi av tingi;