leygardagur 8. september 1945síða 1

FØROYA | SOSIAL-DEMOKRATUR i FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ER“ AA ÅR Og | Leygardagin 8. september 1945. Er ge bå eo 19. årg. 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Hví vil fólkaflokkurin ikki at fiskimenn sjálvir skulu keypa sær skip? Tað kendist hverjum yvir fyri fiskimanninum vælviljandi skila- manni ófatiligt, at hin stórsti flukk- urin á tingi bardist ímóti, at fiski- menn og fiskimannasamtekur skulu hava atsteður til at fáa lán frá fiskaríbankanum og studning frá statinum til bygging av nútímans veidiførum. Ein kundi ikki lata vera vid at seta fram spurningin: Hví vilja fólkaflokksmenn ikki, at fiskimenn skulu kunna læna frá fiskaribankånum og fáa studning frá statinum til bygging ella keyp | av skifum? Er tað tú sum R. Í. skrivar í > Tlmanume, at skip ætlandi verða biligari um 2 ár? Ella er tað ti, at fólkaflokkuri! fyrt alt i vil forða, at veiðimenninir sjålvir skulu koma verðinr at:eiga síni egnu veiðufer og har- við gerast ekonomiskt fríir av stór- manninum, ti etnstaka reiðaranum, sum nú í mongum ført hevur eina frýstandi makt yvir tí einstaka fiskimanninum. Harra Richard Long roynir at umbera sína steðu við at halda fram, at skipini verða biligari seinri. Hugsið tykkum, at skriv- árin í skipafelagnum sigur, at vit skulu bíða við at keypa skip. Hann, ið slíkt sigur, skyldar at ávísa, hvat íð allir teir fiskimenn, ið megu liggja heima vinnuleysir, tí ov fá fer eru, skulu gera. Hvat skulu allir hesir fiskimenn gera, tá ið teir ikki sleppa til sjós og einki eiga á landinum? Kundi skrivari skiparafelagsins ikki roynt at hugsa um, ja rokna út, hvussu nógvar milliånur okkara land missir árliga vid, at størsti parturin av okkara sjómonnum gongur farleysur. Er tað ikki nógv dýrari fyri landið at míssa allar hesar millíónur enn at lata nekur hundrað túsund meiri fyri skipini við at keypa tey nú, heldur enn at bíða nekur ár? Og hver sigur, at vit tá fáa skip ella hava menn, sum hava hug til at nýta peningin til skipakeyp? Richard Long kann íkki meina, skulu liggja í fartroti og arbeiðsloysi. Hansara og félka- flokksins steða kann bara skiljast teirra vilji er, at tað at vit soleiðis, at einans skulu verða teir stóru, sum skulu eiga arbeiðsamboðini, skip og onnur, fyri harvið sum higartil at hava økonomiskt band á tf arbeið- andi fólki á sjógvi og landi. Hesum eru javnaðarmenn ímóti, ÉÉÉÉ [fr við allari teirra megi, sum teir eiga. Teir vilja leggja alla orku á at fáa eina skipan í lag, hvarvið fólksins avlopspeningur plånøkonomiskt verður brúktur fyrst og fremst til at veita okkara fiskimonn- tíðar- hóskandi fer, og teir vísa á og um nóg nógv góð og halda fast við tey uppskot, ið teir tingi; upp- skot, ið kunnu veita fiskimonnum hava sett fram á nóg nógv skip. Nøkur orð til harra Robert Joensen, løgtingsmann, Klakksvík. Ég fari at loyva mær at skriva nekur orð til tín, Robert, sum løgtingsmann og skrivara í Klakks- víkar Útróðrafelag, tá ið eg havi loyvi at halda, at tú sum legtings- maður og skrivari Útróðrafelagsins hevur tilmælt og tilstudlað Klakks- víkar Útróðrafelag at senda eina áheitan til Feroya legtings um at skipa fyri, at einki verður gjert á viðvíkjandi okkara legtingsval sitandi tingi peningavirdi, men at skal verða beinavegin. Eg haldi meg síggja teg, blúgvin sum tú einaferð vart, rodna av skomm, hverja ferð tú hugsar um, hvat ið tú hevur Angið Klakksvíkar Útróðrafelag at gera. Tí tú mást innast inni halda, at Klakksvíkar útróðramenn eru ov góðir til at brúka sum skotbjálvar hjá manni og stovna, ið hevur verið nakað langt úti í nøkrum, sum ikki kann svarast fyri. Ég fái meg ikki til at trúgva, at tú, av tínum løgtingsstarvi í kapitalistabólkinum er heilt berur fyri reinferi og sómdar- fælilsi yvir fyri útróðramanninum vorðin og fiskimanninum etns og arbeið- aranum og smámanninum í síni heild. Ja, tann gerningur, ið tú hevur verið við tíl at gera, er sanniliga til at rodna yvir. Tú veitst, Robert, af um t.d. javnaðarmenn rýmdu av tingi saman við fólkaflokksmonn- um, kundi nú als einki gjørst hið. ani fyri at fáa val, tí tað er jú tingið, ið skal samtykkja eitt før- oyskt ynski og krav um eykaval til legtingið. Tú veitst, Robert, at soleingi sum 12 fólkaflokks- legtingsmenn eru rýmdir kann á legtingi ikki verða samtykt nekur avgerð um nýtt — sum tú veit — sambandsmenn hava allatíðina sagt og teir siga steðugt, at. teir vilja hava fólka- atkveðu fyrst og vilja ikki stemma fyrr enn ein tílík legtingsval, tí fyri eykavali hevur verið. Tú veitst, Robert, at tað einasta, sum er at gera fyri at fáa eykaval til legtingið, er, at tit fólkaflokksmenn koma aftur á ting og vidganga tað ræðuliga skeiva í tykkara berserkagerð at rýma av tingi, áðrenn orð var sagt av hinum flokkunum um peninga- málið og áðrenn tað neyðuga var gjert fyri at kunna slíta tingið utt- an at »risikera«, at ymiskara heilt tervandi funktiónir fóru í sor ella hildu udpat at virka. Tú veitst, Robert, at tað krav, sum tit fólkaflokks- menn høvdu, at tingið ikki skuldi viðmæla, at fiskarfbankin skuldi byrja aftur at virka í Føroyum (læna fiskimonnum til skipabygging og skipakeyp og býta út studning- ar til skipabygging) vildi, um tað vann, verðið fiskimonnum í Feroy- um, ikki minst Klakksvíkar útróðra- monnum, til óbetiligan skaða. Tú veitst, Robert, at fólkaflokkurin, umboðaður av Poul Petersen og Richard Long, í landsnevndini tann 4. juli í ár hevur góðknnt, ja bíðið um, at hin feroyska krónan skal hava somu kurs sum hin danska, men at tað er fyrst, tá td tað verður opinbart, at nakrir »spidsar« koma at tapa við spekulatión, at tit sleppa ellum landinum uppá fjall í eðini móti, at feroyska krónan skal koma at hava somu keypi- kraft sum hin danska, hóast hetta gevur landinum ein beinleiðis vinning uppá 6—8 millíónur kr. Tú veitst, Robert, at henda tín og fólkaflokksins steðuskiftan er ein svíkjan av Føroyalands interessum fyri at verja nakrar fáar stórspíðsar. Tú veitst, Robert, af tin og félkaflokksins núver- andi bardagi móti at fara yvir til kurs 19,34 er til skaða fyri fiski- menn, tí um tit vinna, vil øll skipabygging í Feroyum av sínum dýrleika verða enn og 6møguligari, enn hon er nú (munurin millum prísirnar uppá skipabygging í út- londum og her vildi verðið enn og sterri) og allur tann uppspardi peningur. sum javnaðarmenn vilja nýta til skipakeyp og skipabygging vildi komið at rokkið nógv styttri við tað, at skipini komu at verið 15% dýrari. Tú veitst, Robert, at henda mótsteða hjá tær og fólkaflokkinum ímóti kurs 19,34 eisini vildi komið at verðið til skaða fyri arbeiðarin, um tit vunnu, tí tá vildi fyri tað fyrsta allar ver- ur blivu vid at verið 15%, ov dýr- ar, og fyri tað næsta vildi tað forða arbeiðarunum at fingið ta lenhækking sum lógin gevur, tá ið prístalið kemur niður um 250. Tú veitst, Roðert, at tín og fólkaflokksins rýming av tingi vildi, um t. d. javnaðar- menn fylgdu tykkum, borið við sær, at vit í mongum føri vildu komið til at ligið í einum lóg- loysi við tað, at allar tær lógir, ið ganga út í hesi tingsetu og til nýttár, ikki vóru blivnar endur- nýggjaðar og vildu tí, so brátt út- leypingardagurin kom, hildið uppat at virka. Tú veitst, Robert, at hetta vildi borið við sær, at nógvar heilt lívstídningamiklár institusjónir, organur og skipanir vildu hildið uppat at virka. Tú veitst, Robert, at tú og fólkaflokksmenn sam- an við sambandsmonnum raktu arbeiðarin og tað fátæka keypandi fólkið í Feroyum nívangi hart, tá ið tit í seinastu tingsetu noktaðu at samtykkja við lóg at lækka allar verur 109, og skerja grossista- vinningin, og at tað er einki minni enn ein ógerð móti fátækum fólki í Feroyum aftur nú at nokta tí at fáa 159, meiri fyri sína fortjen ástu. Tú veitst, Robert, at fiskimenn fáa líka nógv pund fyri sína avreiðing í Bretlandi sum áður, og at hesi pund, umvekslað, hava somu keypikraft sum áður av