leygardagur 3. november 1945síða 1

Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I, síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Alt, hvert einasta orð, ið Th. Petersen hevur skrivað ímóti krónuni, er ósatt, óálítandi, leys tala. I. Allir menn minnast, hvussu Th. Petersen og fólkaflokksins odda menn í síni tíð gartaðu ímóti “Hil- bertsseðlum", sum teir háðandi kall- aðu seðlar okkara, fyri at undir- stríkastrika, at seðlarnir íkki vóru garanteraðir av nationalbankanum við amtmannsins undirskrift. “Hilbert var einki uttan ein hvør annar privatmaður. Tað var tann grova ósannind, at hann hevði nakra “stillingsfullmakt", søgdu teir. “Hvar er henda stillingsfullmakt. vís mær hana!" rópti ein fólkaflokks- maður á tingi. Nú er trætan um, annaðhvørt amtmaðurin sambært eina stillings- fullmakt hevði rætt til at skriva undir fyri nationalbanka og stat, nú er henda træta úti: Alt, hvørt einasta orð. ið Th. Pe- tersen, "Dagbladi6” og allir fólka- flokksspíðsarnir hava talað og skriv að ímóti peningaskipanini ið javn- aðarmenn vóru við til at gera, tá ið kríggið brast á og vit vórðu her- settir alt er ósannind, skeivt, óálítandi leys tala. Tíðin kom at vísa, at vit høvdu rætt: Hin danski nationalbanki og danski statur hefta fyri amtmannsins undirskrift, soleiðis sum vit skrivadu og søgdu: Nationalbankin er bundin til kann ikki sleppa frá tí, um hann fer til hægstarætt at lata okkum fáa eina danska krónu fyri eina “Hil berts"-krónu, hóast hon ikki er meiri verd enn 85 donsk oyru. Fyri allan pening, vit eiga, c. 70 milliónur, er nationalbankin skvld- ugur at gjalda eitt garantitilskot uppá 15 oyru fyri hvørja krónu. Hetta vil økja keypikraftina hjá okkum við minst 8 milliónum, tå ið kursreguleringsfondurin er farin frá IT. Hilberts-krónan" = bleiv okkara deyði! rópti Thorstein Petersen vill- ur einaferð. “Hilberts-krónan" er sjálva stjórnargrundarlagið hann nú enn og villari. Føroyingar! Kunnu tit hava álit á slíkari tvitungu? Nei, tit hvørki kunna ella megu. Er tað ikki løgið at hugsa sær, at sami Thorstein Petersen, sum ræddi fyri at tveita sína “Hilberts-krónu" burtur í eitthvørt heldur enn at goyma hana, ti hon hevði einki virði er tað ikki áfati- okkara liv, rópar menn av húsi ligt, at hann nú reikar runt um Før- ova land, í hvøria litla sum stóra bygd, fyri at ræða fólk við. at felags- mynt við Danmark er okkara devd, men, heldur hann fram, "Hilberts- krónan" er okkara liv og bjarging, okkara stjórnargrundarlag, er 'sjálva Mjornarskipanin'! Hvør kann hava álit á tvítungu? Eingin kann! ein' slíkari Eingix má! III. Hin sanna, hin einasta grundin fyri Thorstein Petersens pundsøði er, at hann hevur ovetid seg i pund- um til kurs 22,40, sum hann sambært al kunna selja Men tað varð sín bókling væntaði aftur fyri tað dupulta ØrÐvVISI. Hin danska krónan vil einki virði koma at hava aftaná kriggid, prædik- aði Th. Petersen tíðliga og seint. Hann trúði tí, og lå ið hann vísti. at forútsetningin fyri okkara fyri bilspeningaskipan var, at vit skuldu fara yvir aftur til felagsmynt við Danmark, keypti hann og govm«di hann øll tey pund, hann kundi fáa fatur á. Hann roknaði við at gera kvettið uppá fólksins kostnað Og hann fekk pund, pundum, dungar av pundum, menn siga millum 5 og 6 hundrað túsund sterlingspund. Hvussu hevur hann ikki gníggjað sær í hendurnar. droymt stórar kapitalistdreymar. Hugsið tykkum bara, at danska krón an varð so veik, at 44,80 skuldu til sterlingspundið ! rúgvur av Tað hevdi verið vinningur, ið dugdi: 22,40 ferðirnar 550.000 stivar 12 milliónur við eitt kvett. Tólv milliónur!!! sum tó fólkið hevði fingið ov Men nú gekk tað ikki urin Petersen prædikadi, aði. Hin danska krónan sterkari enn "Hilberts-kronan”, og 6 oyru sterkari fyri hvørt pundið. litið! sum prest spekuler sterk 3 kr. varð Tá ið Th. Petersen nú skal til at selja sína pundsrúgvu uppá 5 600.000 pund, kann hann, soleiðis sum landið uú liggur ikki fúa meiri enn 19,34 fyri hvørt sterlingspundið. Hann hevur ovetið seg og má fyri at nýta hansara egnu orð um speku lantin, ið ikki hevur álit á krónuni. taka sviðan, taka tapið, um ikki okkurt verður gjørt, ið kann bjarga honum. Og hóast landið kemur at tapa 8 milliónur, og fólkið kemur at fáa dýrari vørur við lí, so svør hann uppá, at hann ikki skal taka fylgi urnar av síni spekulatión. Og hann reikar nú í hvørja småttu við agita torum at fáa Førova fólk til at hjálpa sær at sturta tingid, so hann kann fáa ræðið. Fólkið skal tí vita í dag, at tað sum Th. Petersen vil hava ígjøgnum er at: hann skal sleppa undan fylgjunum av síni spekulation Men tað kostar 8— 10 tiggju 3---400 motortrolarar. Tað kostar fólkinum dýrari vørur. dýrari skip Tað trykkir tev minni mentu, sjúk milliónur tons modernaðar ellisrentunjótarar og einhvønn við smáum inntøkum n Verður Th, Petersen at stora í november, verða vil stongd úti fra okkara frændum og arannum, Norð búgvum. Vinnur Th. gjognumfora at Petersen 6, november. vil hann lreingja okkara valutaøki til Fórovar. Hann vil lógfesta eina serliga førovska krónu, sum vit bara kunna kevpa fyri í Førovum. Skulu vit út um Førovar, megu vit hava tað roksið at keypa valuta. Og tå ið vit lítið og einki hava at selja til Nordanlondini, vilja vit koma at hava tilsvarandi JAVNAÐUR Leygardagin 3. BROÐURSKAPUR november 1945. lítla og onga danska, svenska OR norska valuta. Uttan hesa valuta | kunnu vit einki keypa. Vit kunnu ikki fara til hesi lond at studera, tí. | (ad kostar at liva í einum fremmand | um landi so væl sum her heima og nakað væl meiri, og hesar pengar, | valuta, kunnu vit ikki fáa, sjálvt um | vit hava dungar av krónum. kunna Í ikki fáa valuta uttan við at selja til tað fremmanda landið Hann, ið stemmar uppá fólkaflokk | | in, skal tí vita, at hann harvið | stemmar fyri at steingja okkum úti | frá øllum andaligum so væl sum | “materiellum samlívi við Norðan | londini. | 1 | Thorstein Petersen villleiðir við | víkjandi risikomomentinum | Th. Petersen dregur fram á hvørj | um fundi, hvussu tað var aftaná sein | asta kriggj, lá ið stórur SVINgningur, | gróður og minkan var í teirri donsku | krónuni. Einstakir reiðarar fóru a | knóranum og aðrir vóru líka við. | Men sannleikin er, at tað vari sterlingspundsvirði, sum reiggjaði | reiggjaði upp og niður, "svingadi”. | Stundum var tað sterkt vert nógvar | krónur, yvir 30, so varð tað veikt. | veri fáar krónur, niður í 13. | Hetta orsakaði tap hjá teimum. | sum á vári keyptu útgerð fyri sterk | pund, t. v. s., teir máttu lala nógvar | krónur fyri tey, men sum á hevsti | máltu selja fyri veik pund, 1. v. s. | fingu fáar krónur, færri krónur enn | roknað við | Men sjálvt um vit knýta okkara pening æviga fast til kurs 22,40 fyri | sterlingspundið, ja, júst fá kunnu vil | koma út fyri akkurát sama tap sum | aftaná næstseinasta krigg | Vit kunnu koma ut fyri ti å våri, at keypa útgerð, tå ið pundið er veikt vvirfyri útlendskari valuta, og har við novdast at keypa vøru, ið hevur | kostað spund og harvið nógvar féroyskar krónur. Og il | hevstar, tá ið vit skulu selja veiðina. kann pundið verða styrknad, t nógv sterling | vorðið so høgt mett, at tað orkar at keypa nógv meiri enn á vári. Okkara veiða kemur so at verða goldin við fáum pundum og vit verða sn út fyri akkurat tí sama sum aftanå Í næstseinasta kriggi atfåa færri krón ur enn roknað við (færri pund | færri krónur, tá ið fastsett er, at í skal vera 22,40 kr.. annadhvøri ið annars er sterkt ella veikt) Her av sæst, aft valutasvingnin jar | tar og vinningur eru skiftandii ið | hvussu so ein festir kursina til eina | ella aðra bestemta valuta, pund elta krónur, og af Th. Petersens tala um at vil fryuggjaåa okkum imoti "valuta reiggt” vid at knyta krónu okkara til pundið við eini óbroutiligari kurs 29.40, er í botn og arund ósonn og odlitundi Vann einast tryggjan, eitt land kann hava ímáti at tapa uppá sína utlendsku valuta, sítt utlendska fil sóðahavandi. er I KOMA. sum invn iðarmenn í Førovum ha skotið síðani. og sum Ís gjort, lað er af fyri langt seInri uppa lendingar umsetn sitt lilgóáðahavandi an hava fremm andari valuta í skip. maskinum, til fari, virkjum a sjógvi og landi Men lað feldu fólkaflokksn 0. sambandsm nn T vig ingain of geva hesum flokkum sin stemmi tann 6. november Uh. Pelersens stóra bluff | sterlingspundini skvlu vera sjál stjórnarskipanin Har fjalir hill | verður bílagt á posthúsinum, og kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 19. årg. stor "rísikomomentið" við at eiga alt avlopið í fremmandari valuta. Undarligt at sita og hovra Th. Pc tersen, sum ein skuldi kunna kraft skil av, siga at ein fremmand valuta sum sterlingspundini eru, skal vera sjálv stjórnarskipanin Ein má suffa við í vónlovsi Og spyrja: er lad tå einki mark fyri hval ein politiskur spælari kann loyva sær at bluffa fólk við Vit eiga í dag 70 milliónur tær standa í bretskari valuta. Set nú fyri, at Bretland av somu grundum, sum Frakland og Týskland gjørdu tað aftaná kríggj setir sítt pundsvirði niður í helvt! Tá okkara 70 milliónur missa sini keypikraft. T. 1 kundu vit trolarar millión fyri hvønn, verða vit aftaná pundsvirðisfallið einans al keypa 35. Og fallið. keypikraftini kann verða størri enn 50, um illa skal vilja til. 70 milliønur. um tær høvdu verið knýttar til frank in aftaná næstseinsta krigg, vildu minkað niður í eina keypikraft uppá 8 milliónur 8 trolarar! Hetta er bara ein vandin Men síga tit so til vandan, sum liggur í tíðindunum frá Amerika, sum siga, at trevtin fyri at Bretlandi 5000 milliónur er, at allir, ið eiga sterlingstilgóða havandi í Bretlandi, skulu niður skriva tað við 40-50 Fyri okkum týðir tað eitt tap uppá 35 milliónur um hetta "arangementi8” kemur i lag. i" Ein dyrur Thorstein ! ! seinasta vilja helvtina av keypt 70 fyri kunna minkanin, av hval tann læna FLAGGIÐ EINAFERÐ ENN Hin søguligi og órongiligt sannleikin | hesum bladi løgtingstíðindum uppaftur prentað úr settu javnaðarmenn longu í 1981 fram full Sum áður í fíggjað lógaruppskot á tingi um at fáa tað forovska flaggið góðkent við kongligari = “resolusjón" Men vit fingu ikki fólkaflokksformannin við sínum monnum at styðja hetta upp skotið. Fellast kundi tað ikki. og ti kundi tað ikki koma til atkvøðu sreiðslu. Fólkaflokksformaðurin og hansara menn vildu hava flaggmálið útsett til at róla við. Í 1930. 1931 1932, 1933, 1934 og 1935 var flaga málið á tingi uttan at fólkaflokk formaðurin ella nakar av hansara monnum gjørdi nakað “positivt" við tað. Teir útsettu tað. og so dovdi tað burtur 1 So kom kriggið Danmark varð tikið av Tvskinum, og vit hersettir av Bretum Av tí. af fólkaflokkurin og hansar HO ikki høvdu viljað styðjað upp skot okkara um it fái forovska fl ð lógliga góðkent uttan fyri si markið val hitt danska flaggið einasta logliga flagg á férovskur skipum Va ið nu kriggsviðurskiftini gjordu, at Bretar ikki kundu skilja førovsk skip frá donskum. sum teir høvdu skyldu til at nápa har. ið teir kundu fáa høvi til tess, var tað neyðugt it tað beinanvegin varð skipað soleiðis flaggliga, at eingin