leygardagur 3. november 1945síða 2

Nr. 45 FØROYA SOSIAL.-DEMOKBRATUR 3. november 1945 samanblandingur av donskum og førovskum skipum varð. Hetta sóu og kravdu vit javnadarmenn, tí skip okkara sigldu við okkara gævastu monnum, og hvør dagur uttan greiðu á hesum spurningi var í hægsta stig lívsfarligur við tað, at skotið kundi verða eftir okkara skipum av bæði Bretum og Tyskarum, Hitt føroyska flaggið var ikki sum vit høvdu viljað haft tað lóg- liga góðkent. Men tað var hitt danska, og ti var tað eyðsæð, at vit, so leingi sum hitt danska flaggið var tað lógfesta flaggið, ikki tá beinan- vegin kundu gera annað enn at fáa i lag einahvørja skipan, sum var lóg- lig, og sum tryggjadi okkara sjó- monnum at verða fyri óhappi frá bretskari síðu. Tað var sanniliga nóg mikið at verja seg fyri vanlukkum, ið lúrdu í sjónum og í luftini frá tyskari síðu, um ein ikki eisini av trætu og klandri skuldi koma fiski- monnum okkara í devdavanda frá aðrari síðu. Vit tóku ti la støðu, at eingin skuldi kunna síga um okkum, at ein flagskipan, ið beinavegin kundi tryggja okkara sjómonnum, av okk ara ávum ikki var komin i lag, og at tað tessvegna var hend ólukka, hevði Okt um talið á einkjum og faðirleysum børnum. Fyri al tryggja fiskimonnum, fyri al ikki oanevðug ólukka skuldi henda, greiddu vit tí atkvodu fri føðum sum lvinnun Onnur var beinavegin at:faa eitt frámerki á tað lógliga flaggið við at seta Føroyar á tað. Og hin var al faa Bretar at góðkenna og amtmann in donsku kongs vegna at staðfesta eitt lógaruppskot um, at hitt føroyska flaggið skuldi vera MagÍið hjá okkara sjómønnum. Tá ið Thorstein Petersen og hans fólki, at Bretat tað vil síga stjórnarmaktin í Bret landi longu høvdu góðkent tað forovska flaggið fyri okkara før, tá ið flaggspurningurin ur í landsneyndini, so er tað sø langt stjórnar og ara menn vilja síga varð viðgjørd hurtur fra sannleikanum sum vera kann. Tvårturim6li! Tad er prógv fyri, at annad var í ætlan flagginum vidvikjandi. Thorstein uppskot val hara "demonstrativt at úttala, af vil skuldu nýta la forovska flaggið. dugdi einki, um ikki meiri gjørt, um ikki tað varð fingið í lag, at amtmaðurin donsku stjórnar og kongs vegna setti í gildi eina flags log við av lí førovska flagginum, og um ikki hitt bretska hervaldið góðkendi flaggið. Petersen: varð “autorisasjón“ Einki av hesum gjørði Thorstein Þetersen fólkaflokksins vegna og ti var hansara uppskot ein tóm de ikki lovsti nakran spurning, og sum vildi latið okkara sjómenn kanska í vikur og mánaðar siglt í viðvíkjandi flaggnvtsluni Og hvussu nógvat ræðuligar ólukkur kundu ikki staðist av 1? Men ti betnr varð meiri gjort enn ein tøm "demonstrasjon”, ikki av Thorstein Petersen, men av P. M. Dam og Louis Zachariasen, ið skriv aðu bræv lil umboð fyri bretsku stjórnina um sgodkennan av li forov- ska flagginum. Tað var helta monstrasjón, sum als OVISSU brævið og ein í landsneyndini av P. M. Dam og 1. Zachariasen framsett áheitan um at fáa í lag persónligar samráðingar við bretska konsulin og amtmannin, am gjørdu, at bretska stjórnarvaldið og amtmadurin gingu við (il al wtorisera okkara flagg. Soleiðis sigraði flaggið! Hetta er sannleikin og progvid fyri. at P. M. Dam javnaðarflokksins vegna líka frá fyrstu stund á ein sakligan og tann einasta rætta håltin hevur lagt allar árar um borð fyri at fremja okkara flaggs fulla rætt uttan at elva hatur, strid og klandur yvir fyri lí danska flagginum og Dønum í síni heild og uttan sum lá ið vit og Danir vóru hertiknir hvør av sínum landi at vera orsøk til ella heinavegin elva fram umstøður, sum kundu gera lívið hjá monnum vandamiklari enn neyðugt. Tað er beiskt at bíta í henda sann- okkara sjó- leika hjá Th. Petersen, Jóanes Pa- tursson og øðrum flaggrólarum. Vit skilja tað. Og fólkið skilir tað og tekur eisini vónandi vid læru av tí. Thorstein Petersen sum hin stóri "bluffari”. Menn minast frá fundinum hjá javnaðarmonnum í Havn, tá Th. Petersen, ið hevur verið tingmadur í fleiri setur, løgtingsformaður og ormaður í teirri nevnd, ið hevur við peningamålini at gera, figgjar nevndini, leyp fram á pallin og við láðandi látum vildi rongja P. M. Dams frágreiðing um, at fólkaflokks- menn og sambandsmenná tingi vóru nakrir. ræðuligir løntrykkjarar, ið iøvdu rænt arbeidaran kring Førova and fyri ikki minni enn 30 % av síni løn, ið hann átti at fingið, um øgtingið betalti samsvarandi tær i ti privata lívinum galdandi løn- tariffir. "Passar ikki!" rópti hin slóri pengaeksperturin, bankastjóri og figgjarmålarådharri. “Tað er allar ” hægst talan um 10 % ! Seinri ein ella tveir dagar aftan á fundin kundi Poul Petersen íkki bara sær, men matti millum ein flokk, har hann helt ongan leka, stuttleika sær við at geva Thorstein Petersen eina lítla nos aftur fyri allar tær skortfleingir, hann hevur fingið frá honum so av og á. *“*Hann hevði so væl rætt, Damm urin, i roknistykki har uppi í Sjónleikarhúsinum. Arbeiðararnit faa 30 %minni fyri almenn arbeiði, enn teir fáa í tí privala livinum,” helt Poul fyri. Hetta ið hvussu er vóru sannleiks Poul Petersens munni, Almenn arbeiði verða mett út frá 70 ovru um tíman, og tey goldin við eini dyrtiðarviðbót uppá einans 7/10 fyri hvørt talsstigið. Guttormur Eysturoy og hvor 12 ára gamalur skúladrongur kapitalistpressunorinda kann skilja, at Thorstein bluffar meðan P. M. Dam sigur sannleikun. Men Guttorm ur Evsturoy skal so sanniliga tiga við bluffi. Hann liggur oivad í andvekri og spekuler ar, hvussu skal fyri í einum lítlum greinastubba i *Dagblaðnum" at prógva, at hatta roknistykkid hjá Thorstein Petersen sínum Petersen orð av verða oyra pris og einhvør sveinur Petersen her, Thorstein Petersens hann bera seg al kortini er rælt, meðan Dams fram stilling er lann bera “humbug" og "bluff", Hann fær so eitt penga mannanikk, eitt matadorklapp og kanska eina "sugar" frå Thorstein Petersen. Er tað ikki ómakin vert!! Hann kann so aftana fara at sóla sær í Th. Petersens vælsignaðu náði saman við sínum feløgum Andru Árting, Andras Ziska, Ásbjørn Poul sen og Anton Kragesteen, sum eisini hava fingið ta himmalstóru eydnu at sleppa at bera peningamaladorin og sostalistetarin Thorstein Petersen í gullstoli fram fyri Førova Fólk sum hitl stóra vidundrið. Hevdi tað ikki verið ein góð “ide"hjá Guttormi al savna saman allar "Overlébere” og sent bod eftir Í. d. Håkun Djurhuus, Hans Pauli Klein, Johan Hansen á Mvýruni í Kollafirði. Hann kundi fyri at fingið teir til Havnar, fyrst hósk andi spurt Thorstein Petersen, um ikki hann og Kjølbro kundu vissað monnunum ein feitan kjans. Seinasta roknimeislarabluffið hja Thorstein bankastjóra. figgjarmála ráðharra og løglingsmanni Petersen er, at hann skal hava funnið ut, at um vit fara aftur yvir til kurs 22,40. vil ein snurruváðsbátaeigari, ið selir fyri 20.000 sterlingspund eitt ár vinna 67.000 kr. meira til avbetaling av bátinum, sum hann t. d. hevði keypt fyri 230.000 kr. til kurs 22.40, altso fyri c. 30.000 meiri enn um hann hevði haft keypt hann til kurs 19,34, lá sami bátur vildi kosta einans 200.000 kr. Latum okkum hyggja at rokni- meistaranum: Báturin selir fyri henda ógviliga stóra pening uppá 20.000 sterlings pund. Útreiðslurnar, sum mega ganga Valið stendur nú ímillum: FÓLKAFLOKKSINS LOYSING, SAMBANDSINS GAMLA STÝRISLAG og JAVNAÐARFLOKKSINS FRÆLSIS- OG FRAMBURÐSLEIÐ Tú kanst íkki taka loysing áðrenn fólkið er búgvið og fyrireika. Tú kanst íkki fara aftur til hitt gamla ómegdarlag, sum sambandið til 1939 bar við sær. Hin einasta leiðin, ið nú er at fara, er at fylkjast um javnaðarflokksins frælsis- og framburðsleið, ið vil bera frígering til hvert einasta heim við sær. Maður og kvinna av húsi at velja lista C, ið umboðar tann politikk, sum allir heimsins arbeiðarar fylkjast um: SOCIALISMUNA STARVSMANNASTEVNUNA ARBEIÐARAPOLITIKKIN forlods av, seta vit til 4000 pund. Eftiri verða so at hyta í helvt. Bat urin fær so statt 8000 sterlingspund 179.000 kr. til kurs 22.40. Var kursin 19,34, vildi kronutalid verið 154.720. Keypti hann batin vid krónum til kurs 22,40, vildi hann sum sagt kom ið at kosta kr 230.000. Vinningurin var (til kurs 22.40) 179.000 kr. Eftiri av skuld at gjalda 51,800 kr. Keypti hann båtin vid krónum til kurs 19,34 vildi hann sum ávíst komið at kosta 200.000 kr. Vinningurin var (til kurs 19,34) 154.000 kr. Fftiri av skuld af gjalda 46.000 kr. Åsanningin av hesum er, al sum keypir eitt far fyri c. 15 % sterkari selir veiðina i sterlingspundum, hevur líka so lætt tann krónu og við av avlopinum at gjalda farið aftur við eini kurs uppá 19,34 kr. fyri sterlingspundið sum hann, ið keypir sama far til sama virði fyri eina 15 % veikari krónu, altso kurs 22,40, og eisini má avreiða veiðuna fyri sterlingspund. Tí verður avlopið í pundum 15 % minni í krónum við umvekslingina, er skuldin, ið skal gjaldast, eisini 15 % færri krónur. Hetta forútsetur sjálvandi, at krónu- talið í assuranca og havnautgiftum, sum eru heimaútreiðslur. skal fækk- ast við leim 15 %, sum krónan er vorðin sterkari. At hetta hendir, er ein sjalvfylgja, um skil skal vera á okkara samfelagshúsarhaldi. Tann, ið keypir skip, verður so statt viðvíkjandi avbetalingini akku råt eins stillaður annaðhvørt kursin er 19,34 ella 22,40. Vinningurin hjá honum er lann, af hann, tå ið hann keypir, fær sin pening, ið hann hevur spart upp, hetri at rókka við kurs 19,34 enn við kurs 22,40. Fiskimadurin, ið avreiður fyri sterlingpund il kurs 19,34, verður eisini eins væl stillaður, sum um hann avreiddi fyri pund til kurs 29.40, Hann fær við vekslingina c. 15 % færri krónur, men tá ið hann keypir, fær hann 15 % meir fyri sínar krónur. Úrslitið verður altso viðvíkjandi li, hann framtíðarliga fortjenar, tað sama hjá honum annaðhvørl kursin er 1934 ella 22,40, Vinningurin hjå honum er i ar- heiðslønini heima og í ti, at hansara uppspardi peningur. um hann hevur nakran, fær c. 15 % meiri keypievni. Tá ið landið liggur soleiðis. hví roynir Thorstein Petersen á fund- um al seta veruleikan á høvdið og ræða fiskimannin? Svarið er bara eittans: Hann '“hluffar" fyri /at royna at fáa fiskimenn at halda við sær við valið, so hann kann fáa politiska makt at seta kursina aftur til 22,40 so sleppur hann undan at taka fylgjurnar av at hava keypt ov nógv pund fyri kurs 22,40 og novdast at selja tey aftur fyri 19,34. Fólkið kemur at tapa 8- 10 mill ónur harvið, men hann sleppur frá al tapa ? Danska fólkatingsvalið. Við fólkatingsvalið í Danmark 30 oktober fingu: javnadarmenn 48 manns, radikalir 18, konservativir 26, vinstra 38, kommunistar 18, rættsstatsflokkurin 3 og dansk sam ling 4. Javnaðarmenn mistu vid valið 18 manns, teir radikalu mistu 2 og kon servativir 5. Kommunistarnir, ið fingu 18, stilladu ikki upp til valið í 1943, lå teir stemmaðu uppa javn aðarmannalistarnar. Vinstra vann 10 manns rættstatsflokkurin og dansk samling hvør sín. At vinstra, bóndaflokkurin, vann so nógv, kom ivaleyst teim flestu óvart. Hansara framgongd skyldast helst støðu hansara til him tyske partin av Suðurjútlandi og til krónu kursin. Hvor ið kemur at mynda stjórn. er einki frætt, nú blaðið fer til prent ingar: Buhl! hevur sagt seg undan. men Peningurin hjá Foroying- um, sum róðu út í Íslandi. Nakað herfyri hevði eg eina sam røðu, eg hevði havl vid ein Foroying sum hevði róð út í Íslandi, í hesum blað. Hann segði frá, hvussu løgið tað var fyri honum, at Sjóvinnu bankin einans læt 19.34 ella minn! fyri sterlingspundið, ið tjent var Íslandi. meðan Føroya banki læ! 22.40, so sum ásett var at gjalda ti! 15. november í ár. "Dagblaðið" royn ir í ikki minni enn tveimum bløðun at skøva ul yvir hetta og bera í bøtu flaka fyri Sjóvinnubankan. = Hann dýkir hetta blað undir við skuldse! ingum fyri álop á lann /fåroyski bankan, meðan tað skal heyja hi! danska bankan til skýggja, og skjýtu annars skyldina á amtið. Var Sjovinnubankin so føroysku so mátti hann havt lagt meiri den! á at veitt føroyskum fiskimonnum og arbeiðarum teirra rætt! Me! ikki hugsi eg, nationalitetur er annað enn målageip hjá flestu pening