mánadagur 14. januar 1946síða 1

j PR Á ATS „#9 Q % i Ár FRÆLSI SO SS Er tað at vera nationalur at sparka eftir ødrum tjóðum ? Tað er sjálvandi meguligt at vísa á ein hóp av hendingum, hvar ið ein danskur vinnumaður og virkis- harri hevur bo:ið seg óheviskliga at móti Feroyingum. Fyri at nevna demi rennur okkum í hvussu kapteynur Mikkelsen á sinn! huga frágreiðingar um tígsjaði sær máti arbeiðsmonnunum 1 Lopra. Arbeiðararnir tað H irnæst fingu fyri fyrsta eina hungurslen. vóru teir ikki virdir meiri enn kríatúrini. Tað er ikki ov nógv sagt, at rættast hevði verið, at hesin Danin hevði verið revsaður fyri sín ljóta atburð, ein :tburå, ið hann aldri hevði vågad sær at ímóti seraðu donsku arbeiðarunum. Men kann ein nú dema Danir eftir kapteyni Mikkelsen? Nei, avgjørt ikki! Tad hava sanniliga eisini verid vist teimum sterkt organi- allar góðir, mentaðir Danir í Feroyum. Kapteynur Mikkelsen var ein privatspekulantur, sum allastaðni í verðini hevði haft sama atburðin: spekulerað í teirri minstu letuni, ti versta kastinum til arbeiðararnar fyri at sleppa bíligast, tjena mest. Og hava íkki nógvir Feroyingar verið av sama slag yvir fyri Før- oya arbeiðarum og fiskimonnum? Jú! Privatkapitalistar eins frekir eru um og hava einki fyrilit yvir fyri arbeið- allan heim: nakrir eru arunum, aðrir eru menniskjaligir. Vit kunnu ikki dema allar Før- oyingar eftir teimum ringastu Fer- oyingunum. Heldur ikki kunnu vit Jøma allar Danir eftir teim donsku yvirgangskroppunum. Tá ið menn leika í sum óðir móti ølum Dønum og fordøma allan danskan nationalitet, sam- stundis sum teir siga seg at vera so logandi føroyskt nationalar, hev- ur slikur åtburdur einki at gera vid sannan nationalitet. Tilikur atburður sýnir eittans eitt — tað er hat og hevndartrå. Og hetta er tverturímóti = ellum natíonaliteti. Hin sanni nationali maðurin, hann, ið kennir sannan kærleika til land og fólk sítt og unnir ti av fullum huga at liva eitt sjálvsteðugt og tjóðarlív, kann ikki annað enn kenna djúpastu virðing fyri somu kenslum hjá ødrum fólkum, eðrum tjóðum, sum liva í einum sjálvum. frælst Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu JAVNAÐUR Teir av sonnum nationalir Fer ovingar og nationalir Danir eiga at hava lætt við at inna hvønn annan sum vinir í djúpar! fatan og virð ing av teim nationalu kenslunum hja hverjum svørum. Tað sálarliga fatan, hendan setan sálina er hetta forståilsi, henda og rættvisi fram um stødd, makt og veldi, sum vónandi kemur at verða grundarlag10 fyr: teimum samraðingum, ið um nákrar dagar verða at fara fram millum Førov ingar og Danir, samraðingar um hvussu hesar báðar tjóðirnar í fremtiðini skulu vinna saman sum frændir, vinir og mentaðar vreintt á tí norðurlendska ættarbulinum. Hitt gamla orðið um, at ull er Føroya gull, hóskar íkki longur. Nú hava Førovingar hjallin á sjón um. Hesin hjallur er stórur, men amboðini, ið nýtast skulu fyri at veiða úr hesum stóra og ríka hjalli, eru dýr. Skulu vit Føroving- ar fáa nakað munaligt úr havinum, megu vit verða kappingarførir við tjóðir. havid ein stórur og ríkur hjallur, aðrar Sum í áðni sagt, er men vit eiga ikki einsamallir henda hjallin. Har hava allar tjóðir lika góðan rætt, og hesin rættur verð- ur nýttur á tann hátt, at hver rakar til sín, og hann, ið sterkastur er, ber sigur heim. Her í Feroy- um vóru fyri einum hálvum ári síðan 70 milj. krónur, sum fiski- skapurin hevði lagt til góðar, fyri uttan at landið var skuldfrítt. Um nakað munaligt er enn farið út av Feroyum av hesum 70 milj. kr., er mær ókunnugt, men um nekur ár lítið Ferovum av hesum milj. man fara at verða eftir í Menn eru longu farnir at skriva um, at vinnulánsgrunnurin er tóm- ur. Um hetta hevur Óli Onghamar grein í »Dimmalætting« og vísir á, at uttan at at einki knýta Feroyar so nær til Danmark nu er gera sum å nakran hått gjørligt, ti nu orka vit Feroyingar púra einki. Hygga síggj! Sambandsflokkurin hevur altso vunnið spælið. Men hver hevur tapt? Hver annar enn teir, sum rópa upp' um fullveldi, loysing, sjálvstýri ella kvetting Teir hava allir tapt, væl at merkja, ífall teir meina nakað, tá ið teir tala um kvetting og tílíkt — teir kunna als ikki meina tað, siga øll hugsandi menniskju. Ja, sambands- menn hava vunnið spælið, og teir Mánadagin 14. januar 1946. | Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjordingsårid hava arbeitt målvist við einans málið firi evga, nevniliga, at vit Førovingar einki skulu orka, ti so megu vit detta aftur til donsku mammuna og biðja nana forbarma seg yvir okkum. Hartil er púra einki at siga; men so ótrúligt, sum tað ljóð ir, so eru sambands menn trúlíga vorðnir styðjaðir I hesum strevi fram ímóti samband sins stevnumøl og hverjir hava staðið trufastir við sambandsins HO? Jú, so sanntliga eru tað teir somu menninir, sum tØliga og eint hava rópt upp um fullveldi, sjálvstýri o s. fr. Ein og hver góður Feroyingur, stum vil, ál land okkara skal verða sjálvbjargið, må (fyrst og (fremst hugsa um at gera tað livuligt í Feroyum fv okkara fólt SOlt 10is at okkara unglingar ikki skulu novdast at rýma av landinum; men her gongur annar hver maður arbeiðsleysur, og nógvir giftingar- ferir unglingar eru ongan túr slopnir at sigla enn. Nu er vinnu- lánsgrunnurin tómur, og so faast væl íkki fleiri skip í bræði. Hvat Allir lingar, ið arbeiðsleysir eru, tala um so? ella næstan allir ung- at leita sær burtur í onnur lond, og teir gomlu kunna jú einki gera uttan at leita sær aftur til Dan- markar. Tað sigur seg sjålvt, og hverjir hava skuld fyri hetta? Jú tað hava teir, sum feldu javnaðar- manna uppskotini um at taka eitt munaligt tvungið lán til vinnuláns- og hitt at nevndin skal hava rætt og skyldu grunnin um, lands- at bíleggja skip. Undir yvirskriftini »Vore Skibe« oddagrein i ti sama nr. av Oli Onghamar fiunis! »Dimmal.«, sum hevur skrivað um tann tóma vinnu- lánsgrunnin og um hvussu neyð- ugt tað er at knýta bondini aftur við Danmark. Oddagreinin gongur eftir sama lagi, sum greinin hjá Ola, so havi eg ikki stórt hartil at síga, tó at oddagreinin er vend beinleiðis til mín. Men lat meg tó síga, at »Dimmal,« væl må vita, at vit fyrr tid haft eitt verð- aldarkríggj, og at tá og nú høvdu eittans mál fyri eyga, og tað var, at Føroya- í okkara hava sambandsmenn EINS land må ikki stinbrast peninga- liga, og tíverri vórðu teir eisini tá stuðlaðir av monnum, sum gingu sjålvstyrisnavni, men sum og annað eru enn sambandsmenn- »Dimmal.« mátti verið tann sein- asta, ið tók ísvirki upp á tunguna, undir eins fólkaflokksmenn nú einki BROÐURSKAPUR 20. árg. 80%, ella 85%, ella 90%, ella 95%; Hann, ið ríkur er, nýtist ikki at hvussu ein til spyrja, nógv procent kann fáa láns. Hann skrivar bara ein check — so rindar bankin hug at keypa. við ti hevur farið, hann hevur Men ICY SA — ikki ognar- so er sitið ið krignum honum, farleysur undir og enntá Loyðst at tært uppá tað, ið hann nn 1 friðartiðum ella, um hann einki átti, setti seg skuld Hóast raskur, arbeiðshugaður og í allar mátar fúsur til verka, hevur hann kent seg til by di fyri sam felagið. Nú tá ið friður er, og møvuleikarnir skuldu verið opn Or, tystir og leingist hann sum eingin nar eftir at sleppa til urbet dis, [aa rbeiðsa ibuð at arbeiða við Men hvat verður svarað honum av okkara samfelagsforsprakarum? Hesir síga: Eigur tú kontant 47000 kr. ella kanst tú læna 47000 kr. uppa Una ogn kanst tú fáa eitt nýtt Bu tonsa far. Teir stýrandi vilja so læna tær restina 859 Men hetta er teimum ómeguligt — og við at við at vera »pariir«, teir flestu megu svara, at teir verða sita farleysir, verða lúta við høvdinum, til teir ein di g reisa seg, sláa í borðið og sópa teir harðrendu karlar av pellum. At fáa sær nýtt, men brúkt far nevan er enn og tyngri. I hesum føri ljóðar at treytir- nar eru, at teir skulu leggja 20/0 kontant á borðið. Einaferð stýrandi gingnir við til at læna 90 pct. — 30 pct. frå fiskaribankanum og 60 pct frå vinnulánsgrunninum. Men tað var so eftir harða mót- stødu frá javnadarmonnum førkad niður í 85 pct. og So pct. Uppskotið ikki meiri av tí farleysa enn 5 pct. varð vóru teir um at krevja púra avvíst. Neyðar nær vakna tit? Føroya fiskimenn ti tey førini sum tá vóru í Føroy- um, kundu óivað verðið verðandi her til stórt vælsignilsi fyri okkara fólk, bara høvdu sitid á Føroya land og teir rættu menninir løgtingi og á rikisdegi okkara fólks vegna. (Framhald). 3. H. Danbjørg.