mánadagur 21. januar 1946síða 3

21. januar 1946 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur út eina ferð um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið. Telf 374 tekur móti lýsingum. Brådf. blaðstjóri: MARTIN JOENSEN Prent : A. ØSTER andi gremjingina um „dette fattige, elendige og enfoldige Folk udi Færð.“ Ti hóru hesir, ognamenninir, kongsbóndurnir, prestarnir seg altid undan at bera landsins byrðir og neyð- turviligu vildu ikki byggja virki og verða landsins vernd og verja, sum menn aðra- staðni. Vit nútímans menn vera ikki væl hyrdir av at hoyra orðatakið: „betri er at flýggja enn at falla.“ Tá id vit nú til dags hoyra reaktiónina tíðliga og síðla tala um nationalitet, um ta farnu tíð- ina, so minnast vit ikki bert jarðaánaran og tann protestant- skattir, iska prestin, sum sótu mettir og væl settir, men eisini arbeiðs- konunå og húskallin, sum ar- beiddu bæði burtur og heima og ikki altíð vóru turr og mett, at tey eisini bjargaðu sær eitt sind- ur av andligum lívi í kvæði og søgn er ikki teimum at takka, sum tóku sær landsins ognir og landsins vald. Teir vóru aldri nakrantíð „klansmenn“ har øll vóru lika í ríkidømi og få- tækradømi, nei, teir tóku tey fátæku til at tæna sær. Tað hevur verið Førovingum til stóran skaða, at vit gjøgnum øldir hava livað skúla og bóka- leys. Har eingin skúli er, og eingin bók uttan tær, ið valds- harrar lata sleppa út til almenn- ingin, har kann einki gott skap- ast burtur úr. Og tað vita vit nú. (ad var ikki tann dansk-norski ståturin, ið stongdi ta síðstu skúlahurðina í Førovum, men feir menn, sum høvdu fingið sær jørðina og rættindini. Á fundum her heima hoyra vit seint og sálmi, tíðliga skyldina fyri neyð og vesaladøm verde skotna á danskin; men vit síggja, at hetta er blóðskeiv søgutvðing. Frammanfyri trúbótina dyrk- aðu menn stórvegis av haga til bø her, tann vituga katólska kirkjan gav sínum uppsitarum góð arbeiðskor á sínum jarðum. Hon hevði jú eisini skúlaskap. kirkjuliv, sjúkrahjálp og få- tækrahjålp í sínum hondum. At skúlar vóru betri tá í tíðini enn seinri er ivaleyst. Taðsær út til, at tann seinra miðøldin, frá 1540 til 1856 hevur verið ein niður- gangstíð i Føroyvum. Tá hvurvu skúlarnir, tá tóku tey, sum høvdu fingið sær jørðina og valdið, meira og meira rætt yvir teim fátæku, tann sama klaga um „os fattige, elendige og en- foldige Folk udi Færø“ kom aftur frá teimum, ið ognirnar állu, og sum søgdu seg ikki at FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Útbjóðing av renovasjónskoyring, Renovasjónskoyvringin í Havn verður her útboðin. Arbeiðstakarin má sjálvur halda hjálparmenn, bilar o. a. Bilar til 'renovasjónskoyringina kunnu útvegast av kommununi og yvirtakast av arbeiðstakaranum við lagaligum trevtum., Nærri frágreiðingar hesum starvi viðvíkjandi fáast frå Eiler Dam umsjónarmanni ella á býráðsskrivstovuni. Tilboð mugu kl. 12. boðini. vera i 1 í hendi innan 28. januar í era býráðnum í hendi innan 28 uar í ár Býráðið skilir sær rætt til óheft at velja millum tey innkomnu Tórshavnar býráð, tann 17. januar 1946. Øllum båkhaldsskyldigum skattaborgarum verður her gjørt kunnigt, at sjálvuppgáva teirra verður ikki vidgjørd uttan so, at tað saman vid rakstrarroknskapi og figgjarstandi verður sent nevndin? undirskrivad sjålvuppgåvuskjal. Tórshavnar líkumgarnevnd, tann 18. januar 1946. kunna liva her, uttan tey ognar- leysu arbeiddu fyri tey. Ein kann siga um lógina av 21. maí mmm 1777 hvat ein vil, men prøgv um menniskjakærleika ella vælvild fyri tí ognarleysa sýnir hon ikki. Sjálvsagt er orðið skúli ella ar- beiðsfrælsi ikki at finna í henni. Tó hevur hon tað lyfti, sum tann dansk-norska og danska reger- ingin allar dagar hevur haft á lofti, at lata tann jardarleysa fáa jørð til dyrkingar, tað sama lyfti, tann sosialistiska regeringin Stauning gav tinginum at takast vid og rikis- degi og kongi at samtykkja. At minnast sum Log- føroyskir sosialistar hetta og virðismeta hetta er einki at undrast yvir. Vit taka ikki natiomalitet sum eitt am- boð at teingja fólk inni við, ikki nakað til at gera fólk tápuligt við, ikki nakað til altíð at fjasa um, men sum ein realitit til at arbeiða við, til at geva víðari út- sýn og lagaligari líkindi til at fáa fólk at fata andlig og hand- lig virði. Vit skulu íkki gloyma, hvat søguligir tilburðir hava framt á hesum oyggjum. hvussu vil hava verið fyri tí vanlagnu oftari at hava fingið reaktión enn aktión, at vit nú á døgum mugu dragast við lað ótoliliga at hava ringar fólkaskúlar og mangan undirernerað børn, sum kanska- ikki hava drukkið ótyrst í mjólk, síðan tey vóru løgd av brósti, og tað á hesum oyggjum, har gróðralíkindini eru so góð, at vit kundu oyslað við mjólk og harvið umgingið ringar sjúkur, sum nú herja okkum. Komið ikki og sigið, at Danskurin hevur skuldina, geri okkum ikki trælskari og trilsk- ari, enn vit eru! Tað var ikki Danskurin, sum stongdi mið- aldarsKúlarnar, men tað var hann, sum royndi at fáa skúlar á stovn i 1845. og sum í 1851, tá Forovingar høvdu tikid skúl- arnar av, royndi at gera sítt til, at fólkið ikki skuldi verða heilt bókablint. Tað, at føroyskir sosialistar ikki hava tikid harðari uppá reaktionina, er ikki flokkinum til rós. Tað er neyvan i gjøgn- um øldir komin ein lóg, sum kann hava verið fjøldini í Før- ovum til frama og til fastari rættarst6du, uttan at leir jørð- eigandi og jørðleigandi hava verið ímóti og klagað klagað. Tað var tí ikki at undr- nú- verandi Eru Føroyingar eitt vakið fólk, og vilja teir hava frælst og frítt fólk her, so mugu vit ganga ta leið, sum fedrar traðarlógar- innar vístu okkum, og berjast fyri at tann her á landi, ið hevur evni og anlegg til at arbeiða við jørð, skal sleppa framat. Vit mugu burtur frá hesum býtti- skapinum, at menn f6dast til jørð, sum leir ikki eiga, tað er ein pína og ein vanlukka fyri okkara land! Harav kemur tað syndarliga, at menn fjasa um jardavidurskifti, um lutir og lunnindi, uttan al nakað við ta fjalda ríkidømi, sum før- oysk mold goymir. Føroyskir sosialdemokratar mugu hava ta hugsan um føroyska jord, at hon er fólksins ogn, og at bert tey, sum kunnu gera nyttu år henni, hava rætt til at sita vid henni. Vit orka ikki longur at siggja leikin vid niðurløgdum bvling- um og bygdaløgum, vid tómum skúlastovum, og vit orka heldur ikki at hoyra tvætlið á stevnum og fundum um fornøld og kappabrøgd, vit mugu fáa ar- beiðslíkindir í landinum, tí vit eru nationalir, vit trúgva, at landið kann verða grønt, og at fólk kann búgva og nørast her. Og vit vita, at tað er ein misgerð at taka skúlar av og við arva- rætti at avreiða okkara bygda- løg, so fólk má flyggja til har, ið tað kann bjarga sær. Tað er ikki bert havið her, ið er ríkt, og hvat høvdu vit vitað um havsins ríkidømi, um skipaband heyði hvílt á okkum, sum båts- band á okkara forfedrum. Sosi- og for- ast á at teir reistu seg, tá jarðarlóg kom. gera aldemokratar mugu gera alt fyri at loysa bond og ikki at knýta fastari. Vit vita alt ov væl, hvat ið spurdist av jarðar- bandinum, ið lagt varð á teir fyrstføddu á leigugørðunum í Føroyum. Heimatíðindi. Javnaðarfelags ársveitsla. Leygarkveldið tann 12, januar helt Froðbiar sóknar javnadarfelag sina års veitslu, id plagar at vera hin hugnalig- asta og besta veitsla. Í ár var hon framúr góð. Um 250 limir felagsins vóru komnir saman í høllima hjá T. B., har id um 325 menniskjur kunnu sita til bords ísenn. - . . , Veitsluhøllarveggirnir og borðini vóru prýdd av einslistum. Prentaðir sangir vóru lagdir við hvønn bordiskln. Eggjandi og lyftandi fylkingartalur vórðu hildnar. Rudolf Niclasen helt eina talu við javnadarmonnum í Danmark, og alt veitslufólkið heiðraði Staunings minni við at reisa seg. Heilsanir til Frodbiar sóknar javnadar felag vóru upplisnar, har ímillum ein yrking frá J. H. Danbjørg, lærara. Dansur var í Klubbanum, bæði før oyskur og eingilskur. Sendimenninir fóru til Danmarkar við »Dr. Alexandrine« Sakin millum amtid og Sjóvinnubankan reyk við, at amtid varð dømt at veksla £ 250.000 + £ 60.000, id hann áður hevði fingið vekslad. Ætlandi appellerar amtið. Erlendur Patursson hevur verið í løgtingsørindum í Íslandi at gera nakrar nationaløkonomiskar kann- . ingar. Hann leggur nú tilfarid til rættis og uppá ein úrskurð til løgtingid. arbeidir Til sóknarstýrisvalið i Klakksvik 7. februar eru innkomnir 5 listar og til skúlaneyndina 4. Fossanevndin hevur hildið ein hóp av fundum í sein astuni. Ojavni millum amtsverkfrødingin Fons- dal og verkfrødingin Deimar tykist at koma at tarna einum skjótum og góðum úrsliti. Deimar umbodar menn ið halda uppá at byrja at byggja Leynarvatn, meðan Vestmenningar og meginlutin av Fossa- nevndini halda uppá Fossá í Vestmanna. Um hitt samlaða folkatalid fyriliggur einki enn. Í Klakks- vík sigast at vera 2500 menniskju og um 2000 í Frodbiar sókn. „Leivur Øssursson" var inni á Tvøroyri við 22 kossum. Hann hevði roynt á Halanum. Lítil og eingin fiskur hevdi verið fyri trolinum. „Skálaberg“ var á Havnini hósdagin. Hann hevði um 800 kassar. Fleiri íslendskir trolarar eru farnir til lands at keypa fisk. Dynamit og annað spreingievni 0. C. J0HANSEN TORSHAVN TLF. 30