leygardagur 9. februar 1946síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og Nr. 6. ib Pr bg pg Leygardagin 9. februar 1946. kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 20. årg. Fiskahandilin bardaganum kunnu kallast hungurs- | FT ár. Hin føroyski klippfiskurin, so Tað frættist henda dagin her | fiskahandilin gav væl av sæi lovsungin sum hann var, kundi fyri, at boð vóru komin úr Spania | fyrstuni Førevinget fóru havleidir | íkki matføda fiskimannin og dróg 374 higar til landið at spyrja eftir | at: veiða fisk. Men atvoldin til tað | útgerðarmannin niður á bakka. klippfiski. var nógv, at útreiðslurnar við Alt stóð í stað. Skipini vóru tey ; Tað er so langt síðan nú, at vit | fskiskapinum og fiskahandlinum | SOmu, veiðuhátturin hin sami, og Persónvognur sóu klippfiskin, sum >skuldi veiða | tá vóru sera lítlar. Tað var eitt fiskatilgerðin hin sama. Onkur gullstreym« inn yvir Føroyar, og haråbalid, kravlítið fólk. ið inni royndi at bróta seg úr vanagongd sum hevur sett føtur menn siga undir okkum, liggja útbreiddan á snøggu! fiskaplåssinum hvítur og í s6lskininum, at vit, hóast onkur rødd hesa tíðina hevur mint okkum á hann, eru um at gloyma hann og farin at halda, at hann hoyrir ikki kemur til eina farna tíð og inn aftur í okkara vinnusegu ið ell undanfarnu ár setti ein fastan dám Hann var nú eitt, hesi á okkara fólkalív — tað var sum hann eins og fuglurin var vorðin bæði í keypstaðnum og í bygdini. Tá ið mannfólkini fóru fiska, konufólkini at hugsa um at búgva fast vár- og summartekin loystu frá landi og undir Island at fóru seg tíl at fara í fisk. Og so brátt skipaflotin var afturkomin og hevði skipað veiðuna upp, sóust fiskaker- ini koma út og våsaklødd konufólk standa og vaska og onnur taka frá teimum og breiða út á plássini. Farmar komu eisini út til bygda- fólkið, ið skuldi hava tað at takast við afturat sínum egna vetrarfiski. Jú, vist var tað, at hetta setti lív og dám á landslagið og gav arbeiði til heilsuringt var tað kanska heldur nógvar hendur — so ikki fyri konufólkini og bernini. Menn halda sum sagt eisini fram, at tað var klippfiskurin, ið setti føtur undir okkum. Tað er honum at takka fyri, at keypstaðirnir runnu upp við bryggjum, handlum og stásiligum húsum. Hann loysti eina aðra tilveru upp fyri bóndans húskall og hjálpti honum at koma úr trælabandinum. byggja sær noss- lig hús upp yvir hevdið ístaðin fyri tær gomlu føroysku lekasmátt- urnar og seta fót undir egið borð. Samanum tikið so skapti hann Feroyinginum eina nýggja frí- gjerda eld, 10 hann ikki hevði grundað síðan forn- og midøldina, tá ið forfedrarnir høvdu egin skip og kundu sigla handilsferðir hagar, teim lysti. Hetta er so myndin av okkara var bygdur upp á klippfiskin. hevuðsvinnuvegi, ið allur Men ein mynd kann hava bæði rættu og rangu. heyrði útlop stongt ligid í øldir og nú fekk fyri síni úttráan og virkistrongd og slapp út á hitt víða havið at I Førovingurin tå var ikki vandur við Hann skonrug vna seg. kost og mjúk rúm bleytan skorðaði harða keks og niður í vánaligt seg og > > saltkjøt uttan at brúnskast við og mutaði ikki ímóti at halda til í rúmi, har einki borð var at eta av, eingir beinkir at varðveita klæðun eldurin í kabússini um í, og har var keldur ut, tå ið nåttin kom, og lampan sløkt undir bitanum. Moralskt Spardi og fér væl um greidir og var hann eisini dyggur. amboð eins og vóru tey hans egnu. Heimafólkið, ið virkaði fiskin til, mundi heldur ikki fáa høgar lønir. Tað vóru konufólk og bern, og tey vóru ikki von við stórvegis av vinningi í pengum. Og so var eisini útgerðin égvuliga bílig tá í tíðini. Tað er spurningur, um eisini ein stórur iva- fiskiskapurin setti sovorðnar føtur undir hin føroyska fiskimannin, hvussu riklig henda nýggja tíðin gjørdist honum. Satt er tað, at hann fekk hús 4 ; upp og kanska syndu tey meira enn tey gomlu, men var hann úr fátækum heimi og skuldi hjálpa jápanum og eisini gjalda tyri alla útgerð sína, mundi tað mangan drúgfert, áðrenn hann hevði ganga oyst seg úr teirri skuld, hann ievði bundið seg við, tá ið hann ygdi húsini. Og í keypstaðnum fór nógv av lagi í húslívinum, tí konan og børnini lógu og arbeiddu í fiskinum fyri at fáa endarnar at rakka saman, hóast so húsbóndin var úti og fiskaði. Henda rangan hátt líkna húskallalívinum hjá bóndanum. Til kann tí á so mangan skips fyri at fáa matin inn í munnin — fiska fyri mjøl og gryn, sum Avlopid hja Føroy summir plægdu at taka til til annað inginum gjørdist einki. livsinnihald Seinri skifti henda myndin og gjørdist ut av lagi dapur og dimm. Tad var ivaleyst satt, at klipp- | Árini undan hesum verðaldar- ini og deyðavatninum, men roynd irnar brádoyðu. Fjøldin hevði einki Hon frætti frå álit til nýtt. suffaði undir korunum, fiskimonnum aðrastaðni, ið gingu nýroyndir og høvdu góðar innløgur, men visti ikki rættiliga, hvar skuldin skuldi leggjast fyri okkara vanlagnu, og helt so, at lagnan hevði lagt hesi førini, húkin og klippfiskin á Før ovingar, og tey slapp hann íkki fra. g Bardagaárini góvu vinnuliga ein glotta. Farið var frá klippfiskinum og til ísfiskin, og honum, ið heppin g var og slapp fram at, góvu hesir istiskafarmar góðar innløgur. Tað ið her baggaði var, at fiskurin lítið var sjálvveiddur men keyptur úr ødrum landi. Soleiðis gav hann tað úrslit, tað átti meginparturin av ikki landinum at fingið, og førini vóru fólkinum lá heima, tí fá og so fáir menn sluppu við teimum. Men her høvdu vit fingið fatur á einum tåtti, sum vit høvdu longst eftir, og sum øll ynsktu ikki skuldi glíða okkum av aftur hendi. Reddir ljóðaðu tó, ið varaðu við, at vit ikki áttu at leggja okkum á bóli og halda tað, at íeskfiska- i óvart vóru við. um at halda, hann kundi handilín, sum vit so dottin á, skuldi vara Hann var hálur dag og frá í morgin. vera hjá í 8] Klippfiskurin mundi spyrjast aftur hevði til nógvar munnar. tó givið Tað er kunnu í aítur, og hann revd røddir sjálvandi, at hesar java rætt. Vit eiga ikki so fast at líta á hesa eskfiskaselu, tíðir sóru okkum. Og vit eiga ikki altíð sum óvanligar at spæla á ein strong í okkara Men fegin er fara og hugsa um klipp- vinnulivi, vist fåur aftur at fisk, sølumadurin Utgerdamadurin og fiska- minnast aftur å allar trupulleikarnar. Hvussu útgerð og verur máttu takast uppá borg, og alt mátti bíða til einaferð á heysti, Ødrvisi kunnad lippfiskurin var turrur. nú, id peningurin hevur fingist í hondina, og kontanthand- ilin við reinum pengum hevur | kunnað farið fram. Og fiskimaðurin Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 minnist á lodd og sneri, lítlan og ongan vinning og seina avrokning. Eisini er tað at at hóast klippfiskaprísurin í útlandinum er góður, so verður tilvirkanin í hes- tíðum, nú arbeiðslenirnar eru nevna, um so høgt uppi, og alt tiifar er so ovurhonds dýrt, at kosta so nógv, at tað verður ivingasamt, um tað verður fara undir at turka fisk. Tað er tí alt, ið ber í tað borð, at vit ið hvussu so er mugu berj- hond og fót fyri ikki at feskfiskahandil, vit gjørligt at ast við emissa henda hava fingið. Sjálvandi eru vit íkki harrar á viðurskiftum á útlendska- marknaðinum, men vit mugu tó ikki lata okkara part liggja eftir, stað at sent menn av samráðast við fisk til, og royna at tryggja okkum ein fastan feskfiskamarknað. men fáa teir, vit hava selt Vesturhavsfiskimenninir koma fjølmentir til Keyp- mannahavnar at demostrera Nú ein dagin fóru 15000 Keyp- mannahavnararoman at bryggjuni at síggja stóran flota av jútskum fiski- skipum, ið sum ein vikingafloti stevndi suður gjøgnum Sundið til hevuðsstaðin. Skipini skuldu vera 170 í tali, og ørindini vóru at fáa ta donsku stjórnina at gera eina skipahavn við Thyberon við Lim- fjørdin. Og fyri at sýna landinum, hvussu týdningarmikil henda havn fór at verða fiskimonnum har vest uri og fyri enn meira at skerpa síni krev, komu teir so fjølmentir inn til hevuðsstaðin. Tað er kunnugt, at vesturstrondin á Jútlandi er ógvu- og full av liga vánalig, útgrunn grynnum og boðum. Fáar havnir eru, so tað man vera fyri neyðini at fáa hana bygda.