leygardagur 9. februar 1946síða 3

Nr. 6 ————wW——————————— epe S DERE FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Tjóðskaparspurningurin í Sovjetsamveldinum Sovjetsamveldið siga vit er eitt einræðisland — diktaturstørt land, men tó, siga menn, hava teir loyst sin tjóðskaparspurning so frisinnað og demokratiskt, at tað er undr- unnarvert. Innanfyri markið í hesum ófera stóra ríki búgva yvir hundrað ym- isk fólk, ið tungumál, hvert tosar sítt egna hevur síni egnu frá- merki og eyðkenni og ofta sítt Hevuðsfólkið eru Russar, og teir telja meira enn egna figgjarliga lív. helvtina av øllum fólkatalinum. Aftaná kollveltingina í 1917 var tí hesin vandamiklasti at fara undir: Hvussu spurningurin ein tann øll hesi ymisku fólk skuldu kunna liva saman í semju og virka soleiðis saman, at hvert livdi sítt egn: tjóðskaparliga liv, og tó varð stand- andi í einum heildarskapi, ið hevði Tað hetta fekk alt ríkisins gagn at fremja. Stalin, ið litið upp í hendi, og hann hevur greitt tað so frå fólkið kann liva friðarliga og vinar- var sjálvur sær, at hvert liga saman. Røkir síni egnu mål, men harfyri gloymir íkki tey mál, ið viðvíkja øllum Samveldinum, Ti samtíðis sum hvert fólk og hver tjóð felagsins gagn og frama, so virkar virkar fyri sær sjálvum til aftur alt felagsins gagn og frami uppá tey einstaku fólkini og tær einstaku tjóðirnar, sum liva innan- fyri ríkisins rammur. Stalin veri so stór ella lítil, eigur at bera ávísir, at ein tjóð, hon hetta navn, tá ið hon hevur segu- ligan felagsskap í máli, landeki, tí figgjarliga kennum. Ér lívinum og lyndiseyð- hetta at finna hjá mannasamfelagi stórt lítið so hevur tað rættin til sjálv- einum ella stýri, og hvussu langt hetta sjálv- stýri kann fara, vil verða at ætla um eftir steddini á samfelagi. avvarandi Í Sovjetsamveldinum eru tí tjóð- skaparviðurskiftini soleiðis skipað, at hver landspartur, har eitt serligt fólk býr, er sjálvstýrandi, og sjálv- stýrismarkið verður sett eftir land- partsins stødd. Tað tjóðskaparliga og mentunarliga sjálvstýri verður tó ikki bert figgjarlig og stjórnarlig mark, ið avmarkað, tað eru sett verða. Viðvíkjandi hesum ym- isku fólkunum, sum hava tjóðskap- arlig eyðkenni, men sum í mong- um mentunarligum førum standa til afturs, roynir Samveldið á ein- hvenn hátt at hjálpa teimum at liva sítt egna mentunnarliga og tjóðskaparliga lív. Fólk kunnu vera, ið tosa egið mál, men sum íkki hava verið før at gera sær sítt egna skriftmál, og her verður so gjert teimum eitt kunstigt skrift- mál, ið tey kunna nýta. Tjóðskap- arlig skaldaverk, ið bert hava livað á mannatungu, verða nú niður- skrivað og týdd til russiskt. Á sama hátt verða russiskar og út- lendskar bókmentir týddar til hesi Og við teir serligir tjóðskaparligu málini lærdu = háskúlarnar eru partar, her slíkir menn verða upp vandir, ið seinri skulu fara út til tjóðskapar ligar smáflokkar at hjálpa teinum at skapa sær eitt serligt, teinum hóskandi, mentunarlív. Undirvisingarmålid og rættar- málið eru tey tjóðskaparligu málini Men fólkamál samtíðis, át soleiðis hvert hevur síni fullu, óskerdu málið í landinum. rættini, so verður russiska lært við allar skúlar Øll hesi nógvu fólk skulu skilja hvert annað, tí tey skulu hava so nógv til felags, so á somu tið sum tey verða sær sjálv og dyrka fram og menna síni eyðkenni, so skulu tey eisini gerast ríkari av felags samfelagnum við lívinum, nær- skyld fólk, sum tey hava so mangt sum tað er til felgas vid, og teimum gagnligt at standa í sam- band við. Samfelagið sjálvt hevur hondum og rættin at avgera Broyta so í allar = stórar spurningar. landamark, fara uppí kriggj, leggja til rættis teir almennu figgjarligu planirnar o.s.fr. Um hin ingin er mangur statsmaður bólt- aður, ingur tjóðskaparliga spurn- og av tí, at hesin ikki fólkaflokkar innanfyri ríkisins mark spurn- er loystur so, at allir hava fingið sín tjóðskaparliga rætt, eru kongademi og keisarademi rivnað sundur. Europa hevur illa dugað at greiða sínar tjóðskapar- tær hava til dagin ligu fløkir, og í dag elvt klandur og strid um allan verðaldarpartin. Zarveldið i Ruslandi loyvdi ikki eðrum málum at koma fram enn russiskum, allur annar tjóðskapur var kúgaður við harðari hond, Keisarademið Eyst- urriki—Ungarn bardi niður tjóð- skapin í sínum ríkið, har kyknaði upp fyrri verðaldarbardagin, og hann endaði so við at keisaradømid loysnaði sundur. Grannar og skyld- stýrdu nevnda ríkið, Týskarar, hava held- ur íkki borið orðið fyri at fara mjúkliga og við skili fram móti fólki av eðrum kyni enn menn teirra, ið hesum lagaligum teir sjalvir. ikki havt so nógv av stríði, Tey skuldu tó einaferð royna at taka seg saman og vera ein felagskapur til »ævigar tíðire, men tað miss- eydnaðist. Og har mundi ein skyld- vóru Norðanlondini hava slíkum in liggja, at statsmenn tá ikki varigir við at her vóru trý ríkir hvert við sínum eyðkennum og sínum lógum, og hvert ríki átti tí at liva sítt egna lív til gagn og frama fyri seg sjálvt og so sam- tíðis til gagn og frama fyri heild- ina — alt samveldi. Kanska vit hava vónir um, at hetta Europa, sum nú kom undan aftur hesari ódnini, hevur lært og er vorðið vísari, so tað ið hvussu er dugir at handfara og loysa hin europeiska tjóðskaparspurningin. 9. februar 1946 Foroya Fólkaháskúli | ØDE sa ar vár Summarskúli fyri gentur verður fra i. Tær, ið ætla sær á skúlin, kunnu sekja um mei til 6lavsøku, styrk hjá amtinum innan 15. mars. Nærri frágreiðing hjá TI. 243. Fóannesi av Skarði. Klakksvíkar arbeiðsmannafelag heldur ársaðalfund tann 24. febr. 1946 kl. 3 í samkomuhúsinum. Dagsskrá eftir lógini. Klakksvík, tann 1. febr. 1946. Stjórnin. co - > Minnist til, at vit altíð eru keyparar av fer- oyskum neytum, kálvum og skerpi kjøti, Tit fáa peningin alt fyri eitt. S$mærvan. Mandlige og kvindelige Plejeelever samt Piger til Køkken og Vaskeri og Afdelingstjeneste kan antages. Nærmere Oplysninger ved Hen- vendelse til Hospitalsforvalteren. Sindsygehospitalet i Nykøbing Sj. Snurruvådstog hjå C. C. Johansen. Grindalistin. Tað verður her gjørt kunnigt, at grindalistin fyri árið 1946 liggur frammi á byrådsskrivstovuni frá 6. til 20. februar í ár hvønn yrkidag frå kl. Fólk biðin eftir, um partarnir eru í lagi. 5. febr. 1946. 12—14. verða um at kanna Býráðsskrivstovan, t. 2 gentur fáa pláss á Feroya Fólkaháskúla Tlf. 243. beinan vegin. Panting Tað verður her gjørt kunnigt, at dómarin hevur góðkent at eftir- staður av kommunuskatti og kamin- reinsan fyri juli og oktober árs- fjórðingar 1945 og vatngjald fyri 1945 og eldri eftirsteður, sum áður eru pantaðar til einkis verða inn- heintaðar við panting, Farið verður undir pantingina uttan aðra ávaring tann 25. februar í ár. Tórshavnar býráð, tann 9. febr. 1946. Føroyska hondsåpu frå fabrik OKKARA > > ál > ae > al zm XX XX 3 " Føroya Sjóvátrygging Skip - motorbátar útróðrarbátar - verur verða tryggjað Telt. 372. Blanka er besta blankingarevni. Matvørur og adrar håsarhaldsvørur hjå Karl K. Mouritsen. Tlf. 497. Tórshavn. TIf. 497. bestu málingina hjá okkum. M. P, Jacobsens málarahúð. Mált. 323. og annað spreingievni 0. C. JOHANSEN TORSHAVN TLF. 30 FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verda tryggjad. Skrivstovan er opin frå kl. 10-1 og 3-5. - 10-2. Telt. 372. AAA AAA AÉ AAA Leygardag . - Barnahjálpin