leygardagur 13. apríl 1946síða 3

13. apríl 1946 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nr. 15 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur út eina ferð um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið. Bráðf. blaåstjori: MARTIN FOENSEN Prent: A. ØSTER's 5 Sendinevndin afturkomin Henda sendinevndin — úrslitið av einum legtingsvilgi — sum verið hevur niðri i Danmark og tingast við stjórnina har niðri um at broyta okkara stjórnarviðurskilti, er afturkomin, og alment er lagt fram urslitid av hesum tingingum. Hon var ongantíð fullvegis samd sínamillum um krevini, og tað uppskot, id afturkomið er við, og leggjast skal Tingid, hevur danska stjórnin sjálv skapað sum fyri sær burtur úr tí, Feroyingarnir hava flutt fram. Her skal ikki reðast um inni- haldið á uppskotinum. Tað er eitt, ið er at bíta merki í, og sum Føroyingar eiga at geva fullan ans, og tað er, at við hesum uppskoti siga Danir seg at hava gingið so langt, sum teir kunna viðvíkjandi sjálvstýri til Feroyar. Skal nakað vera millum hesi bæði lond halda band Feroyar og Danmark, so teir ikki, teir kunna gera boðið longur — uttan skilnaður verður. Og hetta er ikki bara mein- stjórnini, fullur ingin hjá hesi sitandi vinstrustjórnini við K. Kristensen, hesum seiga, Jútanum, sum odda- manni. Men uppskotið er lagt fram fyri Ríkisdagin, og hóast lítil semja er millum stjórnina og ymsar polit- iskar flokkar, í hesum spurningi, hvussu nógv, ið gevast skal Før- ovingum, um ríkisheildin ikki skal verða skalað, geva allir vistru- stjórnini viðhald. Donsk bleð úr flokkunum her er farið so langt, sum yvirhevur farast kann. Nú ið Legtingið kemur saman, fåa tingmenn greiða getu at ganga. Um vit skulu standa saman við Danmark, mugu vidurskiftini mill- um londini verða legd innanfyri skríva, at rammurnar á hesum uppskoti. Onkrar smáar broytingar kunna gerast, men grindaverkið má verða standandi. Hvat vit so meina og ikki meina, so má eitt er Vunnið burtur úr tingingunum. Tad er klårleiki - komin um Feroyar—-Danmark. Nú vita vit, hvussu mikid sjálvstýri vit kunnu fáa, um vit skulu standa í ríkis- felagsskapi við Danmark. Her er eingin unión. Unión hava Danir havt, og hana vilja teir vist einki meira hava við at gera. Feroyar etu partur av danska ríkinum; men sum ein partur við serstakum eyð- kennum skal hann hava viss rætt- indi. Amtssteðan fellur burtur, og viðvíkjandi flaggi og máli so verður har frítt at velja — tað er so at skilja, at flagg og mál hjá báðum sigast, at spurningin pertum verða sett javnbj6dis og hava somu rættindi. Nú er eitt annað áhugavert eftir, og tað er, hvussu uppskotið verður fagnað her heima í Føroyum, Tingið er íkki saman komið enn, so haðani er einki at halda seg eftir. Men í einstøkum blødum er so míkið komið fram, at vit kunna hava ein varhuga av, hvussu odda- menn í flokkum fara at taka undir hesum tilboði frá Danmark, Jóan- Fólka- men nes formaður flokksins, er orðaður, meiningin skilst. Hesin maður dugir Patursson, stutt at taka til, tað kemst ikki burtur frá. Hann nýtir hin forna síðin, ið Feroyingurin var kendur fyri, tá ið eitthvert ástóð, at kvæði, tað gav best og greiðast mannsins hugsan. Og "hann sigur beinanvegin, at háð at bjóða Ferovingum. Altso skal far- ast eftir tí, ið flokksins formaður fara í hetta er setir fram, so kunnu vit frið vænta. Har er eingin alment ongan eftirkannan at vænta. Hetta er ein stríðslúrur, ið ljóðar. Næstformaður flokksins, Thorstein Petersen, og maður úr flokkinum, Poul Petersen, ið báðir niðri í Danmark, báðir komnir við eini frágreiðing í »Dagbladnum«. Hon tykist eitt legin. Hon sigur ikki stórvegis um, hvat báðir halda um tilboðið, men annar vóru eru monnum sindur hon sýnist at hava ta ætlan at leggja báðar javnaðarmenninar, ið niðri vóru, undir at hava tikið seg aftur og ikki lagt tað upp- skotið fram, ið teir fóru við úr Feroyum — ella íhvussu er einki hert á at vinna tí nakran frama. Hetta var nú ein løgin åbreidsla at seta fram, so brátt aftur var komið. Men vit eru um at koma í vana við slíkt: Tá id íkki gongur eftir vild, ella partamenn einki dáma tað, ið ein hevur fingið á skafti, so skulu aðrir fram sum skotbjálvar. Aðrir syndabukkar, ið svikið gingnir frá orðum sínum. enn tólv, og so var at prógva, at javnaðarmenn vóru sambandsmenn. Tað kann góðtrúnir, men vit mugu spyrja, um teir ikki einaferð fara at nýta vit og skil. Hetta er tó lætt at féa greiðu á. Referat er tikið av ting- ingunum, tað kann leggjast fram, og so fæst at síggjast, hvat hver hava og Eru Trettan vóru meiri vera, at veljarar eru hevur sagt. Frá sambandi opinskarað hoyrt. Kanska teir geva Teir læa, halda teir, hava vit einki hesum viðhald men eitt sindur frá hini gomlu sambandssteðuni man tó vera farið. Uppskotið fer so sum sagt fyri Tingið. Tað kann geva tí broyt- ingar, men hevuðsverkið má standa, skal danska stjórnin taka við. So er fólkið eftir. Tá er einki eftir at gera, uttan Feroyingar verða at- spurdir, og sjálvir geva svar. Nú er nakað komið at taka fólkaatkveðis- greiðslu Ríkisins uppskot ella kanska loysing. um: stjórnar- Lærdómssetrini íFeroyum - Vit hava ongantíð verið væl. stødd við lærdómssetir, hægri skúlar, her á landi. Vit hava havt ein læraraskúla, men hann hevur verið illa skipaður, Hann hevur hingið sum eir slíntra uppi i Havn. Lærararnir við henda skúlan hava Realskúlannm í eisini undirvist Í læraraskúlanum, og tað hava teir gjørt seinrapartar, tá ið besta megi teirra er farin til Realskúlan. So. hava lærarar við kommunuskúlan í Havn tikið hond ina Í, og tað er eisini aftaná, at teir hava endað sítt dagverk við Hesin verið sín skúla. skúli hevur ti onganuð javnsettur hinar læraraskúlarnar í rikinum, og er tí farið og fer ein fjøld av ungdómi suður eftir at taka læraraprógv við skúlar í Danmark, sum eru hægri í meti. Fyri nekrum árum síðani fingu vit ein studentaskúla í Havnini. Tá ið kendist hann var settur á stovn, sum eitt band var aftur- knýtt við eina ríka tíð í segu fólks okkara: midøldin við sínum presta- Men umstødurnar hjá hesum skúla vóru skúla og sínum skaldskapi. einki at gabba av. Hann fekk eisini innivist í realskúlanum i Havn, men tað var heldur íkki fyrr enn seinrapartarnar, helið kundi fáast, út á kveldið, ein tíð, ið er óhóskandi til langan skúla- gang. Eitt annað brek hann hevði, var tað, at hann gav lær- dóm bert í einum parti av ti, studentaskúlar vanliga geva sinum næmingum: hin målsliga deildin, mann matematiska deildin var ikki við Undir krignum fekk hann iva- leyst av næmingum, men nú kríggið er av, kemur so aftur tað fyri, at næmingar sekja burtur aðrastaðni, har teir kunna taka eitt studentaprógv, teir kunna nýta til tær lærd6msgreinir, teir skulu kanna gjøllari á lærda háskúlanum í Keypmannahavn. Afturat hesum kemur eisini, at tað er biligari at lesa í Kostarhaldið verður so dýrt í Havn, at tað er Danmark. uttan samanlíkningar. Skal ti hesin skúli ikki fara fyri bakka, er eitthvert til ráða at taka. Uppskot lá einaferð fyri tinginum at:stovna kostskúla i Havn. Hetta uppskotið má takast fram aftur. Læraraskúlin og studentaskúlin við gymnasium mugu leggjast saman og gerast til ein kostskúla. Løg- tingið má bera útreiðslurnar, og kommunurnar taka undir. So verð- ur ansað eftir, at bert næmingar við góðum gávum sleppa fram at. Tað verður einki lív av okkum sum fólk, skulu gleppa undan okkum ella vera í slíkum líki, at eingin dugur er Í teimum. Ein ungdómur, id allur fer til útlandið at læra gerst rót- lærdómssetrini leysur og festir seg aldrin aftur. Vit skulu fara burtur. men vit mu;yu gróðursetast fyrst í heim: landinum. Skúlarnir her á landi mugu tí útbúgvast so, at teir kunnn javnmetas' skúlum burturi og veiða førir at uppvenja ein ungdóm, ið kann meta seg javnt við ungdóm aðrastaðni og kann tæna landi sínum her heima. Mandlige og kvindelige Plejeeiever i Alderen 20—28 Aar kan antages. Løn i Elevaaret Kr. 100,—, 105,—. Skema til Ansøgning kan rekvire- res paa Hospitalet, Sindsygehospitalet i Nykøbing Sj. Sild og isur Vit hava altid nakað av ný- frystari agnsild og ísi á goymslu. P/f Fiskavirkið, Syðrugetu. Tlf. 2. FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verða tryggjad. Skrivstovan er opin frá kl. 10-1 og 3-5 - - 10-2. Telf. 372. Øl eiga at bråka Føroyska hondsåpu frå fabrik OKKARA Leygardag Førova Skip útróðrarbátar - verur motorbátar verða tryggjað Telf. Dynamit og annað spreingievni 0. G. JOHANSEN TORSHAVN TLF. 30 372. Blanka er besta blankingarevni.