leygardagur 13. apríl 1946síða 2

Nr. 15 maskinu skoytt uppí mítt eintak, Nú kunnu lesararnir meta saman Øregaards og mína frågreiding við »originalin« av tí, ið fólkaflokks- menn og vit vóru samdir um. Eg eri ikki í iva um, at tað ikki finst ein einasta ærlig sål, sum ikki vil åsanna okkara frågreiding um ta endiliga úrslitið sum 100 prosent sanna. Og Richard Long, Poul Petersen og Thorstein Petersen kunnu rætta 3 fingrar í loft uppá, at framman- fyri prentaða uppskot er tað, ið teir vóru samdir við javnaðarmenn um sum semingaruppskot På I Havn, tann 10/4 1946. P. M. Dam. Skipamyndin i Føroyum Tað eru teir, ið mangan halda, at vit mugu vera varnir og ikki ovkeypa okkum av skipum. Helst varnir við hesum snurriváðs- vera bátunum. Tað er ikki framtíðin, og vit vita íkki, hvussu okkara ferskfiskahandil fer at laga seg. So verða vit at liggja innibrendir við ónýtandi skipum, Men skipamongdini hjá haldast, at talið er ikki so fara vit at kanna eftir Feroyingum, so má ógvuligt. Vit hava so verri enn so rúmd fyri okkara sjófarandi fólki. Vit mugu skifta eins og undir krignum, og teir, ið av fara, liggja so arbeiðsleysir uppi á landi. Og meta vit skipatal okkara við skipatalið hjá eðrum félkum, so er taka støddar- okkara, hóast vit munin við, so nógv tað minna. Danir t. d. hava einar 3000 fiski- bátar. Sjalvandi er fólkamonudin mangar ferðir sterri hjá teimum enn hjá okkum. Men so skulu vit minnast til, at Danir eru ikki Aski- tjóð. Teir eru eitt landbrúksíólk, og gall vinna teirra åstendur land- bråkinum, Vit eru so út í odd og egg ein fiskitljóð, og alt okkara vinnuliv hongur í sjónum og fisk- inum. Vit hava ikki ein brøkpart Danir Vit hava kanska ikki, um øll hesi av teimum førum, hava. førini eru uppiroknad, ið umbidin eru men ikki komin, fæti snurri- váðsbátar. Og so tå ið vit, fara til Islands at hyggja eftir, hvat teir hava av skipum. Tå hoyra vit um eitt skipakeypið fyri og annað eftir. Ti teirra áskoðan er, at hvussu so vorðið hitt virðismesta verður vid tjóðin eigur er framleiðslutólið. Amboð at arbeiða við, at reiða við. I tí liggur lands- peninginum, ins rætti ríkdómur, og ti er at leggja størsta dentin å at fåa nakad, menn kunna starvast vid og fåa vinning av. Eitt annað er eisini í hesum føri at geva gætur, Fiskakvota verður oftast útbýtt eftir teirri fiskimongd, avvarandi land hevur veitt og av- t. Ongland spyr eftir, hvussu FØBOYA SOSIAL-DEMOKRATUR Hildid má verða uppat at oyðiveiða silini, Eitt silafåtækt vatn kann verða líknað við ein fuglafátækan ella fuglatóman haga, Einki hugnaligt er tað at ganga um ein haga, har ein týðiliga kennur á sær, at fólk hevur gingið illa um fuglin, Mangastaðnis eru vøtn okkara vøkur, men tá ið sílamangið, sum har hoyrdi til, er farin upp i einki, missa vit tann tokka til tey, sum vit høvdu, tá vit kundu síggja sílini leika sær har. Men sílamangið er eisini ein veru- lig landsogn, sum ikki er uttan týdn- ing, minni enn so. Víst hava vit einu sílalóg, men tað er ikki lítið, ið synd- að verður móti henni. Hetta óskil má fáa ein enda. Eitt er at vera á lóg- ligari sílaveiðu, eitt annað er atláta sum um eingin lóg er til og fara fram við tí ringasta ovðufiskiskapi. Ur einum brævi frá einum væl- virdum landsmanni, kønur í øllum viðvíkjandi sílum, sum væl var vert at flyta fram í síni heild, skal eg her endurgeva ein úrdráttur: Um sjósílini skrivar hann, at tex eru heilt oydd burtur í summum áum og koma kanska ongatíð aftur har. Vísindarligar ransóknir hava víst. millum annað í Skotlandi, at tað er skjótt at oyða hetta sílaslagið. Eldri menn síga, at nógv av stórum sílum vóru at fáa í áum her í Førovum, har nú ikki er eitt sjósíl at síggja. Atvoldin til hetta er hin ólógliga oyðuveiða, sum mangastaðnis fer opinlýst fram. Tá ið sjósílini um heystið samlast við áarmunnan, í ós unum, verður nót seti, og kann tá eftir einari nátt alt verða sópað upp sum har hevur samlað seg saman, 1 áunum verður lýst við ljósi eftir síl unum, og mangan verða posar settir í åartrongar, so at øll sílini mugu falla í teir. Einans í fáum plássum sum t. d. á Sandi og í Saksun gongur lað regluliga til, men annars í teim flestu plåssum er tað, sum eingin lóg er til. Eftir míni hugsan heldur bræv skrivarin fram er sílalógin nóg strong, og eg haldi ikki, at tann van- ligi fiskiskapur við maðki ella flugu minkar um sílamangið. men tað má verða ein endi við lí lógleysu oyði- fiskiskapinum. Brævskrivarin endar við í vøkrum orðum at peika á, at vit sjálvandi fyrst og fremst fyri okkara egnu skyld mugu uppvenjast til at seta pris uppá, at fiskalivid ikki kólnar út í okkara áum og vølnum. men vit eiga eisini at lata ferðamenn, sum her koma, síggja, at vit duga at halda hús við teimum ognum, sum land okkara eigur. Brævið endar vid at sign, at koma má til, at tað verður eins mannmink- andi fyri hann, ið fer fram við ólóg- ligum ovdifiski sum fyri hann, ið ser heiðafuglinum ónáðir. Satt er, sum her er sagt, og tað má nú koma eitt annað lag á síla- veiðuna. Til hetta mega olir góðir landsmenn hjálpa. Lógirnar eru til at verða aktaðar og ikki bert ti! at standa á pappírinum. Tað kundi annars kanska ikki vers óhent, um kønir menn hugdu av nýggjum gjøgnum sílalógina. Hon tykist mær ikki at heilt sør fyri brek. vera Sverri Patursson. — iðin — någvan fisk vit hava futt inn til teirra, og so seta teir kvotu eftir hesi steddini. Vit hava tíbetri onga avmarkaða kvotu fingið í Onglandi, vit hava loyvi at flyta inn á marknaðin alla okkara veiðu. Men tann dagur kann koma, at eitt mark verður sett, ein kvota verður givin okkum, Og so verður hon givin í mun til tað vit hava ført til teirra. Tað er tí eingin ørvitispolitikkur at fáa feskfiskafør og flyta mest møguligt av ferskum fiski hesi årini, meðan einki band er sett. Men klókást man vera at hava slík fer, ið nýt- ast kunnu til ymsar veiður. Eg síggi, at „Dagblaðið“ hevur haft frægd í at siga fyri lesarum sín- um, at javnaðarflokksins sendimenn ikki skulu hava lagt fram fyri ríkis- stýrið tað stjórnarskipanaruppskotið, sum javnaðarflokkurin hevði samtykt og haft frammi í løgtingsins stjórnar- skipanarnevnd. Eg skilji eisini á „Krossi“, at hann hevur hug at geva sínum lesarum somu tíðindi. Soleiðis orsakað av hesum báðum bløðum fari eg at loyva mær at geva tesar rættleiðandi upplýsingar: Javnaðarflokkurin legði fram í løg- tingsins stjórnarskipanarneynd eitt fullfíggjað stjórnarskipanaruppskot. sinki annað heilskapað skriftligt uppskot kom fram í hesi nevnd. Ríkisstýrið varð gjørt kunnugt við tetta uppskot, áðrenn samrådingar- nar í Danmark vóru byrjaðar. Flokkarnir og ríkisstjórnardelega- sjónin vórðu longu á øðrum fundi samd um eina samráðingarskrá, og at einki endaligt skriftligt uppskot frá teim føroysku flokkunum skuldi verða framsett fyrr enn „generalde batturin“ um øll viðurskifti og allar spurningar Førova og Danmarkar ímillum var liðugur. Tá ið hesin høvuðsorðadráttur var liðugur og ríkisstjórnin hevði haft høvið Gl at hoyra flokkunna støðu skuldi rikisstjørnarnevndin seta fram sína fyribilsstøðu og áskoðan. Hetta gjørdi ríkisstjórnarneyndin i skrivi av 25-2--46. Nakrir av leim føroysku neyndar limunum fóru tá stutt aftaná til Bretlands at samráðast um fiskasølu- na. Undirrilaði var ein millum teir. Flokkarnir máttu tessvegna bíða við at svara ríkisstjórnarneyndini, til vid í vóru komnir aftur úr Bretlandi. | Til fyrsta samráðingarfund aftaná Bretlandsferðina sendu Oregaard og undirskrivaði stalsministaranum, sum formanni samrådinganevndanna okkara, javnsdarmanna, pricipala fullfiggjnda uppskot eins og viðmerk- ingar til ríkisstjórnarnevndarritið við soljóðandi fylgisskrivi: p. ft. Bohus Hotel, Kåbenh., d. 11—3. 1946. Hr. Statsminister Knud Kristensen } Statsminfsteriet, Kbh. Underskrevne socialdemokratiske Repræsentanter i den færøske Dele- gation til Behandling af det fremti- dige Forhold mellem Færøerne og det egentlige Danmark tillader os herved hoslagt at fremsende det fær- oske Socialdemokratis principale Forslag som Forhandlingsgrundlag vedr. den fremtidige Ordning for Færderne. ; Forslaget er í OØverensstemmelse med det af os pan det færøske Soci- aldemøkratis Vegne fremførte under de mundtlige Forhandlinger, der har fundet Sted mellem nævnte færøske Delegation og en af Ministeriet ud peget Delegation fra dansk Side til Behandling af foran nævnte Forhold godkendt som Forhandlingsgrundlag og vi kan oplyse, at forinden vor Af- rejse fra Færderne er samme Forslag af den søcialdemokratiske Partile- delse paa Færøerne samt af Pesty- relserne i de lokale socialdemokra- tiske Partiforeninger deroppe. Vi tillader os ogsaa hoslagt at til- stille Dem nogle Bemærkninger til det af Dem og de andre danske Dele- gationsmedlemmer fremsatte Forslag af den 25. Febr. d. A. Med Ærbødighed P. M. Dam. J. Fr. Oregaard. Eg skal í næsta blaði lata endur- prentað okkara uppskot og viðmerk- ingar til rikisstjørnarnevndarskrivid, Aðrenn eg endi er tað kanska styrkjandi um sannsøguna av hesum at taka upp aftur úr fundarreferat- inum úr mínari framførslu hesum viðvíkjandi. Í uppritinum stendur: 13. apríl 1946 Javnaðarflokksins uppskot til stjórnarskipan í samráðingunum í Danmark „Dam foretog en Gennemgang af Socialdemokraternes principielle Ud- kast til en dansk—færøsk Ordning saaledes som det nu var udformet i Paragraffer. Socialdemokraterne er klare over, at de ikke har Flertal, og | har derfor forsøgt at udforme For- slaget saaledes, at der kunde for- handles om det, Dam omtalte derefter de Bemærk- ninger til Regeringsforslaget, som Socialdemokraterne havde afgivet. Forslaget maatte nøjere udformes af Juristerne, men hvis der virkelig inden for disse Rammer kunde gives Lagtinget den reale Magt, som Social- demokraterne ønskede, saa kunde Socialdemokraterne godt tiltræde dette Forslag. Takkede for Forslagets Anerken- delse af Flaget, som maatte udformes saaledes, at det paa Fartøjerne var Kaptajnerne og Mandskabet og ikke Rederne, der afgjorde, hvilket Flag Fartojet skulde føre ....... 0. s. fr. I Havn, tann 12-4 1946. ' P. M. Dam. (Framhald). AIS Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik For Paaskeperioden gælder føl gende Fartplan for vore Rutebaade. Skærtorsdag 18. April: >Tróndure til Skaalefjord efter Mandagsplan, dog kun Formid- dagsturen, »Streymur« til Sundelaget, lige- ledes efter Mandagsplan. „Dúgvan“ til Hestø-Skopen-Nolsø, men kun Formiddagsturen. Langfredag 19. April sejles ikke. Lørdag den 20, Apríl sejles planmæssigt. Mandag den 22. April; Sejles planmæssigt,. men kun Formiddagsturen. Thorshavn, den 11. April 1946. DAN motorar Solitir og drívssikrir, gott egn- eðir til fiskaríbrúk, leverast sjótt í støddum frá 3'/, til 50 HK. Spyr um pris hjå umbodsmann- inum Hj. å Heygum, Tvøroyri, 2 unge Karle, 16—10 Aar, med Interesse for Landbrug, kan faa gode, lærerige Pladser mindre Gaarde Vendsyssel. Tilbud og Lønfordring snarest til Erik Møller, »Aldershaab», Sindal, Danmark. paa 2 Tit fåa bestu målingina hjå okkum. M. P, Jacobsens málarabúð: 3