mánadagur 6. mai 1946síða 1

i Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Mánadagin 6. mai 1946 JAVNAÐUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR 20. árg. DOKUMENTASJÓN » at Thorstein Petersen sigur Ósatt, metan P, M, Dams og J, Fr. Øregaards frágreiðing er sonn Við tað M. J. Fr. Øregaard vóru heim aftur sama P. Damn og komnir frå samráðingunum í Dan- mark, góvu teir eina frágreiðing um, hvussu staðan var. og fólkaflokks- menn í samráðingarneyndini vóru Javnaðarmenn vorðnir heilt samdir um eitt sem- ingaruppskot, søgdu teir, og hetta semingaruppskot veik bara í fáum ella stykkjum nakað frá ríkisstjórnarneyndar tættum uppskotinum. Hildið varð fram, at skilnaðurin og munnrin vóru ikki størri, enn at væl mátti borið til at komið til sættis við ríkisstjórnina, um part- arnir í Feroyum bara fylktust og stóðu fastir og avgjerdir við sem- ingaruppskotið, sum í >principp- ikki gekk út mark hjá ríkisstjórnini og Dønum unum um longsta yvir hevur. Meðan Richard Long, legtings- maður, sjálvandi ikki hevur hugsað ella hugsar um at nokta sannleikan av Dams og Øregaards frágreiðing hendi tad 6hugnaliga, at Th. Peter- sen, tólkatingsmaður, vid afturkomu sina ikki toldi høgg og skuldset- ing frå og altíð klandurssama Jóanes bónda og eðrum hansara líkum. Hann fór at »gråta« og mmbera maður á sinni við at avnokta sína sínum ævigt høvdinga Paturssyni av seg sum ein ávísur stødu og í »Dagbladnum« merkja Dams og Øregaards fråsagn sum ósanna. Hann helt tað fara at bera til at træta og trútta og lata orð standa ímóti orði, tí, spurdi hann, hvar vitnini, bað Dam siga sær, og hvar fólkaflokks- menn verið samdir við javnaðar- Hann leit á, at tað munn- vóru nær høvdu menn. liga uppritið frá samráðingunum, kom at verða >strængt fortroligte sum tað stendur oman fyri upp- ritið frá hverjum fundi Men nú er tað stjórnarnevndin er gingin við til, at uppritid skal kunnast gerast alment. Vit hava í blaðnum uppaftur- tikið uppritid frá 14. fundi, id var seinasti tá ið flokkarnir tóku endiliga steðu til ríkisstjórnar- nevndaruppskotið. hent, at ríkis- fundur, Hetta upprit dokumenterar sannleikan av Dams og Øre- gaards frágreiðing. kunnit sjålvir »konstatera«, at folkaflokksmnn, Thorstein Petersen og Poul Petersen, einans tala um at fáa riktsstjørnar- Lesararnir Nu nevndina at broyta tey stykki í Sín um ufpskott, sum júst eru stykk int, ið Dam og Øregaa d greiddu frá, at javnaðarmenn fólka og flokksmenn vóru ósamdir við rikts- stjórnarneyndina um. Og Th. Peter- sen og Poul Petersen tala fyrt at fáa hesi stykki broytt júst sv leiðis sum Dam og Øregaard greiddu frá, at javnadarmenn og fólkaflokksmenn vildu broytt. Hini stykkini í ríkisstjórnar þa Á HAVER le) ernkt nevndaruppskotinum bera te ímóti at góðtaka og harvið skilst, at um tey er semja, ems og Dam og Øregaard hava sagt frá. Mi . r illiónir.... Tað má í álvara sigast, at tað 1 hevur verið sykologisk óklókt av Denum og so ymiskum Feroying um so ofta, tá id funnist hevur verið at stýrislagnum her uppi hjá okkum, at draga fram tað gagnfíggjarliga og á annan hátt — Føroyar hava notið av at standa i ríkisfelagsskapi við Danmark. Sjálvandi er tað greitt, at ein minni og veikari stendur partur seg og hevur ymsar fyrimunir av at vera uppi i eim størri heild. var felagsskapurin einki Tað ikki er førur at Annars verdur. eru tek, sum hin minni taka, uttan hinum sterra tað frá Men ikki felagsskapin og tað góða sam- hann fær hjálp og menskara. styrkir lagið, tå ið hesin menskari parturin til teir atfinningar, hin minni setir fram, kastar honum fyri, at hann er ótakksamur og ongantíð dugir at virða tað góða, hann nýtir Soleiðis er tað í viðurskiftum, millum manna. persónligum Fer ein gevari at brigda gávuna, skal hann verða vísur í, at móttakarin vildi ynskt, hann einki hevði fingið. Verður einum kasta fyri, at eingin dugur er í honum, og at hann ikki er ferur at standa á egnum beinum, so skal einki betri enn tað stimbra hann at royna og gera seg leysan frá ellum formyndara- skapi. Arbeiðisgevarin, sum byggir plássið upp og hevur allar vinnu greinir í sínum hondum, skal vera vissur í, at jú meira, hann dregur fram tann týðing, hann hevur fyri stað og fólk, og hvat tey skuldu gjørt, var hann ikki, meira eggjar hann hugin fram at sleppa undan hans- ara valdi og hansara »hjålpsemi«. Tað er ovar eru lítið og kargt land. øllum kunnugt, at Før- Tað er eisini mongum kunnugt, at her býr eitt fólk, sum av serligum umstødum hevur fingið tey eyðken ni, ið serkenna fólkið og tjóðina. Fólkið hoyrir til ta norrenu ætt ina, ið altíð hevur verið gitin fyri at verja um frælsi og at vinna sær Tað ikki sum illgitan at siga, at Feroyingar rættindi skal takast frjøgnum tíðirnar hava mist rætt- indi, og avgerðir, teir fyrr høvdu í hondum, eru glidnar frá teimum. Søleidis sum hin tjóðskaparliga menningin og broytingin eru farin fram í so at siga øllum londum hesi seinastu år, er einki at illsk- ast um og finnast at, at Feroying- ar eisini komu fram og spurdu eftir meiri ræði Tað liggur í fólkum bæði: stórum gø avgerðarrætti. og smáum og tað byrgist ikki inni. Menningin hevur eisini gingið í ta leið at frigera smærri tjóðskap- arligar partar innan fyri sterri heildir Vit neima hava kravt meira ræði her í Ferovum, og vit siga, at ráða. Men vit nokta ikki at standa í felagsskapi vit gjalda har vit við annað sterri. land, tí vit halda, at felagsskapurin er góður og ser- liga fyri smáar tjóðir. Danmark hava vit staðið saman við í eldir, og tá ið okkum dámar at hava felagsskap við tey norrenu londini, halda vit, at tað er eingin orsøk at kvetta við Danmark. Skeivliga er farið fram frá báðum pertum. Førovingar hava kanska ovmikið gramt seg og funnist at; men upp- aftur skal verða tikið, at um Danir hava hugin til, at vit skulu standa við fremst at halda uppat við fram alt fáa Tað trætu, og tað økir ein loysingar- saman teimum, so eiga teir fyrst og at seta okkum hetta vit frá teimum. elvir eina vilja í Feroyingum. Vit semja kundi fingist í lag millum hava hugsað okkum at ein Feroyinpar og Danir, men so mugu annan. illteinkja skilja hver ikki altíð teir læra at Feroyingar Landsfelagsskapur fiskivinnuni til frama Føroya Fiskimannafelag gav út Høvundi: Rasmus Rasmussen háskúla- lærari og felagsskrivari F.F.s Føroyar hava ikki utt við slóð- brótarum. Tessverri. Men íkki hev- ur tó verið heilt øskukalt. Av og á hevur glógvað í. Tíbetur. Vit skylda tí hesum fáu monnum so mikið meiri. Okkara land skyld- ar teimum stóra tekk og meiri aftrat. Tað skyldar teimum beina- peningaligu og mentunarligu orku síni at taka undir við teirri slóðbrótandi hug- sjónuni. Tað hevur so mikið meiri hesa skyldu sum tað, at slóðbrót- einari vegin av allari arin, hugsjónarmaðurin, í litlari og fámentari tjóð hevur líka so manga ferðir tyngri at halda uppi og tilfelli er hjá slóðbrótara og hug- sjónarmanni í eini stórari og fjøl- tjóð sum lítla er minni enn tann stóra. Hetta áttu Feroyingar at haft ásannað. Hetta áttu okkara stýr- andi menn ikki einans at ásanna, men teir áttu at haft tikið eftir tí, gjørt fyriskipanir at styðja okkara sær inna sítt starv enn mentåri tann úrvalingar, so teirra gávur og hug- sjónir kundu komið fólki okkara og landi at fullum gagni ella mesta meguligum gagni. Men tessverri megu vit við sorg ásanna, at Feroyingar hava yvir- hevur ikki skilt, hvussu umráðandi tað er at halda hugsjónarmannin- um uppi, gera honum arbeiðslík- indini góð. Tessverri stjórnarsega, at teir stýrandi her á landi hava verið eskukaldir og full- sýnir søgan, okkara komuliga fremmandir yvir fyri upp- gávu síni at veita okkara slóð- brótarum, hugsjónarmonnum og serfreðingum mesta stuðul og beinavegin landsins vern. Hvussu nógv hevur hesin gler- kuldi og andiliga útslekking íkki kostað okkara fólki! Hvussu nógv hevði ikki blómað og vaksið seg stórtekið, um fólk okkara, fyrst og fremst stjórn- haft gjert verið armenn okkara, høvdu ræsurnar rúmar og vegirnar lættar [Af [[ [| [fy [ff —————— Danan, men hesin læra eisini at fata tey krøv, Føroyingar seta fram — og endiliga halda uppat altid at peika fåa frå teimum, og eru vit ikki noyddir vit heldur vera frå á milliónir, vit nú, so kunnu og ikki hjá.