leygardagur 20. juli 1946síða 1

SOSIALDEMOKRATUR FRÆLSI I. síðu, Hugskot Lýsingaprísur fyri mm: 10 Oyru á 3. Og 4. FØROYA J AVNADUR 12 oyru á síðu . vidvikjandi fiskimanna- og arbeidsmanna-vidurskifti. Formaðurin fyri Føroya Fiski- mannafelag hevur grein f Tinga- krossi 10. juli, har hann greidir frá saltfiskakontraktini, sått- máladómur hevur avgjørt, og eisini sum nertur við ymiskar spurningar fiski- monnum og útgerðarmonnnm við- víkjandi. Hann sigur, at flestir fiskimenn eru ímóti at fara undir nettokon- trakt, tí teir eru ílla ferir fyri at kanna eftir, um alt er rætt fyri- komið á roknskapin. Teir hava rætt at krevja fullfiggjadan rokn- skap, tá ið men har fyri er óvildin ikki minni, tí fyri tað lurnar so ójavnar hjá ymissum út- teir fáa uppkláring; fyrsta: »falla útreiðs- gerðarmonnum og fyri ymissar túrar hjá sama útgerðarmanni, at tað kann geva grund til at ivast, at alt er fyrikomið, sum tað eigur, og fyri tað annað er tað ein royndur at tann maður, lutur, sum ger inn- sigilsir, kann vænta sær at verða sitandi heima næsta túr og enntá hava ilt við at fáa tjans hjá nøkrum Já, tað er gingið so galið, at maður, sum útgerðarmanni fyri fyrst. við hjálp fiskimannafelagsins dreiv sak móti útgerðarmanni og vann sín sólaklára rætt, varð gangendi uttan tjans aftur í árið, hóast hann royndi bæði her og har.e Hetta er royndur lutur allastað- nis, har stríð gerst millum arbeiðs- gevarin, ognarmannin og arbeiðar- in, at hevndin og straffurin koma á tann hátt, at hin ella hinir hug- djarvu, ið hava brotið nasar og mótmælt, verða útistongdir frá vinnuni — »boykottadire, sum menn rópa tað. Men í útheiminum, har hin ar- beiðandi fjøldiner komin so áleiðis at vinna sínum rættarkrevum frama, er ikki longur so háttað — ella íkvussu er, hesi viðurskifti eru nógv umbøtt. Tí har stendur hin einstaki arbeiðarin ikkieinsamallur har hevur og hjálparleysur, og arbeiðiseigarin ikki fríar hendur at sum hann vil. Har er umboðsmenn- fara fram, tað inir, gevara og hann skal nýta. Arbeiðiskantórini og hýrukantórini arbeiðis- gevara og útgerðarmanni hverjar menn, hann skal taka. So maður har, ið hava skal arbeiði ella skips- organisatiónin, ímillum arbeiðs- arbeiðarar, sum standa teir sum ávísa tjans, vendir sær til sína organi- satión. sínar álitismenn og ikki til arbeiðisgevaran sjálvan. Sjálvsagt kunnu tað vera menn, eitt arbeiðispláss ella teir sum spilla eitt skip, tí eru føddir kland ursmenn og uppreistrarmenn. Men slik viðurskifti verða granskað av arbeiðisgevara og álitismonnum ar- kunnu teir skal beiðismanna í felag, og so í felag avgera, hvat gjørt verða í slíkum tilfelli. 110 er serliga undir krignum, at hetta er komið fram í Feroy- um, at útgerðarmaður kann straffa mann, ið er hansara politiski mót stødumadur ella er honum ovmikið mótmælingasamur. Tí hesa tíðina hava skipstjansirnir verið fáir, og verið um. teir. bardagi hevur Mangur fiskimaður, sum hevur slitið síni bestu ár við vaðbeinið, hevur klagáð sep um, at hann hesa gulltid sjáldan ella ungantíð er sloppin á skipsdekk, meðan teir, vóru hina ringu við ferð ferð og hava vunnið gylt av pen- ingi. Øll er órættvíst. víst, at lata hin roynda fiskimann- ið heimamenn tíðina, eru slopnir eftir mugu ásanna, at hetta Tað hevur verið órætt- øn, sum hina vinnuleysu tíðina ikki rýmdi frá sínum starvi, ið tá bar landinum uppi, liggja heima tá ið nógv var at vinna, og aðrar tunga nú, lata sess hansara til menn, ið ongantíð rýmdu frá tí, tí tað gav ovlitla innteku. A sama hátt er tað órætt- víst, at burturstongja menn, hevna tí teir átala órætt royndu snerið ella seg inn á menn, og krevja síni lógligu rættindi ella hava aðra politiska áskoðan enn Men í hesum førum batar slíkt átala slíkt. Her eiga gerðir at koma ístaðin fyri tos. Leingi hevur verið tosad um hýrukantórið, id fiski- maðurin kundi vent sær til, tå ið hann vildi havt tjans, og sum hesa arbeiðisgevarin. einki at nevna ella tíðina rættvíst kundi havt býtt siglingartjansirnar út. Men her kemur fyri eitt so merkiligt og ófatiligt í lyndinum hjá tí føroyska fiskimanninum og tykist at út- arbeiðaranum. Honum hava dámað best at sett sínar gerðarmenn og sínar arbeiðisgev- arar inn á Ting at umboða seg og síni áhugamál. Og ávísir tú tað siga teir, rangverga í hesum. so Leygardagin 20. juli 1946 —wWWIIKIII=" SU VON at hesir ognarmenninir hava tað kvittanum at taka land okkara frå fremmindavaldinum og tað til okkum Og so Óvitasligir tykjast fornyskir fiski geva aftur Førovingar. menn og arbeidismenn at vera í sini hugsan um menniskjur og at- taka ferðir ella orð teirra, at teir hetta fyri skæran sannleika og halda, at einki annað kann fugt undir. Teir tykjast ikki at duga 2 síggja tað, at undir eter gerdum og ordum liggur sjåldan ein hugsjón goymd, men heldur ein eginkærleiki og eitt mál at fremja egið persónligt gagn. So- eru tað í leiðis sum likindini skipað í heiminum í dag, er vinnu- og arbeiðislívi eitt standandi stríð um interessur, áhugamál, sum vit eisini rópa tað, ella lívsmál. Hver stættur hevur síni lívsmál atrekja, og tað ikki vorðið, um ein stættur t. d. peningastætt- verður væl urin skal hava alt vald í samfelag- grimmur og hann fólkavaldutingum, hann lógir eftir egnum tykki og TA verður tað eitt ognar- og peningamannaræði, og tá skulu vit fáa at síggja, hvussu arbeiðis- hóast num. Peningurin er grískur harri. Fær vald í hinum smíðar honum til vildar. nógv id fiskimenn og menn fara at hava at síga, teir hava síni feløg og halda seg hava rætt og megi til at vinna sær semdir. — Klandur og stríð førir Føroyar á hilsagang. Tak og sammet okkara føroysku blød við tilik í eðrum londum og tú vilt síggja ein mun, sum tú mást ógvast yvir. Væl taka uttanríkistíðindi nógv pláss í útlendskum bleðum, men síðan verður skrivað um vinnulívið og landsins stýrið ásamt um betan av korum teirra fátaku, um havnir, vegir, skip, ídnað, handil marknaðir, landbrúk, fiskiskap, sigling o. s. fr. Føroysk blød fyllt vid klandri — einans klandri um Dan- verða mark—Føroyar, um amtmannin, Danastjórn o.s. fr. Sjáldan orð um vinnulívið og tílíkt. Eingin skrivar um marknað í ødrum londum. Tað gav at bíta tá ið tað nú í summar sá illa út torski á ferskfiskamarknaðinum í Bretlandi. Beinan vegin stóðu útróðrarmenn fyri selu av og spurdu hvat teir skuldu gera við fiskin. Keypmenn legdu íkki í at keypa fisk at salta. Teir vístu Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR 20. árg. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv TIf. 443 ikki, hvat teir skuldu við hann. heldur gera Plánloysi drepur okkum, og hetta plánloysið kemur av ti, at politikk- arar og blað okkara hugsa meira viðurskiftini millum Føroyar um og Danmark enn um vinnulívið. >Tjaldure fór á land. Hví? Ja, hví hendi henda stóra vanlukka? Høvdu vit nokk av vitum og toku- lúðrum, so hendi tílíkt kanska ikki. ; Tad var i 1938 um várið at bát- urin »Bugvin« fórst við 8 monnum. Teir koma av útróðri, kolasvart var í toku og fleiri bátar villtust. Ein Suðurovarbátur kom til Skop- unar og aðrir komu her og har, sum best bar til. Eingin visti út ella inn. Beint aftaná skrivaðu vit til ting- ið um at fáa ein tokulúður á Akrabergi. Enn er einki gjørt tí tingmenn vita ikki um Danir Feroyingar skulu betala. Með an teir klandrast um hetta, siglir >Tjaldur< á land, og miljónir fóru til botns umframt at ein av okkara bestu sjómonnum lat lívið. Bleðini hava annað at skriva um. Tey megu halda klandrið gangandi. Nógvir fiskimenn heima ella noyðast at fara við gomlum sluppum fyri eina hungurslen, tí eru ovfá til ganga tev nýmótans førini allar okkara sjómenn. um hesi viðurskiftt settu vit javn- aðarmenn uppskot fram um tvung- ið lán. Hetta var sjálvandi tað ein- tað fall. Hvat teir klandrast Fyri at beta asta rætta, men gera nú hinir? Jú, um hvervítt Danastjórn vil ikki vil okkum fáa taka 10 miljónir kr. í lán ú Slíkt er frálíkt at klandrast men hvat fáa fiskimenn okk ella lata oyvi at r Bret- landi. um; ara? Kunna teir liva av at lesa um tær 10 milj. kr. og æntin Dana- stjórn vil ella ikki vil? Nei, fiskimenn liva ikki av hes um, men vissir politikkarar liva av hesum klandri, og tí royna teir at halda klandrið viðlíka. „Hin 14. sept. skal fólkaatkveða fara fram og tá skal avgerast, um vit skulu hoyra saman við Dan mark ella skiljast frá og stovna