mánadagur 2. september 1946síða 1

Í | | | | | Í FRÆLSI Nr. 34 Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyrå á 3. og 4. síðu r FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR J AVNADUR Fólkaflokkurin Hví valdi íkki Fólkaflokkurin at standa undir líðini á Javnedar- monnum og at taka undir við teirra uppskoti til nýggja stjórnar- skipan, áðrenn farið var niður til hina Danmarkar at tingast við donsku stjórnina? Ella hví settu teir sjálvir íkki eitt fullfiggjad - uppskot fram, ið meirilutin av Tinginum kundi fella í parti við? Og í triðja lagi: hví tóku teir ikki við Javnaðarmanna- uppskotinum har niðri undir: ting- undir ingunum? Javnaðarmannauppskotið, mugu menn sanna, gekk so langt uttan eitt sjálvstýrisuppskot kann ganga. Tað at kvetta frá Danmark, sum er sjálvandi ellum fólki greitt, at einasta leið til eina sterka stødu, var tann, at meirilutin av feroysku sendimonnunum hevdu eitt felags uppskot at seta fram. Og fyri at halda fram við nøkr- um spurningum aftrat: Hví átal- aðu íkki sendimenn Fólkaflokksins har niðri á Danmark við tingingar- borðið hetta danska stjórnarupp- skotið harðliga, heldur enn nú her í Feroyum at lýsa tað niður í sand og øsku og geva ødrum skuldina fyri at vera glidnir frå sinari upp- runaligari stødu. Tað var legið at koma til landid vid slikum tilbodi og so skapa sama eljukriggid um tað sum um alt annað. Og so var aftur i Løgtinginum havt til umrødu broytingaruppskot, sum var friari og råmligari enn hetta, nú skal verða stemmað um. Hví ikki vera farið til tað? Hvat er tað, ið Fólkaflokksins oddamenn ikki hetta er nú vorðið greitt, hóast teir se ráða ymiskum at stemma fyri loysing, teir vilja ikki. loysing. Men hvussu skulu viðurskifti okkara við Dan- mark vera? Hvat skal eftir teirra kundi menninir vilja? eru loysingarmenn, tykki vera felagsmål? Her eru so nógvir spurningar at koma við, og her eru so nógv hví at seta fram. Men, tá i vit so kunna vit hugsa geva fara at okkum okkum svarið sjálvir. Vit kundu ivaleyst vænta einki úr sendi- um, úrslit burtur og ringt mannaferdini til Danmarkar, tí tær stjornarstødan politisku royndirnar her f Føroy- um hava verið sera vånaligar altíð og mest hesi seinastu árini. Sambandsflokksins ætlan kendu vit. Hann vildi so einki, uttan tað, hann var noyddur til. Og so sum Fólkaflokkurin álvarstíð aftur um bak er farin, so kundi haðanífrá. Hann hevur vunnið sínar politisku hevur roynst hesa einki væntast sigurskransar við at taka eina nega- tiva andøvingarstødu í einari vanda- tíð og uppesingartíð. Hann vaks til størsta flokk á Tingi, men hans- ara veljarar máttu dugað at sæð, at hann við sínum stóra tali hevur avrikað. hevur alment leikur hevur einki broytt og einki politikkur verið ein tjóðskaparligur við orð, sum fólkið íkki verið meira búgvið enn at lata seg Hansara »imponera« og hugtakast av — haðani skuldi hava tey hildið. Aftanfyri lá onnur Hann áhaldandi mótmælisflokkur og atfinningar- bjargingin koma, stevna. var hin flokkur í eini tíð, sum hann nú lyftir upp sum eina fría tíð, eina frælsa tíð, eina framburðstíð, tí vit ráddu sjálvir. Hann hevði bragdlig orð framm- Bartalsmessuvalginum. vórðu hann an undan Hesi orð ongantíð sett í verk, men tók stevnuskrá Javnaðarmanna, og tá ið so okk- urt var í henni, okkurt »formelt«, sum onkrum oddamanni ikki dámdi, so tveitti hann hana frá sær og valdi einki at gere — bara at nýta orð Javnaðarmenn Sambandsmenn. og agitation aftur og kalla Hesin atburður — og henda tíð — ganga sjónliga aftur. Nú hava Javnaðarmenn aftur svikið, eru gingnir frá síni sjálvstýrissteðu aftur, og eru vorðuir „meira sambandskir' enn nakrantíð áður. Men >Fólka- flokkurin er tann sami í dag sum áðure. Ja, hetta skilja vit. Fólkaflokk- urin er hin sami í dag sum áður. T.vs. vit kunna einki vænta frå teirri síðuni, tí haðan kemur altíð bakkast. Hin gamli Sjálvstýris- flokkurin var ein úrslitaleysur flokk- ur. Hann tosaði og kravdi, men einki álvara kom burtur úr. Tí tá ið til avgerðar skuldi verða farið, kom altíð okkurt annað millum. Teir, ið aftaná komu, eru upp í | Mánadagin 2. september 1946 tað sama. Vit eru sterkir, um vit seta krav okkara í felag; men skulu vit standa saman við annað land, so mugu krevini verða sett so fram, at tey fáa frama. Krøvini mugu eisini verða so, at tey kunnu verða framd, eg betri er at fáa okkurt burtur úr enn einki. >Tingakrossure er so bjart- skygdur, at hann heldur, at vóru hansara menn við, so fekkst semja og úrslit burtur úr. Royndirnar sýna annað. Har ímillum hevur verið bardagi, sum dugir, og einki var at vænta, at teir skuldu koma til sátt og semju nú. Javnaðarmenn vóru ikki loysing- armenn til valgið. Teir royndu at finna eitt úrslit, sum meirilutin av fólkinum kundi Tað gjerdist av ongum. Teir eru semjast um. tí gingnir við til at geva danska stjøårnaruppskotinum viðhald, sum tað frægasta, ið er at taka í løtuni, Men sum sjónligt er fyri skila. fólk, so hevur íkki staðið á teim- um at koma fram á eitt betri úr- slit. Her er greitt, at menn eru uppi í, sum einki úrslit vilja hava, bara kegl og lata alt standa í botni. Sannleikin um kvotaspurningin undan krignum Sambandsmenn og fólkaflokks- menn hava í seinastuni drigist harðliga um kvotaspurningin undan krígnum. Fólkaflokksmenn sekja skuldseta harðliga at Denum og teir fyri at hava verið Feroyingum meinsk- ir, ja beinleiðis verið teimum til hindurs at fáa ferskfiskasølurætt i Brettlandi, medan sambandsmenn í »Dimmu« bera Dønum rós. Hví vera agitatoriskur og íkki einans sakliga og sáttliga seta veru- leikan fram fyri fólk? Tað er so sanniliga eingin heiður fyri okkum at geva »Dønum« skuld fyri tað, ið teir ikki eiga skuld fyri, lika so lítið sum tað semir seg at teimum meiri enn teir hava uppi- borið, rósa Sannleikin við ferskfiskakvotuni er hesin: Tað trongdist fyri bretskum fiskimonnum og reiðarum á teirra egna marknaði. Teir kravdu tí sítt ríkisstýri at skipa fyri, at útlend- ingar vórðu skerdir í sínum fersk- fiskasølurætti — og bretska rikis- stýrið so gjørdi: Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR 20. árg. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 Tað lat øll lond, ið høvdu selt ferskan fisk í Brettlandi, tey aftaná ein ávísan dag einans vita, at fingu loyvi at selja 90 pCt,. av teirri negd, id tey i árini frammanundan. meðalskurði høvdu selt Sambært hesa avgerð komu lond sum Noreg, Sveríki, Island o. fl., sum hevdu selt lítið av fiski á tí brettska frammanundan, ferskum marknaðinum árini einans af selja ein viðfáning aftanå skerjan- ina, meðan lond sum Danmark, ið høvdu selt nógvan ferskan fisk í Brettlandi undanfarnu árini, koma at sita við einari stórari >kvota- negde. Vit høvdu at kalla ongan fersk- an fisk selt í Brettlandi. Frá Isvirki- num, Chr. Holm-Jakobsen og onkr- um eðrum var eitt sindur komið, um 250 tons. Um vit vóru sjálvsteðugur stát- ur, kongaríki ella republikkur, vildi okkara kvotanegd altso verðið 225 tons um árið — stert meiri. Hetta er sannleikin. At ríkisstjórnin danska eftir á- higani at og ongan heitan — umsókn — enda gekk við til at klípa um 400 tons frá donskum fiskimonnum at leggja aftrat teim 225 tonsum til føroyskar fiskimen var eingin ill gerð. Men á hin bógvin var tað ikki nakað at syngja lov- tons høvdu so sjálvandi song fyri, tí 400 nationalekonom- Føroya fólk. fiskimenn, ið gott sum iskan týdning fyri Tað er einans fáir kunna liva av at selja 400000 kg. av fiski — ið íkki er meiri enn 3 slakir trolara túrar. Tá ið >kontingenteringe, útbýt- an av keypi- og selurætti av eini ongan veru vanliga verður givin teimum, ið áður handlað við hesi veru, og givin í mun til negdina, teir áður hava handlað, skilir tann sakligur er, at hava Føroyingur, sum Feroyingar komu at fáa so lítla ferskfiskakvotu í Brettlandi — teir høvdu jú einki selt árini undan. Og tað er júst út frá hesari skiljan, at vit nú við fullum rætti kunnu krevja ferskfiskasølurætt á mun til ferskum tí bretska marknaðinum Í tað, ið vit hava futt av