týsdagur 10. september 1946síða 3

Nr. 35 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur ut eina ferd um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjórdingsárið. Brådf. blaðstjóri: MARTIN JOENSEN Prent: A. ØSTERN's Guðstænasta. 13. sunn. e. trin. Rørbæk- Madsen, prestur, i Havnar kirkju. K.F.U. M. Mikukvøldid 11. kl. 8: Hoskvøldid 12. kl. 6: Møti fyri 10—13 åra gamlar dreingir, Sama kvøld kl. 8: Møti fyri 13—17 ára gamlar dreingir. prædikar Bibliutimi. Lærarasetan. Martin Holm, lærari, hevur fingid fast plåss vid realskulan i Havn. t Sipurd Joensen við Gjógv er settur sum Skálabotni og Hentze sum fyrstilærari á Sandi. lærari í Kjartan Amtið hevur fingið hesi fyri endurnyggjan av okkara skipaflota glediligu tíðindi: Amtið skrivar: Statsministeriet har under Dags Dato telegrafisk meddelt Amtet, at Statsmini- steriet vil søge Finansudvalgets Tilslut- ning til, at der af Statskassen ydes Lag- Laan pan 2 Millioner tingets Erhvervslaanefond 2 henholdsvis 900.000 Kr. og Kr. Statsministeriet vil derhos mod- ikke sætte sig Optagelsen af et Laan i Sterling Eng- land paa Pund mod Lagtingsgaranti, idet man vil være sindet Godkendelse, 500.000 at meddele den fornødne saasnart der Laanetilbud, der ikke afviger fra sædvanlige forretningsmæssige Vilkaar. foreligger et indeholder Bestemmelser, der Hoyterrin hevur verið vánaligur í flestu plåssum kring Føroyar teir seinastu 14 dagarnar. Dana, havrannsóknarskipið, er byrjað aftur at gera rannsóknir við Feroyar. Vedel Taaning magistari er leiðari. Gullfoss, íslendska skipið, sigst at verða keypt av P.f Skipafelagnum Før- oyar. Ætlanin at byggja nýtt skip í meina menn ikki verður at ganga í lag. Italiumenn krevja !/; i dollars, sum ikki eru lættir at fáa. vera við at Italiu Kjølbro' hevur keypt »Poppy«, norska skipið. P.f Kimbul hevur keypt tvær korvettir, id tað ætlar at gera til trolarar. Nú eru 26 trolarar keyptir til Føroyar (íroknað teir, id vóru, tá id friður varð). Íslendingar hava hug at selja før til Føroyingar. Ein sendimaður frá íslendsku ríkisstjórnini er i Føroyum í somu grindum. Ymist er við sildaveiduni í Íslandi. Flestum hevur borið ílla í band. Um 3000 Feroyimgar sigast at vera til vinnu í Íslandi í ár. Saltfiskaprísurin í Keypmannahavn liggur nú omanfyri hálvaaðru krónu kg. Borgin sigst at hava 300 450.000 kr. Dýrasti farmur, ið veiðifar hevur veitt, Einar 6000 kr. til mannin fyri ein túr. Hetta hevur eingin trolari enn klárað. innanborða — foroyskt tons FØROYA SOSTAL DEMOKRATUR É [ff ff ff [ [ff [ [ff [ff ff [[ff[——————"———— ——— Hamranes er heimkomin vid fullum farmi, eini 8—900 skp. Búrætt og yrkisrætt innan fyri eitt oki, har 4 milljónir búgva, ella bú- og virkisrætt innanfyri eitt øki, har einans 30 túsund búgva? Hetta er tann stóri spurning- urin fyri leg og meg, sum eru valbúgvin. Og hesin spurningur víkir meiri at okkara eftirkomarum enn okkum, sum eru mann- vaksin: og starvfest. Nú hava vit arbeiðs- og bú- rætt, atkomurætt og nýtslurætt til allar lærdøms og aðrar stovn- ar og virki innan fyri eitt Oki, har ið 4 milliónir búgva. Hesin felagsrættur saman við Dønum hevur gjørt tað møgu- ligt hjá stívum 10 % av okkara fólki at koma í embæti, at fáa ymisk vinnuplúss og størv í Danmørk. Hesi felagsrættindi hava givið øllum teim, ið hava haft hug til framhaldslesnad, ein óskerd- an og fastan rætt til ein slíkan í Danmørk við atkomu til allar teir fyrimunir til studnað frá „legatum“ og umsum grunnum, ið gávaðir danskir næmingar hava, sum ikki eru ábornir við múgvu og fæ, hvat ið hevur haft almikið at týða fyri hin ómúgv- aða. Við loysing verður felags bú-, arbeids- og lesna- hesin rættur avtikin. Viðvíkjandi bú-, arbeiðs- og lesnaðrættinum verða vit tå at standa yvir fyri Danmark akkurát á sama hátt, sum vit standa í dag yvir fyri Bretlandi, Noregi, Svøríki, Íslandi og øðr- um ríkjum. Henda veruleika, ið sum sagt ræður meiri eftirkom- arum enn okkum, ið vaksin eru, megu vit gera okkum fullkomu- liga greiðan nú tann 1. sept. tá ið støða skal verða tikin til loysing ella framvegis at hava bú-. arheiðs- og lesnaðarrætt felags við ta donsku tjodina. Í Havn, tann 5/9 — 1946. P. M. Dam. okkara ÚTHEIMURIN Frætt er, at Rusland hevur kravt at tikið til umrøðu aftur tær avgerðir, ið verið hava í gildi viðvíkjandi verndini av Dardanellusundinum. — Tyrkia hevur havt hetta i hondum, men Rusland krevur at vera við. Sambandsstatirnir og Ongland eru ímóti. Teimum dámar ikki, at bert Svartahavslondini skulu hava yvir sundinum at siga. Skal nøkur broyting í tí gamla sáttmálanum verða gjørd, skal málið verða lagt fyri tær Sam- eindu tjóðirnar. Bæði Sambandsstatirnir og Ongland hava flutt skriv til Rusland viðvíkjandi hesum máli, ið president Trumann sig- ur er eitt hitt týdningarmesta, síðan stórbardagin var at enda. Ofridur hevur verið í Kal- kutta í Indialandi. Bardagur hevur verið í gøtunum, og mongd av fólki er dripin, á sama hátt særd. Fjøld flyggjar út úr býnum. Eingin greiði á Palestinnofrid- inum. Jodiskir uppreistramenn siga seg ikki vilja helma, fyrr enn teir hava vunnið á mál, og teirra flýggjandi landsmenn sleppa at flyta inn í landið. Tað verður sagt, at bæði Russ- ar og Bretar virka nýggj vápn í teirra hersettu pørtum í Týsk- landi. Útheimurin og royndirnar har at semjast. Altid hevur verið tikið til, al Eysturlond og Vesturlønd kunnu ikki Tey fólk, ið har búgva, eru so ójøvn i skapi, at tey kunnu ikki um nakrar spurningar. Rusland hevur verið eitt land, sum altíð hevur ligid og riðið millum asiatiska og curopeisku ávirkan. Fólk serliga í teim eystaru portunum eru blandingar av Asiumonnunum og curopciskum monnum, og lyndið teirra man vera har eftir. Stjórnarlag teirra hevur eisini gjørt sítt til at skapa tey. Zar- veldið var eitt einræðisstýri í asiatiskum líki. og hitt núverð- andi er eisini einræðismerkt tað er ein flokkur, ið situr við ræði, og hevur hann vissar lógir > finnast. semjast tess at ganga eftir, og hevur sctt sær fyri at skapa allar livsformar um eftir hesum lógum og regl- um. Vesturland leit við illtanka at hesum stýri beinanvegin tað birtist. Her vóru tvær ymiskar hugsanir ein kann eisini siga religiónir - ið ikki kundu renna saman, og sum hvør sær hildu, at tær kundu ikki liva í felag í verðøldini uttan strang- liga atskildar. Tað vardi til Hitler við sínum harræðispolitikki, ein kann siga noyddi Rusland og Vesturland at ganga saman. Tey stóðu saman lið um lið til Hitler og menn vóru slignir; var eftir at tryggja ikki triðji verðaldar- hansara men nú friðin, so bardagur skuldi koma og týna alt lív. Menn ávístu longu, áðrenn kríggið endaði. at hesin friður vanst ikki, uttan Rusland og Vesturlondini = samdust. Og menniskjan fór at hava ta vón at so skuldi" verða. Blóðið, sum fleyt, skuldi ikki vera runnið burtur til einkis. Tað er tí við stórum áhuga, at menn hava eftiransað sam- ráðingarnar millum tjodirnar. 10. september 1946 Men alt fyri eitt fóru ójavnarnir at sýna seg. Her komu so nógv- ir meinbogar, at vónirnar fóru at dala. Og tað er so statt nú, at menn eru nær um at falla í vónloysi og óttast fyri at einki úrslit fæst. — Kanska tuð versta: at:alt endar í blóðigum bardaga av nýggjum millum hesar tjóð- ir. sum beint nú hava stríðst sum fostbrøður lið um lið. Nógv ófriðamál eru tikin fram, illtankin økist, og tað er óført sum bløð og útvarp hava at siga um tær ringu ætlanir, ið mótstøðumenninir hava. Russiskur politikkur sýnist at tryggja seg við at leggja ein ring av vinarligum fólkum rundan um seg. Teir seta eisini krøv fram, sum hinir halda seg ikki kunna eitt sum spurningin um umsjónina við Dardanellunum. Hinir halda seg hava givid ov mikid eftir. Og t. d. Amerikanarar sýnast at leggja á annan bogv, tað ið eisini henda hvassa åtala til Jugoslavin vísti, nú ameri- ganga við til, kasku flogførini vóru niður- skotin. Teir vilja taka meira fasta støðu og fara at sýna, at teir eru ein makt, sum er at rokna við og ikki fer at eftir í hvørjari syftu. Saman um tikið so er at siga, at Kommunisman og tey so kapitalistlond tykjast kunna finna hvørt geva neyndu ikki at annað. Kommunisman í Ruslandi, sum knæsett hevur læru Karl Marx, gongur eftir teirri åskod- an, at samfeløgini stýrast eftir følskum søguligum lógum, og teir menn, ið umboda tann kapi- talistiska politikkin eru undir hesum lógum. So um teir hava vilja til at fáa gott burtur úr, so vera teir forðaðir av hesum lógum. Havnarumsjónarmaður. Frá 1. oktober í ár verður eitt pláss at seta sum havnarumsjénar- maður við Tórshavnar havn. Tann, sum verður settur í pláss- ið, má ikki vera yvir 35 ár og skal vera kenur við sjómannsskap, skrivi- og roknikenur og duga enskt mál. Lenin verður 3.000 kr. árliga, hækkandi 3. hvert ár við 375 kr. árliga, upp til 4.500 kr., umframt vanliga dýrtíðarviðbót. Umséknir vera at senda Tórs- havnar havnærnevnd áðrenn 20. september í ár. Havnarnevnd Tórshavnar Bjráðs, tann 3. sept. 1946. ØTI eiga at bråka Føroyska hondsåpu frå fabrik OKKARA