leygardagur 21. september 1946síða 1

SOSIAL DEMOKRATUR FRÆLSI ØROYA JAVNAÐUR Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu $tjérnaruppskotid fall og stálsministari Knud Kristensen heldur at skilnaður nú eigur at verða millum Danir og Føroyingar. Nú brennur spurningurin: Kapitalisma ella socialisma? Hver einasti fiskimaður, hver einasti arbeiðsmaður hevur nú eittans svarið at geva: SOCIALISMA ! Eitt SOCIALISTISKT stjórnarlag má nú verða skrásett fyri hitt føroyska samfelagið — og tað uttan dvøl. Hetta er nú neyðugt, um hin minnimenti yvir- hevur skal tyggja lív og bara toluligar lívsvánir. Javnaðarflokks leiðslan ráddi fólki til heldur at við stjórnartilboðnum enn at taka við loysing, tí vit vóru ikki nóg búnir og fyrireikaðir at greiða allar tær uppgávur, ein stálur og sjúlvstøðugt ríki hevur. Ropt varð varðskó til tann føroyska fiskimannin og arbeiðsmannin, tí loysingarvansarnir vilja fyrst og fremst koma at ráma minna- mannin. Men varskógvið munti ov lítið. Meirilutin av fiskimonn- um og arbeiðsmonnum lótu seg tøla av øðrum kreftum. Og nú taka er — at døma eftir ståtsminist- arans og annara danska manna røddum loysingin við at verða ein veruleiki. Vit skylda at síggja leikarnar í eyguni, sjálvt um teir eru beiskir. Og fjøldin í Førovum, og tå fyrst og fremst fiskimaðurin og arbeiðsmaðurin má nú gera sær greitt, at ífall loysing er tað seinastu orðið í stjornardråttinum, hava Føroy- Veru- ingar: 1) Mist bu-, arbeids-, og „studiu“rættin, sum teir hava átt saman við Dønum, og For- oyinganna livs- og virkisoki er trongt til at røkka einans til hesar smáu oyggjarnar við 30.000 menniskjum. Føroyingar verða hereftir eins fremmandir og rætlsleysir í Danmark sum teir hava verið og eru tað í øðrum londum: Atgonga til universitetið, handilsskúlar, búnaðarskúlar, handverkaraskúlar og aðrar skúlar og lærdómsstøður í Dan- mørk, sum higartil hava staðið opin fyri Føroyingum ofta við stórum studningi sum viðskera, verður hereftir eins trong og dýr um ikki trengri og dýrari, enn tað hevur verið at komið at ti- líkar skúlar í øðrum frammand- um londum. Tað verður einans ríkmannabarnið, ið droyma um at sleppa sær út til lærdóms, um tað almenna í kann | Føroyum verður eins kargt og tað hevur verið higartil yvir fyri fátækramannabørnum, ið hava | ynskt at komið sær til lærdóms uttan fyri Føroyar. 2) Mist borgarrættin til javn bjóðis við danskar sjómenn at fáa dekkara-, styrimans-, skip- | ara- ella maskinmeistara kjans- ir í tí danska skipaflotanum. 3) Mist hin tiltikna góða for- sorgarrættin í Danmark, um ein sjúkur ella gamal skuldi komið at trongt til at komið hagar. 1) Mist rættin til fyri ein bi- ligan pening at koma å rikis- hospitalid at fáa sær læknabot, id ikki kann fåast her. 5) Mist hava støðu í Gronlandi, hvarvið Føroyingar í dag hava faldar betri enn aðrar fremmandar tjodir, í. d. Portugisarar. 6) Mist Grønland javnara til Íslendingar fyri at fáa veiði- og arbeidsrættindi hjá borgararættin til af marg- veidimoguleikar sum cin teimum. 7) Mist nytsluna av Danmark- ar keypi i Spaniu og øðrum Midalhavslondum fyri at fáa klipp- og saltfiskasolulikindi i hesum londum eins og tilfellið var undan krignum. O, s. fr. Ein brådloysing vil aftrat missin av hesum og mongum | Leygardagin 21. BRÓÐURSKAPUR september 1946 | øðrum felagsrættindum bera vid sær, at vit nú beinanvegin megu | leggja lann pening á borðið, ið statsbåtarnir kosta, og rinda tað, ið danski staturin nú leggur til hospitalið, sjúkrahús, ellisheim, avlamisrentu, einkjur og einkjubørn og onnur hjålpalevs, lærarar, skúlar, prestar og aðrar embætismenn, vitaskipan, vegir og havnir, postskipan, land- búnaðin, fiskiskapin o. a. Og | hartil eru so aðrar serligar | stórar útreiðslur, ið vit heinan- vegin verða at koma at gjalda kunnu nevnast uttanríkisum- bodanin, verjuskipanin, radar- støðin í Vági, alt í alt mangar milliónir meira árliga enn tað, organir og samfelagsstovnar vil nú gjalda, um ikki organir og samfelagsstovnar okkara skulu detta niður fyri. At endurreisa og útfylla tað, ið soleiðis við ein skilnað við Danmørk fellur burtur, krevur, peningaliga, arbeiðsliga og mentunarliga kraftartægr verður nýtt av land- inum til eina plúnøkonomiska at hvør einasti skipan. Ti má ein sosialisering nú | beinan vegin verða gjøgnum- ford. Landid må yvirtaka: tryggingarlagið, bankalagid, allar heilsølur, bæði vidvikj- andi inn- og útfluttningi, ábyrgdina fyri, at øll vinna skipað hin statt- urin á sjógv og landi verður at fáa ágóðan av slitinum og ikki hin ofta óblúgvi spekulanturin; og henda landsfevnandi operasjón eigur at verða løgd verður plånokonomiskt og gjørd ko-operativ, so | arbeiðandi og brúkandi ko- sum eitt lið í teirri bretsku og norðurlendsku ko-operasjónini, ið hevur vunnið sær í handils- kunnleika og dugileika frumum | hin privata spekulantin, åbyrgdina fyri eina fullkomu- liga umskipan av jarðarbrúk- inum úl frå princippum, at jørðin einans eigur at verða á hondum teirra, ið duga og hava hug at dríva hana „intensivt“, so hvør blettur verður at geva mest moguligt, dyrkaður við teim mest modernaðu greiðum og ambodum, ábyrgdina fyri, al peningaligu sum aðrar allar fastar og leysar ognir í landinum | FROM bindast í eina planøko- Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið allar 20. árg. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 miska samvirkan fyri heila fólkið, so eingin maður ella kvinna skal verða novdd at | freista arbeidsloysissins bannilsi. Við eini tilikari plánokono- miskari nýtslu av fí sum er í landinum, má landið verða elektricifiserað, og fingin megu verða til vega tørvandi nútímans: veiðifør, farma- og samferðslufør og flogfør, búnaðaramboð, ídnaðarvirki, kola- og onnur nám (minu- driftir). Skúlaskapurin verður at um- skipast og gerast meiri samsvar- andi við lívsins krøv her á landi og peningur má verða tryggj- aður hvørjum gávaðum barni til framhaldslestur har ið og so langt ið vit kunnu fáa innivist í annara landa hægri sum lægri skúlum. Sum landið má tryggja hvørj- um frískum manni og hvørjari frískari kvinnu arbeiði í og við landsins heildaruppbyggingar- pláni, må (ad eisini tryggja hvørjum heimi, ið hevur mist forsyrgjarin, gomlum fólkum og veikum og sjúkum ta pen- ingahædd, sum hesum øllum tørvar fyri at liva væl og sorgar- leyst, hvat ið viðvíkir mati, klæðum og húsi. Tað má vera okkum Føroyingum ein ærusak ikki at aftari við teirri sosialu forsorgini enn hini sosi- alistisk stýrdu londini. Men hetta og alt tað, ið fram- anfyri er nevnt, krevur offur- kenslur og samfelagskenslu, so hvor madur og hvor kvinna, og tå fyrst og fremst tey sum eiga nakað, eru sinnad til at bera tann skatt og tær útreiðslur, ið megu standast av hesum upp- gávum. Kravið til okkum nú eingin Føroyingur skal hava rætt til al ríkur og sila peningaposanum, so pening verða er, at vera omand