mánadagur 30. september 1946síða 1

SOSIAL: DEMOKRATUR JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR FRÆLSI Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Mánadagin 30. september 1946 20. árg. Nú brenna spurningarnir — og okkum undir fótum. Skulu vit girðast inni — ella bjarga vit einum víðum bú-, arbeiðs- og lærdómsrætti? Skulu kapitalismunar oddamenn koma at ráða við diktaturi — ella bjarga vit lívsfrælsinum og demokratinum? Arbeiðsmenn, fiskimenn og allir fríbornir Feroyingar svarið; Vit bjarga og verja bú-, arbeiðs- og lívsrætt! hin víðasta Vit basa kapitalismuni og vekja socialismuna Í hesum døgum, meðan Th. Petersen og hansara 11 fylgis- sveinar við voldum royna at gera eitt ståtskubb og seta diktaturið í hásætið, hevur flokksleiðlan fyri Føroya javn aðarflokk, umboðað úr flestum hornum úr haft flokksleiðslufund í Havn og ein- mælt samtykt hesa „resolusjón““, hetta ávarp til allar javnaðar- menn og Føroya fólk: Føroyum, 1) Javnaðarflokkurin ásann- ar, at bú-, lærdóms- og arheiðs- rætturin, ið vit eiga í felag við ta donsku tjóðina, eins og tað at stremba fyri støðugt, har ið tað er møguligt, at vidka arheiðs- og búrættin uttan fyri Førovar er ein aðaltáttur í frælsisistarv- inum hjá flokkinum. Flokkurin áleggur tí hvørjum javnaðarmanni- og kvinnu her á landi at stríðast fyri og verja henda rætt. 2) Flokkurin ásannar, at tað er átroðkandi neyðugt, at vit her á landi fáa allan tann stjórnarrætt, sum er neyðugur fyri at vit kunnu verða fórir at gildi skipan, ið tryggjar arbeiðs- og fiskimannafjoldini og Førovum í síni heild, at øll virði og allir seta i eina socialistiska møguleikar av sonnum verða øllum fólkinum at fullum og heilum gagni. “ Arbeiðsmenn og fiskimenn, Føroya fólk, hava ikki ráð at vera droymarar ella lata seg valdtaka av droymarum og til ein ávísan mun politiskum spekulantum og hazardørum. Vit realistar, síggja veruleikun sum Føroyingar megu vera hann er, góður ella ringur. Hetta verður aldri nóg sterkt og nóg avgjørt undirstrikað, ti einki minni enn fólksins framtíðar- lukka og vælferð leikar á, at hvør einstakur, í hvussu er meirilutin í Føroyum ger tað. Hin stóri spurningurin, ið nú stendur fyri er: Loysing ella ríkisfelags- skapur? Eingin arbeidsmadur, eingin eingin Førovingur må vera i iva í: Loysingin ber við sær, af vit bú-, ar | beids- og lærdómsrættin, ið vit eiga saman við Dønum, og okk Førovingar missa | ara Førovinganna livs- og virkis Oki verður skert til einans at | røkka til okkara smáu og fáu ovggjar. Vit megu gera okkum greitt, | at:loysing ber við sær, at okkara atgonga til ilsskúlar, búnaðarskúlar, hand- universitetið, hand- verkaraskúlar og aðrar skúlar lærdómsstøður í Danmørk verður hereftir dýr og tað hevur verið og er al koma til tílíkar skúlar í øðrum fremmandum londum. og eins trong og Vit megu gera okkum greilt, at henda skerjan vil raka minnamannin harðast og mein Hin rikmanns- klárar seg nokk. Pen- ast. ríki barnið ingurin kann lata allar dyr upp hin ríki verður so, tá ið hin fiskimadur, eingin minnimaður | heimunum, einkju- og einkjubarnaforsorg- minnimenti er útislongdur, at eiga einarættin til allar góðar sessir og kjansir, ið gevast. Loysing vil gera Føroyingar hereftir fremmandar rættsleysar í Danmark sum teir eins og hava verið og eru tað í dag i øðrum londum. Við loysing missa vil Føroy- ingar borgararættin til javn- bjóðis við danskar sjómenn at kjansir innanfyri hin danska skipaflotan , og missa forsorgarrættin í Danmark, um ein gamal, sjúkur ella treingj- andi skuldi komið at trongt at komið til Danmarkar. fáa Við loysing missa vit borgara- rættin at hava støðu á landi í Grønlandi. Grønland er framtíðar fiskiskapsland, kann tað koma at hava alstóran framtíðarligan týdning fyri fólk og okkara. Við loysing missa vit, um kontingenteringin kemur aftur í hásæti landanna millum, nýtsluna av Danmarkar keypi í Spaniu Midalhavs- londum fyri at fáa klipp- og salt- fiskasølulíkindi í hesum lond- øðrum 14} og um. Ein loysing uttan tíðarfreist til fyrireikingar vil bera vid sær, at vit Føroyingar nú beinavegin megu leggja kontant á borðið: Allan kostnaðin, ið staturin higartil hevur borið av hospital- sjúkrahúsunum, ellis- avlamisrentuni, unum, ini, av skúlaskapinum, kirkju- og prestaskipanini, embætis- mannaskipanini, vitaskipanini, vegum, høvnum, postskipanini, landbúnaðinum. fiskiskapinum o. S. fr. Og við eini loysing nú beinan- vegin skulu vit leggja kontant á horðið tað. ið statshbátarnir hava kostað, tað. ið uttanríkistænast- an verður at kosta, kostnaðurin rættarstøð- vidkanini, av verjuskipanini, uni, kostnaðinum av endurnýggjanini og umvølingini av øllum okkara vitum. Javnaðarmenn hava einki ímóti, at Førovingar skulu bera allar útreiðslur við lívinum her á landi. Tvorturimoti! Javnadarmannastevnan er júst at menna Førovingar figgj- arliga og mentunarliga, so teir verða at orka at gjalda og sjálvandi valda okkara egnu | i | Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 vidurskiftum her å landi, og teir hava sum mål, at vit enntå gjalda okkara lut i felagsrætt- indum og góðum. Men hetta stóra takið orka vit ikki í dag, og tað kann ikki takast á annan hátt enn so við og við, so hvørt sum okkara figgjar- og mentunarstøða styrknar, og tað má ikki í nå um føri verða farið } 1 fram, at tað, at vit átaka um ábyrgdina fyri summi sam- felagsøki skerjir líka nógv ella meiri í øðrum førum. Tá er einki vunnið men tapt — og vit arbeiða fyri framstigum. Einasta leiðin til hesa menn- ing er, at Føroyingar ganga ta socialistisku leiðina. Arbeidsmenn og fiskimenn megu nú allir sum ein ganga inn fyri eini socialisering nú beinanvegin. Landið má yvirtaka: Bankalagið, oljusøluna og alla heilsølu, inn- og útflutning, margarinuvirki, samferðsluna innan- og uttanoyggja harímill- um Skipafelag Førovar, hvala- veiðu, tryggingarlagið, kongs- jørðina, Foroya kol o. s. fr. Landið má yvirtaka ábyrgd- ina fyri: at øll vinna í handli og á sjó- num verður planøkonomisk skipað og gjørd ko-operativ í samband við alheims ko-opera- sjónina, so hin arbeiðandi mað- urin heldur enn spekulanturin verður at fáa arbeidsins ágóða. at alt jarðabrúkið verður skipað planøkonomiskt út frá ti grundsýni, at tann skal sita við jordini, ið hevur hug og handa lag at sita við jørð og við nútímans bestu amboðum fáa tað mest møguliga úr hvørj- um bletti. at allar peningaligar sum aðrar fastar og leysar ognir skulu bindast og nýtast til eina plánøkonomiska samvirkan fyri heila fólkið, so alt sum eitur arbeidsloysi verður bannað i okkara landi. Við hesari plánøkonomisku