mánadagur 7. oktober 1946síða 1

SOSIALDEMOKRATUR FRÆLSI Nr. 38 Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu FØROYA JAVNADUR Hitt SOCIALISTISKA frælsi? ella innigyrt og bundið huskallafrælsi í einum chauvinistiskum” primitivum ,,0yggjasuveniriteti”, ið teir „frægu“ stórmenninir hava trýst, ,suggerad” inn í fólkahópin sum frælsi ? Fátt orð hevur so vakurt ljóð sum frælsi. Fátt orð rætt fatað goymir í sær so vakurt mið og mál sum frælsi. Men lat okkum rætt fatað. Tí einki orð er meiri misbrúk! hetta orð, mis- hrúkt til at kúga og ræna lívs- lukkuna frá fjøldini fyri at tryggja og víðka framíhjárætt- indini og hjá teimum fáu, ið eiga: virkini, valdið og maktina. Og tað harmiligasta av øllum: einki orð er meiri fólkinum enn orðið frælsi. undirstrika enn stilla maktgirndina misfatað av Hvgg aftur í søguna! Tu eigaran, finnur høvdingin, góðs- stórbóndan og stór- mannin, ið eiga upprunaliga við voldum tikið sær tað grundina, jørðina, hitt velduga Oki, eiga tað einsamallir. Og undir teimum húskallarnir, leigusveinarnir — hin ognarleysi hópurin glaðir, um teir fingu húsdjórsins pláss: so frætt av mati og spjørrum og illum skjóli vvir høvdið, at teir kundu tyggja lív, glaðir yvir at sleppa at gera arbeiðið fyri sín harra og meist- Og var so ikki brúk fyri teir ara teirra arheiðsmegi, máttu svølta uttan rætt til at leita sær eftir korum, stavnsbundnir sum teir vóru. Men áttu, revladu og breggjaðu um fostur- aðrastaðni betri harrarnir, teir i landssinn, fosturlandskærleika, um landsins „suveræhitet“ o. a. tå ið teir vildu riki- Og av og á hava meira makt, meiri dømi, meiri „heiður og æru“ tå blåstu teir í stríðslúðurin, so tað hovrdist í hvørja småttu: „Landið er í vanda! Figgindin er í nánd! Hann vil kúga okk- um, kúga teg, taka frælsi frá okkum. Upp landsmenn, vaknið til dáð og dyst! hendi. Latið leikan loga tykkum í brósti! Til stríð!“ Og hin ognarleysi, hin veru- , Takið våpn í fosturlandskær- ligi fosturlandsleysi og træla- hundni letur seg tóla. Tað merkiliga hendir, ferð eftir ferð igjognum allar øldir hin ognarleysi, rættsleysi, fostur- landsleysi, hann letur seg „suggera“ í eina naftionala „ekstasu“. Tú hoyrir og finnur hann so syngjandi lov og prís til fostur- landið. Tú sært hann taka vápn í hond. Turna í blóðugt stríð, seta lívið í váða og freista deyð- an.... ()o 2 hvat....? fyri hvønn og Fyri hvønn og hvat turnar hin ognarleysi og fosturlandsleysi herurin fram at bløða, líða og stríða? Lívsins og søgunnar royndir geva okkum tað vónleysa og froystaleysa svarið, at hin ognarleysi fosturlandsleysi striddist ikki fyri sítt livsfrælsi, fostur- landsins Men hansara blóðuga strid og mann- få] og fyri al sær móðurrættindi. ikki ogna dráp í „frælsisins“ navni gjørdi hann enn og meiri hundnan, kom honum ut í enn og verri trælakor. Men ímeðan sófu teir stóru heima, teir ið áttu alt fostur- landið, gjørdust ríkari og ríkari. So væl hava teir dugað at borið tað í band, at trælaflokkurin hjá teimum ikki hevði vart teir, men við livinum í veð teimum bara hevdi hann eisini rænt meiri eyð og ríkidømi og vald, so teir enn og erpnari kundu siga: „Hetta velduga øki er mitt! Her ráði eg! Ráði yvir mælandi og ómælandi. sum kunnu og skulu takka mær fyri, at tey yvirhøvur sleppa at liva og Gud nådi tey, um tey hætta sær at rýma. Her síggja tit meg!" vinir. Hetta „frælsi“, Kammirátar er tað valdsmanna-,frælsi“, og chauvinistiska stríðs- og kriggs..frælsi“, ið eigur „æruna“ fyri øll kriggj og blóðbað fólka og landa millum, „frælsið“, ið Mánadagin 7. oktober 1946 ! mentun einans hevur borið neyð, deyða og trælakor yvir hin ognarleysa. Hetta eigur ftú, kammirátur mín, einki at hava við at gera, tí tað er tín deyðs- figgindi eins og tað ígjøgnum øldir hevur verið deyðsfíggindi minna mannsins. Eitt primitivt, ljótt maktgirndar- „frælsi“, ið ongatíð hevur unt minnamanninum hitt sanna lívsfrælsi. „frælsi“ hins Av sønnum, hella „imperia- listiska“, „chauvinistiska“, hetta stórmanna „frælsi“, sum fjøldin hevur latið seg lokkað og tølt av, hevur einki at gera við satt menniskjafrælsi. Tað trælalag, tann niðurbind- ing av tí sanna lívsfrælsinum hjá teirri ognarleysu fjøldini, sum hevur fylgt hesum stríðs- og kríggs,frælsi“ í hølunum hevur javnaðarflokkurin sett sær sum eitt mál at avdúka og týna. Og tí er hitt fyrsta orðið í javnaðarmanna stevnuni: frælsi veruligt lívsfrælsi til ta kúg- aðu og ognarleysu fjøldina: Frælsi burtur frá stavnsband- inum, innigyrðingini. Frælsi at liva og arbeiða har, > ið eins evnum og náttúru best hóskar og hóar at vera, So víðan, góðan og rúman bú- og lívsrætt sum møguligt. Burtur við landamarkunum fyri hesum hú- og lívsfrælsi. FRÆLSI og fríastu ræsur at læra og ogna sær kunnleika og javnbjóðis teir hestu uttan mun til, um ein er ríkur ella fátækur. FRÆLSI og njótingarrætt til lívsins góðir í eins egna landi, so minnimaðurin, fjøldin, kann kenna seg sum meðaánara av øllum landsins góðum. Frælsi hjá fjøldini at stjórna landi sínum og viðurskiftum, so tað kann hitt hesta fyri øll, id tað hýsir, men tó ikki soleiðis, at tú steingir og læsir teg inni, hýsir øllum úti geva mesta og fyri sjálvur at verða útihýstur uttan fyri land títt. Kammiråtar! Við lí rætti, eg eigi sum mad- ur, ið hevur latið aðalmegi sína til stríð og planlegging fyri at frigern og hjálpa fjoldini, tí ognarleysa og minni menta, til meðánari av sonnum at verða av fosturlandinum og friur av Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið BRÓÐURSKAPUR 20.2árg. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 stórmanna- og peningamanna- valdinum, kapitalismuni, við tí rætti, eg eigi sum mað- ur, ið hevur sligist fyri at veita føroyskum máli, føroyskum tjóðskapi fullan og heilan rætt og Førovingum víðasta stjórnar- rætt i rikisfelagsskapi við Danir, við lívsins sterkasta rætti loyvi eg mær í hesum ålvars- døgum at siga við tykkum fiski- menn og einhvønn hugsandi Føroying: Ansið tykkum! Latið ongar faskar „syrenir“ lokka tykkum og tøla tykkum á sama hátt sum arbeids- og slitmannafjøldini er hent ígjøgnum øldir, so tit vera við til sjálvir at skapa tykkum verri. trælakor enn forfedrarnir freistaðu undir leiðsluni av ti „chauvinistiska“, imperialisl- iska“ stórmanna- og maktgirnd- ar „frælsisrópinum“, ið sum sagt einki hevði at gera við satt LIVSFRÆLSI. Tá ið nú peningamatador- arnir vilja hava tykkum at kvetta tykkum burtur úr bú- arheiðs-, lærdóms- og samvinnu- rættinum, tit eiga saman við Dønum, uttan í minsta lagi' at tryggja tykkum annan rúmari og betri bú-, arbeiðs-, lærdóms- og samvinnurætt, kenni eg meg fullvísan í, at henda kallan á tykkum í tí misbrúkta frælsisins navni botnar í somu „chauvini- og maktgirndarkenslu, framman undan havi ein órongiligan og prógvaðan deyðsfígg- av småmannsins eftirtrá- aða LÍVSFRÆLSI, frælsinum til = andaliga figgjarliga menning og vøkstur og virðis- økjan í tilveranini sum fri- borin menniskja í einum fri- bornum samfelagi, fosturlandi, hvørs íbúgvar allir megu kenna seg sum meðánarar og luthav- fosturlandinum og tess stisku“ sum á víst eg sum søguliga inda og arar í góðum. Um dyrnar til lærdóms, til sosiala felagstryggjan, til felags búrætt og lívs- og arbeiðsrætt