mánadagur 7. oktober 1946síða 2

7. oktober 1946 —————————————————iøicWi£H-—A————ne og frælsi í Danmark verða læstar fyri tær, tí ognarleysa, sakar tað ikki hin ríka. Tvortur- ímóti. Hann verður tú einsam- allur, uttan „konkurrent“ frá tí fåtæka um allar kjansir og sess- ir, og hann hevur tá aftur óav- markaða makt yvir eini ólærd- ari menniskjafjøld al tena sær og vera sær lýðin og til vildar eins og í farnum øldum, í hús- kallatíðini. Á Tvørovri, tann 30./9. 1946. P. M. Dam. Í tólvta tíma. bróta var maður SIL orð, Trúfastur vildi ei Soleidis vrkti Rasmus Effersøe um tann gamla Førovingin, og vit syngja hetta almsamt eftir vrkjarans devd og kenna, at hetta eru sannheitsorð. Eitt orð er eitt orð, ein maður er ein maður, sigur orðatakið. Og vit flógyns bringuni av af eiga eitt máðnsideal her i ovyggiunum, sum hevur hesi eyðkenni. Hetta var and kulturur við lit: og ferðarmenn, ið søgdu frá út Førovum livdi ein finur og heilskap leitast eftir hans teir framligastu her komu, undraðust og um almugukulturur sø adur, al tad skuldi lika sjálvt millum aðrastaðni. Seinri i JO. H. „Brunnið h Og i dag londini, at i skrivar skaldið um Førovingin: tað var tilt merki. .“ (I hugsandi menn líðini Diurhuus Ost mugt iskju bovggja hovur og viðganga, al so nógv er hent í Foørovum, at hesi skaldaorðini nú eru vorðin sonn. Tad. er líkt til, at: tað er ikki ands mentan, sum sermerkir teir, sum fora 120 stóra orðið. men eitt blint rop um mat, um brunnið tvøst; lí brunnið verður tvøslið, um so er, vit missa okkara sål, um vit skulu býta anda um vid mat. Og søgan tekur seg upp aftur, lað eru ikki ley svongu í Førovum, sum rópa um mat, nei, eins og tað ikki vóru hús kallar og arbeiðskonur, sum igjøgn um ftíðirnar sendu biddarabrøv til danskar kongar, men leir sum sótu Við eigindóminum prestar og bøndur: so er lað fyrst og fremst tann s í fólkaflokkinum. ni X innaklikan, id er kjarnin bodu P tor Bøndurnir áður kong hjálpa sær. lí teir fingu Ækki: tev ognarlevsu út arbeiða garð arnar, nú rópa fólkaflokkspenga fátæku eru at syrgja fyri sær egin um hjálp, ti te smátt sjálv við andeilsfyritøkur menninir So gjøgnum og skip; teir ræðast fyri at koma at sita eftir á berum. Men nú er eingin einavaldskongur at rópa á, nú væður fólkið, hvørt einkult valbært menn- iskja gjøgnum sin stemmuseðil. Og ti novdast teir at fara til fólkið og iðja um stemmur. Men tað kann ikki gerast opinlyst, ti so fáa teir ongan at taka undir; nei, lað má eita okkurt vakurt, sum fosturlandskær- eiki, frælsi og tilikt. Og teir kunnu eldur ikki so væl rópa sjálvir, men mugu aftanfyri. Og teir nýta heldur ikki at frammi, ti pengarnir arbeiða fyri teir. Tað eru srotin kør í øllum londum, leir finna saktans fram til onkran fåtæk- an, sum fyri løn og sømdir vil svíkja halda seg vera sín stætt og vera teirra tænari. Og tað eru hesir, sum so fåra Stríðið. Fyrstu ferð. ið pengamenn av álvara reistu seg, var tá ið teir stovnaðu Vinnuflokkin. Tá galt róp- ið Løglingið. Løglingið má kollvelt- ast, so vit sleppa inn har, søgdu teir. Men tað bar ikki til, fólk vildu ikki velja teir. So var tað, teir gjørdust nation seg í knappatrovggju og fingu eitt samarbeidi í lag, sum í fyrstani var ógvuliga veikt og rilli- samt, ti sjålvstyrisrårslan var tå í tíðini ikki eitt matróp, all annað. ltr. fólu FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Men við at útbúgva Dagblaðið við grovum pennaførarum og ríkiligum pengum eydnaðist tað umsíður al bergtaka sjálvstýrisflokkin og leggja hann inn undir sín vilja. So kom kríggið og gullstreymurin. Fyrsta atløgan hjá Vinnuflokksstór monnunum var, at teir skuldu selja skipini undan Førovingum. Men Løgtingið segði nei. Hartil kom. at tingid eisini gjørdi onnur tiltøk. sum bremsaðu órímuligum handilsvinn ingi. Hetta førdi til, at fólkaflokk urin fyri at vinna fleirtal á tingi reisti eina agitasjón, sum var grov og so út um alt, sum áður kent í Førovum, at hugsandi sat bilsin. Løgtingið varð fyri at vera eitt viljaleyst amtmannsins hondum fyri at So Val maður rópt út amboð í niður bróta alt í Førovum. Meinigur mað ur út um oyggjarnar, ið ikki var fólkaflokksins meinigsfelagi, varð roptur svikjari, hann mátti lesa dag um dag, at hann var ikki Føroving ur, Amtmaðurin varð róptur fvri einavaldsharri, og all óhapp. ið hendi, var hansara skuld: hann burtur, Foro skt skuldi ræðið skuldi leggjast å eilt Logiing". Og eill „fórovskt Løgting", var eitt Løgting, har fólkaflokkurin hevði fleirtal; høvdu aðrir flokkar fleirtalid, ja so var tingið danskt, so vóru nn inir svíkjarar. og eingin nýtti al halda tess lógir og samtvktir uttan ein sjálvur vildi. Gullstreymurin vaks hvørjum sum bardagin harðnaði. Skip fyri skip fór til botns við mann og mús einkjur og faðirle oktust hvønn dag. Men heima sótu fólkaflokks leiðararnir og trivust og grýttu massar av pengum ngitationina fyri at ósa fólkið upp til blint al Inn Í tæna teirra sak. Og tess meira teil fingu saman av pengum, tess djam ari vóru leir í álopunum á tað fyri sæti, ið royndi at halda alt gangandi. Og nu til síðst kendu teir seg so sterkar, al leir gripu lil og prol meraðu tann fåroyska statin, vid 32 av folkinum aftanfyri seg lóku teir vid einum. brådlaki Føroyar. Fólkið hevur talað, søgdu leir. folks viljin er, at vil skulu ráða. Og ráðið á tingi hondhevaðu teir soleiðis, al eingin, sum ikki var fólkallokl maður fekk frið at: lala munnin upp Her síggja vil menninar, her síggja vil, hvat vil hava at vænta, um fólka flokkurin fær sín vilja. Og hval hendi ultanfyri tingid í hesum dos um? Jú, millum annað tað, at kongs bondur komu tuskandi til Havnar at eigindóm. vissa sær kongsjørðina til Her síggja vit aftur fólkaflokkin. Her er fosturlandskærleikin, frælsið, demokratiid, vælsignilsið fyri land og fólk. Men tíbetur eru Førovar ein part ur av einum lógskipaðum samfelagi og regeringin kravdi, at løg skuldi haldast, og Tórstein & (Co. måliu taka fingrarnar til sin fyribils. Men tað, ið regeringin hevur gjøri, er hert al krevja, at lógin skal huld ast, framtíðini ráða vit fyri her í Førovum. Tað megu vit gera okkun greitt. Um lað ling, ið nú skal velji ast fær fleirtal Íyri. loysing. ja so verður lovsing, tað mugu vil gera greitt. Fólkaflokkurin agi mánaðvis við li, af tað al ikki kom at týða annað enn, at regeringsuppskotid fall, lað vildi aldri Men hvgg tann fólkið hevði stemmað, eitt fátækt stemmutal var meira fyri loysing enn fyri upp- skotinum, hval fólkaflokks menn tá, jú tá slóu teir ein sum allir fast, at loysing var loysing, her var eingin ivi, fólkið hevði talað. Her síggja til aftur fólkaflokkin í sínum rætta skapilsi. Nú er í tølvta tíma reddast frá at einari hensynslevsari okkum teraði í stemma loysing koma loysing. dag og søgdu skulu Forovar hendurnar á pengakliku og koma í teirra leigusveinum, so mugu øll menniskjur í Forovum, sum ynskja at liva í einum lógskipaðum sam felagi við komandi løgtingsval fara til stemmubordid og vera við til at fella fólkaflokkin. Latum okkum renna hann í rol og redda Førovar. Nú nýtur eingin at vera í ivi um, hvat ið Thorstein Petersen, Richard Long og teirra meðhangarar føra í skjøldri sínum, tað hava teir víst okkum í seinastu døgum. EG VIL IKKI LOYSING Ti: Førovar kunna makta al framhaldslesnaðin, sela á stovn eitt universitet og aðrar hægri skúlar. Og rætturin og møgu eru ovsmaåar aft lovsa ligleikin til framhaldslesnað er ein lívstreyt fyri hin minni menta og Førova Írama. vil ikki síga frå mær henda rættin, nú eigi saman við Dønum. sum eg Ti: Førovar eru ov lítar og fámentar at kunna orka at bera eina full fíggjaðu ullanrikisumbodan vid gesantskapum øðrum stovnum i leimum vmsu og londunum, Ti. Forovar eru on skiftini eru eitt ,habilt" minnast, undir viður kunnu stovn. Peter krígnum fanst at tí før fleir 17 tað ilt at habilar dóm fåmentar og til, dómsvald á ov små at vil seta Vil sen hvussu Tórstein dómsvaldinum ið fáir linna „ópartís ovska settu. So vil eru, er kar“ ella arar dómsmenn í øllum søkum. og Og eitt opartiskt og habilt dómsvald er av avgerandi týdningi fyri rætti og skjali í landinum. Ti: Forovar eru ov litlar til at verða einasta bú- og lívsøki hjá Førov ingum. Tað vil ikki vera minni enn fiskimannin og ar beiðsmannin, fjøldina í Førovum. at lærdóms og katastrofa fyri bu yang ið arheiðs ið teir MISS: livsfrælsi, Dønum eiga í Danmark og Grønlandi. I seinasta landi eru ræsurnar trongar enn, men sambæri borgarrættin í Danmark kunnu vil óivað fáa henda rætt. ið tó er størri enn hjá fremm andum londum. víðkaðan meiri og meiri vid ågrytnum og skilagóðum samradingum, Ti: Ein brådlovsing vil vera størsta orættvisi og harðskapur móli teim somlu, sjúka, avlamisfólki og sosialt treingjandi. Av ti, at Førovar, sum er, ikki lafa sin part av grand peninginum, fáa gomul, avlumisfólk og sosialt treingjandi einans 1/4 av li, sum somu folk fáa í hjálp og studuli í srannalondunum. Aðrenn vil fara al taka á okkum lað, ið rindar treingj megu vit skoyta indi okkum stálurin Uppi, so nu ter hjá fáa somu sømdir sum i grannalond unum. Tá ið vit hava gjørt tað, eiga vit sjálvandi at spenna okkum ut eisini al gjalda statsins part so langt, sum evnini røkka. fyri at:kunna lað. má vinnulivid og heildarinntøk- un vaksa stórliga. Men Førovar eru eintáttaðar í vinnu hava bert fiskiskapin og tað er neyðugt, af lær eru saman við einum størri landi til fremjan av sølulík indunum fyri okkara salt- og klipp fiski, eins og tilfellið var undan krig num, tá ið vit við hjálp av donskum keypi kundu selja fulla nøgd í Spanin og Ttaliu, meðan Island varð skorið niður í at kalla lítið og einki. Ferskfiskakvoturætt hava vit fingið rætt til at samráðast um sjálvir og fáa kvotu í mun til kriggssølunu. Tað, at Danir skulu hava í kvittanum at stjala“ henda rætt er ti ósannind og ella ljót illgitan, Eg havi her nortid við nakrar tættir, hví eg ikki vil hava lovsing. Í næsta hlaði vil eg, um eg fái innivist, koma inná, hvussu eg vil hava samvinnuna við Danmark, og hví javnaðarflokkurin er hin einasti flokkur, ið kann loysa stjórnarfløkj- una, Javnaðarmaður. Nr. 38 Amtsskrivstovan sigur frá: Paa dertil given Foranledning skal man meddele, at Amtet fra Fiskeri- direktoratet har modtaget saaly- dende Telegram: Alle Laane- og Tilskudssager ved- rorende Anskaffelse af Fiskefartøjer behandles paa sædvanlig Maade, Laan og Tilskud udbetales naar for- drede Dokumentationer foreligger henholdsvis for Fiskeribanken og for Fiskeridirektoratet. Motorliggin „ALLEN“ nú reyndur í Ferovum og hevur er roynst sera væl Henda sláimaskina hevur teir fyrimunir, at hon slepp- ur væl framat um lendið er trong ligt og ringt og ein nýtist íkki at sláa fyri Hen skikkad til er ti négv betri brúks á ferovskum lendi enn rossamaskinur. Teir, ið ynskja at keypa liggjan til næsta ár, verða bidnir um at senda inn skrivligan ordra — sum er bindandi -- innan I. nov. í ár 1 av ti at leveringstíðin er so long. Í summar, Verða Teir, sum bestiltu ; Í at senda inn ordra bidnir um e!1sini av nýggjum. Prísurin er ca. t600 kr. Føroya Búnaðarfelag. CEMENT RAPID PORTLAND (Isbjørn) MURSTEN MELKALK Valdemar bLútzon Seyðasápa vælkenda vetravaskið í spannum er at fáa hjá Føroya Búnaðarfelaa. Tif. 241 Skrivstovuhjålpari. Ungur maður ella kvinna, sum dugir bókhald, og sum kann hjálpa við til kassaarbeiði, kann fáa pláss við telefonverkið. Byrjanarlenin verður at seta eftir dugnaskaps- prógvi. Skrivligar umsóknir verða at senda Telefonverkstjóranum. Prístalið. Fyri okt. ársfjórðing 1946 er útroknað til 242. Eftir hesi útrokn- ing verða tímalenirnar: Grunnlen + 143 oyru. Feroya arbeiðarafelag. FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verða tryggjað. Skrivstovan er opin frá kl. 10-1 og 3-5. Leygardag - - - 10-2. Telf. 372.