týsdagur 5. november 1946síða 1

ið Nr. 44 Hin fjølstødugi „Hann skiftir lit sum ein kamelón.“ Fundarmaður. „Áðrenn hanin gól aðru ferð, avsvór hann loysing- ina tríggjar ferðir.“ Fundarmaður. Thorstein Petersens tvístøða — ein her, onnur har — og ... mangar ferðir fjølstøður. Eitt eyðkenni við Th. Petersen, formanni fólkaflokksins, er, at eing- in veit, hvar hann politiskt flýtur til tær ymsu tíðirnar. Hann skiftir, sum maðurin segði politiskan lit sum kamelónin. Hvør kann hava álit á einum ti- líkum førara? Her skulu verða tikin fram nøkur dømi, ið geva svarið, at eingin veljari kann ella má hava álit á honum sum politiskum førara. Thorstein Petersens tvístøða til grundlógina. Sum kunnugt hevur Th. Petersen og fólkaflokksmenn ofrað rúgvur av orðum uppá at dýra fyri fólki, at grundlógin ikki geldur fyri Føroyar. Men kortini hevur hann sambært hesa somu grundlóg latið seg: valt inn á ríkisdagin danska, valt í kommissjónina donsku, ið er sett fyri at broyta ta donsku grundlógina. Altso: Eitt í Føroyum, og annað í Danmark Í uppritinum frá teim munnligu samráðingum í Keypmannahavn sigur Th. Petersen viðvíkjandi grundlógini donsku: 2. fundur, síðu 11: Th. Petersen .... Vi mener, at en Nyordning kan gennemføres uden en dansk Grunlovsændring.“ 10. fundur, síðu 50: „Th. Petersen henviste til sine skriftligt affattede Betragtninger vedrørende Lovgivningsmagt for Lagtinget, der forudsætter en Grundlovsændring. Sidu 66: »Th, Petersen. Man kender vor principielle Stilling. Vi har ikke arbejdet for en endelig Ordning, men har ønsket en Grundlovsændring med Lovgivningsmagt for Lagtinget under videre Rammer end Forsla- gets. Vi ønsker, at der i Pkt. 2 indføjes en Bestemmelse om, at „Spørgsmau- let om Grundlovsændring holdes aabent.“ Aftur: Eitt í Føroyum og annað í Danmark! Fullveldi og loysing her og ríkisfelagsskap har. Til seinasta løgtingsval dukaði Th. Petersen og fólkaflokksmenn við fullveldis og loysingarherrópum, so tað rungaði í. Men lá ið valt var, og Th. Petersen kom niður, ljóðaði heldur smæið frá honum, at hann vildi einans hava eina realunión við Danmark! Í næstseinastu tingsetu rópaði hann, so tað gelti í homrum: Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu - FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR „Eg havi ikki verið loysingar- maður!“ „Ég eri ikki loysingarmaður!“ „Ég verði ikki loysingarmaður!“ Men nú, aftaná fólkaatkvøðuna, ið einans eftir hansara egnu skriftligu „analysu“, útgreiðan, gav stiv 48 % fyri loysing, rópar hann: loyst er og leyst skal verða, og at hann altíð hevur meint og stevnt móti loysing, einum sjálvstøðugum ríki. Og niðri á samráðingarfundunum ljóðar frá honum: Sí upprit frá unum, síða 67, 14. »Th. Petersen „indenfor det strakt os meget Danmarkarfund- fundur: Med Udtrykket danske Rige har vi langt, nemlig til Status quo i den statsretslige Stil- ling." Vid i sinum uppskoti at siga: „Færøernes Stilling indenfor Riget opretholdes som hidtil", hevur Th. Petersen verið fyri einum ríkis- felagsskapi. Sama ljóðaði Eitt i dag, annað í morgin, ein støða her, onnur har, sjálvt um ikki ár, ja mánaður er ímillum. Serkurs í fjør sum tað ein- asta sáliggerandi, og í ár felags kurs við Danir sum tað besta. Seinasta løgtingsval varð broytt til at vera eitt pundsval ístaðin fyri eitt stjórnarval, sum tað skuldi haft verið. Hetta gjørdi Th. Petersen við at halda fram, at tað var sjálvur grundstrongurin í stjórnarspurning- inum, at vit høvdu okkara kurs, og um vit komu at hava somu kurs sum Danir, vildi alt okkara almenna og privata figgjarliv fara í skejlar. Men í samráðingum við Danir í Keypmannahavn í ár sigur hann, samanber uppritið frá 6 fundi, síðu 39: »Th. Petersen anser det for nød- vendigt at have en færøsk National- hank Virksomhed med Seddel- udstedelse, men gerne i nært Sam- arbejde med Danmarks Nationalbank og saa vidt muligt med samme Kurs." Og i 8 8 i sínum, Poul Petersens og Richard Longs brovtingaruppskoti til ríkisstjórnaruppskotið sigur hann saman vid sinum tveimum felags- monnum: Ordningen af Møntvæsenet bliver at være den hidtil gældende.“ Sama tvístøða: Rópar, so fjøllini vilja rapla í Føroyum uppá eina føroyska serkurs og niðri bedýrar hann, at best er at hava felagskurs og felags mynt- skipan. ved- Ein flaggstøða her, onnur niðri. Meðan P. M. Dam undir viðgerð- ini av ríkisstýrisins stjórnarupp- skoti heldur fast við, at tað skulu vera skiparin og manningin, sum skulu vera avgerandi í flaggføringar- spurninginum, ger Th. Petersen seg til talsmann fyri, at tað skulu vera reiðararnir, ið skulu avgera flagg- føringina. Uppritíð síðu 52, 53 og 54: „Dam Flaget, som maatte ud- formes saaledes, at det paa Fartøjer- ne var Kaptajnerne og Mandskabet Týsdagin 5. november 1946 og ikke Rederne, der afgjorde, hvil- ket Flag Fartøjet skulde føre....“ »Th. Petersen Med Hensyn til Regeringsforslagets Bestemmelser om Flagføring mente Th. Petersen, at dette vel juridisk maatte forstaas som Valgfrihed for Rederne, ikke som Dam havde tænkt sig det for Skipperne.“ „Dam mente, at Valgfriheden bur- de tilkomme Skipper og Mandskab og ikke Rederne, da dette vilde kun- ne medføre Flagvanskeligheder,“ Her siggja menn Th. Petersens hug fyri fiskimonnum og skiparum vidvikjandi flagginum: Hann setur reidararnar fremst, medan hann vid skiparum og fiski- monnum her heima letist sum, at hansara er: alt fyri teir. Sama lagið: Eitt í rólinum her og annað niðri! Th. Petersens grundir fyri lóggávuvaldið. Nú leika Th. Petersen og hansara menn sum óðir í, at teir vilja hava lóggávuvald, tí, siga teir, at grundin fyri at vinnulív okkara er so aftar- laga, er, at vit ikki hava haft lóg- gávuvald, t. v. s. rætt til tingið at skipa fyri, at driftir verða styðjaðar og settar á Stovn. Men har, id á stendur, niðri, er røddin og støðan øðrvísi, sí nevnda upprit síðu 16: „Dam replicerede til Finansmini- nisteren og Djurhuus. Han kunde forstaa, hvis man fra dansk Side nede kontrollerede Anvendelsen af Statsmidler. Enig med Djurhuus i, at Færøernes økonomiske Situation før Krigen var meget daarlig. Det er for at forhindre en Tilbagevenden til disse Forhold og for at hjælpe Økonomien paa Fode, at vi som et Led i disse Bestræbelser maa have Lovgivningsmagt for at disponere over de Okonomiske Kræfter og Mu- ligheder paa Færðerne. Jo mindre et Land er, jo mere radikalt maa man gaa frem. Det vil ikke skade det gode Forhold mellem Danmark og Færøerne." »Th. Petersen kan ikke tiltræde Dams Motivering for Lovgivnings- magten og Bevillingsmyndisheden, men mener, at netop det private Initiativ og Ansvar, som vi ønsker, skal føre det færøske Samfund frem.“ Og á síðu 36 frá 6. fundi stendur: »Th. Petersen vilde fortræk- ke Bank-Financiering frem for Fi- naciering ved offentligt Laan. Hans egen Bank arhejeder bl. a. med Laan hernede fra for at placere Penge i færøsk Erhvervsliv.“ Munur er. Meðan javnaðarmenn vilja hava óggávuvald fyri at gera okkum til harrar yvir landsins orku at tæna samfelagnum soleiðis, at allir møgu- eikar verða samskipaðir og nýttir øllum til gagns, sigur Th. Petersen, at hann vil hava lóggávuvald fyri at tt privata skal hava einarætt til „Initiativ og det Ansvar, som vi ønsker skal føre det færøske Sam- und frem.“ Meðan javnaðarmenn vilja hava, at hitt almenna skal veita lán og studn- ing til fiskimenn og samtøkur at seta virki á stovn, heldur Th. Petersen, fram, at hitt almenna skal ikki veila Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið BR ODURSKAPUR 20 årg. lán, men einans vanligir bankar, hvarvið hin minnimenti ongar kjansir hevur at fáa sær skip og virkir, tí bankar lána bara uppá 1. prioritet og sjáldan meira enn 33 % av skipsins ella virkisins virði. Ræðulig tvístøða: Her í Føroyum at tjúkla fyri ar- beiðsmonnum og fiskimonnum, at vit megu hava lóggávuvald fyri at hjálpa teimum. Niðri fyri læstum durum, tå ið eingin arbeiðsmaður og fiskimaður hoyrir, men har ið spurningurin skal avgerast, berjist hann ímóti, at lóggávuvaldið skal nýtast til at fáa lán og stuðul frá tí almenna til fiskimenn og samtøkur. Tvístøðan til fólkaatkvøðuna Tað er hvørjum veljara í frískum huga, hvussu Th. Petersen undan fólkaatkvøðuni skrivaði ta eini greinina fyri og aðra eftir um at tann, ið ikki vildi loysing, skuldi stemma nei, at allar atkvøður vildu telja við, at yvir helvtin av øllum teim, id rætt hava at stemma, máttu vera fyri, um uppskotið I ella IT skuldi verða samtykt, at tað var hetri at hava eitt val ov nógv enn eitt val ov lítið, tí tað ráddi um, at fólkið stóð aftan fyri ta stjórnaravgerð, ið tikin varð. Men aftan á valið skundar hann sær at avgera, at nei-atkvøður og blankir seðlar ikki skulu telja við, og at einans 48 % av teimum, id vóru møtt við valborðið, skuldi kunna taka ta avgerð, at loysing skuldi verða tikin. Og kravið um, at hava eitt nýtt val afturat fyri at fáa eina týðiliga avgerð, avvísti hann við øllum harðskapi og illstøðu. Hvør kann hava álit á einum so tvístøðugum og støðuskiftandi førara og flokki: Eingin! koma at Eingin, ið vil hava fastleika og rættvísi at ráða í landi okkara, má tí velja fólkaflokkin, ið framvegis kjósar sær tann tvístøðugta Th. Pe- tersen til førara. Veljari. Sambands- menn! Hesa ferð eiga tit at velja lista C saman við gamla sjálvstýrisveljarum og javnaðarmonnum ! Tykkara hugsjón í stjórnarmál- inum er verjan av ríkisfelagsskap- inum, bú-, virkis- og lærdómsrætt- inum saman við teirri donsku tjóð- ini. Í hesum ganga tit saman við Før- ova javnaðarmonnum. Men nú eru vit komin út á loysing- arrøðina. Og so løgið tað ljóðar, hevur maður, ið hugsar um ta politisku støðuna í dag grund til at seta fram spurningin: Hvør hevur størri skuld fyri, at vit eru komnir til hesa