leygardagur 11. januar 1947síða 1

FØROYA - OSTALDEMOKRATUR an da di ni tir ad 18. árinum, ið før, hevði >Dimmalættinge tíkið í eina desember í grein, sum staðið hevði í »Førova Sosialdemokrati«, um henda væl signaða stjórnarmálaspurning »Før. Sosialdmkr.« herði vist snúgvað grein sína til Sambands flokkin og sagt bart ut, at komu førovskir politikkarar hesa ferð á Tingi ikki til eitt úrslit og tað eitt radikalt úrslit — um hesa før oysku stjórnartrætuna, so valdi Feroya Ílólk næstu ferð reina loysing. Nakað soleiðis varð sagt, og hesa meining seta vit framaftur, so kann Sambandsflokkurin taka tað sum en >Paamindelsec eller en >Advarsele sum hann vil. Javnaðarflokkurin = hevur gjert til henda træta hevur knýtt, og hann sitt at loysa teir knútir, sum kann á ongan hátt verða lagdur undir at hava knýtt teir so fastar, um teir nú eru vorðnir. Tad mugu teir báðir gomlu flokkarnir Sambandsflokkurin og Sjálvstýris- flokkurin og nú Fólkaflokkurin bera hevuðsskuldina fyri, teir sum ikki hava ført annan politikk øll hesi enn henda turra klandurpeli- tikkin, hann ið kanska báðir hesir flokkar eru sinnaðir enn eitt ár nú 1alda viðlíka, tí finnst ein hetta at og mál, hvønn politikk skulu tá hesir viður- skifti semja gjerst friður um flokkar halda, sum hava skiftini við Danmark sum fremsta mál á síni stevnuskrá? Javnaðarfl. hevur ikki havt loys- ing frá Danmark á síni stevnuskrå, hann atkvøduna mælti ímóti hesum til fólka- og somuleiðis til sein- legtingsvalg. Men frísinnaður flokkur, og fyri at fella hetta ófruktbara klandursmál hevdi hann til valgið ta stevnu at greiða tað á so radikalan hátt sum gjerligt. Eftir hansara áskoðan varð danska asta hann er stjørnartilbedid felt, men eisini loysingin varð feld — bæði vórðu feld við fólkaatkveðuna. Og tá ið eftir henni skuldi verða farið, mátti verða funnin ein radikalur Í íormur, ið 1å millum hesar nevndu spurningar. Valgið prógvaði eisini, at meiri. luturin av Føroya fólki var ikki sinnaður at taka loysing; men fyri tað kundi eingin fara og fata tað soleiðis, at ríkistilboðið skuldi verða tíkið uppaftur av nýggjum, ella eggjast firligum broytingum., gamla sambandsstødan aftur, kanska vid nøkrum hin Sambandsfl., høvdu í sínum valg stríði ógvuliga radikal og at rópa sjálvstýrisgangandi uppskot, Menn ið, sum vóru teir ramir Sjálvstýrismenn úr Sambandsflokkinum skriv Jædi teir og blað teirra tóktust at taka upp eina førovska »linju« blaðið var eisini mest skrivað á førovskum máli framman undan valginum tosað varð um, at flokkurin átti at tveita av sær ta »nationala negativitet«, sum hann kanska måti sínum vilja var komin at liggja undir, slíkt dugdi ikki si et nationalt vaagent folke Altso alt bar a tað borð, at eisini in flokkur fgjøgnum, } hesin ásannaði, at nú mátti ikki alt skuldi gleppa og tað versta henda. Vit leið Sam ur á“ bandsflokkurin heldur á Tingi; men skerast um vita ikki, hverja vit síggja, at blað hansara finst at Javnaðarflokkinum, at hann gong- ur ovlangt og mælir honum til til i taka egnar sakir at Sambandsflokkinum, so gagns fyri undir við tey stóru Javnaðarflokkurin verða sosialu reformmål, sum hevur í stevnu framd uttan ov stórar útreiðslur fyri Fólkið í Sambandsfl. áborið >materielt<, at tað av hesum ikki um Føroyar vórðu leysar frá Dan- heldur fer tað at nýta teimum úr hinum flokkun- Félkafl Tað oO g Sambandsfølkum, sini, kunna Førovar. væl er so orsøkum eigur at geva seg, mark — hart at um, Javnaðarfl. o er >sinnalagið< á fer hendi.... Vit kunna síga til hetta, at tey, sum at pínast, um loysingin ið styðjað hava Javnaðarflokkin, vita greitt, hvar hesin flokkur nationalt hevur staðið. Sum áður sagt, hevur hann einki dult, men lagt tað greitt fram til valgini. Hann eftir, hvat vit orka, og hevur kannað 1ann hevur hildið seg kannan:; vit taka eitt vit gjalda tað. Vit hesari og komnir so langt í nationalum eftir sjálvræði eru tvídrátti, at einki annað er at gera uttan at taka tey stig, ið hóska og sema seg fyri okkum sum eitt serstakt fólk. Javnaðarflokkurin hevur eisini slík mál á síni stevnuskrå, id ikki kunna fáa semdir uttan við einum Legtingi, sum hevur lóggávuvald. Sum er, standa vit undirbráttligir donskum stjórnarræði, t.v.s. sosi- alar fyriskipanir og uppskot, sum gjørd verða her á landi, standa og fella við teirri stjórn, id sítandi er eru komin í demokratískum frisinni og sjálvavgerðarrætti, skuldi gjørligt hetta sjálvræði í verið at vunnið felagsskapi við eðrum og tá helst landi. Sambandsfólkið fíggj nærskvldum Hvussu tað hinum: at tað, at er siga hini betri stimbra arliga er enn Ógv stødd verða at félkini, tað man fara og ver: 1 ivingasamt. Ti vánaliga mugu so sanniliga fiona í øllum politiskum flokkum. Hatta batar ikki at ræða við. Og ma ikk: eitt sløg av sjål góðari hugsan vera »sinnalagnum« hjá sambandssinnaðum fólki? EvØkenni sambandspolitikki hevur higar til dags mest verið tann figgjarligi, økonomiski, fyrimunur; vit hava av at standa saman við Danmark. Andaligt altíð samband verið. hevur ikki hetta Vit enda við at siga: at Javn- aðarflokkurin upp 1 hevur ikki alt loys- ingarhug Føroyum, har hava aðrir skuldina. Men hann má fólkið stjórnarmálatrætuni og ynskir eftir ásanna, at nú er leitt av einum enda, einum úrdrátti — og helst einum sum friður kann verða um. Bretska stjórnin leggur undir hitt almenna samferðslutólini í Bretlandi Arbeiðarastjórnir í Bretlandi hevur sett fram uppskot um, at landið hitt almenna — skal leggja undir seg ell samferðslutól- gg ini landinum: jarnbreytirnar, sdokkirnare og fraktmannskoyring- ina. Sum kunnugt boðaði stjórnin framman undan valginum, at hon ætlaði at fara og »nationalisera« vissar vinnulivsøreinir, sum t. d kolið, og hetta er hon so smátt farin at seta í verk Mótsteðan hevur verið ófera stór, serliga frá hinum konservativa flokkinum, og nú hetta nevnda uppskot var fram- sett, øjørdist ógvuliga heitur orða- dráttur í parlamentinum. Eisini uttanfyri parlamentið er stór propaganda sett í gongd fyri at hindra, at uppskotið skal ganga igjøgnum Eftir = uppskotinum skal ein (British Commission) hava yvir sam- fimm-mannanevnd Trans port ferðslinum at siga. Og hin dag- skal verða eftiransa liga gongdin FRÆLSI JAVMNAÐUR BROÐURSKAPUR , Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru Á Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og Nr. 2 r, síðu, ro oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 11 januar 1947 kostar kr. 2,00 porto um fjórðingsárið 21 årg. Eitt tankevækkende" Byni Og báðir hesir flokkarnir, sum | í Danmark. Men hann hevur hildið, | av fýra serstøkum stýrum: eitt fyri " " ' | vóru fmóti loysing, Javnaðarfl. og so langt, sum heimsins lond nú | jarnbreytirnar, eitt fyri havnir og kanalir, eitt fyri landaveg-ferðsilin og eitt serstakliga fyri London. I Danmark sum kunnugt jarnbrevtirnar tå id er statsogn, og hin bretski samferðslu-ministarin legði uppskotið fram, bar hann upp á mál, at statsdrivnar ognir eru ikki ékunnigar í hinum bretsku hjålondunum, Bæði í Canada, Suðurafríka, Australien og New Zealandi er stórur partur av jarn- breytunum almenn ogn. við (i, undir hond tey al- arbeiðara- Ætlanin at stjórnin tekur mennu samferðslutólini, er fyrst fremst at rationalisera og at sum móti mismun, tey gera ferðslufólkunum, og so í triðja lagi skerja tað stóra vinningsbýti, hverjum ári verður útbýtt beina burtur tann privatu feløgini at sum å til aktiueigararnar. KOSTSKULA- MÅLID Hetta mål hevur fyrr verið frammi, og nú er tað komið aftur inn á Ting. Hetta er eitt stórt mál og eitt týdningarmikið mál. Tað mikið framstig í, at vit fingu eitt studentaskeið og preleminærskeið í hevuðsstaðnum; men framstigið meira enn til helvtar, av var ikki ti at tað verður minniparturin av var fólkinum, sum ráð hevur at koma til tað. Ti tað verður dýrt, helst í hesum tíðum, so fátækir bygda- næmingar, ið góðar gávur hevdu, ikki gjert nýtslu av tí. Kostpengarnir eru hin stersti part- urin, eg hann verður so stérur, at tað verður bíligari at fara av landi- til Danmarkar at fáa sær num og niður taka sær prégv. Var har afturiméti Térshavn, vérðu hesir øjavni burtur. Tá kundi tey, evnir høvdu, sleppið framat, og tað fér at verða sam- felagnum til alstórt gagn. við kostskålanum og studentaskúlanum liggur so eisini kostskúli í vansar og hesin sum Saman Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443