leygardagur 22. februar 1947síða 3

22. februar 1947 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur ut eina ferd um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjordingsårid. Brådf. blaðstjóri: MARTIN JOENSEN Prent: A. ØSTER's HEIMATIDINDI Gudstænastur. 1. sunnudag i føstu verdur lestur lisin i Havnar kirkju. Sama sunnudag præd- ikar Joensen próstur í Kaldbaks kirkju. Mikukvøldid kl. 8 verdur føstuguds- tænasta i Havnar kirkju. Joensen prostur prædikar. K.F. U.M. Hósdagin kl. 6 hevur Yngstadeildin meti. Sama kveldið kl. 8 hevur Ung- mannadeildin meti. Útróðurin. Við Suðuroynna, eystanfyri, hava bátar bæði úr Vági og av Tvøroyri fingið hópin av hýsu. Men hon er sera smá. Var kon stórri, so segði tú, at tað var ladfiskur, so nógv var tað í tali. Línuskip royna bæði vestanfyri ikki ber heilt væl til. Tey royna summi til saltfisk, og tá ber ikki til at leggja eftir hýsuni. eg á Bankamum, men Porkeristrolarin. Tað sigst, at Porkeningar hava tikið seg aftur at keypa hin íslendska trolaran sVerður<. Hann skuldi »klassaste um tríggjar mánaðar, og tað fór sjálvandi at geva stórar útreiðslur. Skattur á inntøku í Íslandi. Menn, sum arbeitt hava í Íslandi, eru illa við, at teir skulu bera fullan skatt í tveimum stødum, bæði í Íslandi og her í Føroyum; á tann hátt gerast útreiðslur teirra so stórar, at teir fáa ongan ágóða av ferðini. Hetta skuldi Løgtingid tikið sær av og roynt at bett um, tí "hóast menninir bera skatt í tveimum stóðum so skuldi tað ikki verið fullur skattur í hverjum staðnum, men javnað millum bæði. Viðatrot. Timburmenn klaga um viðatrot og annað tilfaratrot her i Foreyum. Tí mugu nógvir handverkarar flýggja til Íslands at fáa sær arbeiði. Har er alt tilfar at fáa, og haðani verða bæði bræv og telegram send til Feroyingtr at koma uppaftur og arbeiða. Legið má tykjast, at vit íkki eisini kundu fingið slíkt tilfar, tá ið tað er so atgongiligt fyri Íslendingar. Tað má spyrjast, um okkara stýrismenn hava roynt allar leiðir fyri at fáa hetta bett, tí spell er, at vit skulu liggja so, og okkara handverkarar skulu noyðast at rýma. Skattaálíknan. Hvalbø hevði 70%, og Fámjin 4. Altíð eru sinnini uppøst, tá id skatt- urin er í umbúnað. Menn finnast ofta at muninum sum er í skattaálíkning, hóast nú so strangliga skal verða gingið fram. Summun verður leitað eftir hverjum oyra, og aðrir sleppa við einki. Forrætningsmadurin, verður hildið, er mangan so heppin, at hann sleppur við at siga seg hava havt hitt reina undirskot av virkinum. Tað er bara at fáa ein kønan jurist at gera roknskapin, so kann sóknarstýrið fara til tann rætt, tað vil — maðurin við undirskoti av handlinum er altíð hann, id vinnur. Fiskaprísurin í Klakksvík. Í síðsta blaði søgdu vit frå, at Klakks- víkingar góvu 75 oyru fyri kg av fiski til saltingar. — Hetta hava menn síðan sagt okkum at vera skeiv tíðindi. Vit FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR BOKMENTIR Ritstj.: W. HEINESEN og HEÐIN BRU KLIPPFISKATIDIN Martin Joensen: FISKIMENN — Norrøna forlagid. Í Egyptalandi liva Nil bóndurnir enn tann dag í dag næstan tað sama lív sum á Fáraós degum. Sovorðin stillastandandi mannasam- hitta vit staðni í feløg manga heiminum, eisini í Evropa, og so- leiðis samfelag heilt upp til miðjuna av Men tá kom alt í ein- var eisini okkara feroyska fyrru eld. um gongd í, og síðani hava Fer- oyar verið eitt av teimum londum, har framburðurin hevur gingið so skjótt, at tað hevur verið ilt at fylgt við. Vit, ið nú eru eldri, minnast væl ta tíðina, tá tær fyrstu slupp- irnar fóru út at fiska, seglskipa- tíðin, ið var tann stóra broytinga- farin með alla. hendar tíðin, sum nú er Siðani broytingar, framstigini eru komin kropp á kropp, tað síðsta undir Nú standa eru aftur stórar seinasta heimsbardaga. vit aftur við okkara nýggja stóra og fjølbroytta skipaflota fyri einum heilt nýggjum tíðarbili, ja, broyt- ingin hevur gingið sum eftir ánni, og tá id vit í dag líta aftur gjøgn- um árini, hava vit lyndi til at harma »klippfiskatidina«, tí tað var ein fátek tíð ímóti tí, sum nú er, ein tíð, id eingin hevur hug at venda aftur til. Um hesa klippfiskatíðina er bók Martin Joensens. Í so máta er hon eitt stykki av seguskriving. Liv- eina andi frammanar høvundurin tíð, ið nú kennist deyð og burtur, men sum tó ikki er okkum fjarari enn eini tíggju ár. Hevundurin ferir okkum umborð í tað líttla seglskipið Ørnina og lærir okkum tess manning at kenna, lika frá skiparanum til vngstamannin, Edvin, id bert er sum tó íkki Livandi eru 17 ára gamal, men vil lúta fyri nekrum tey ymisku skaplyndini á skips- monnunum lýst. Har er tann dågligi ungi maðurin Símun, ið er bestur at fiska á skipinum. Hann er fámæltur og tekur allar hend- ingar, ið lagnan ber honum, við seigum toli, bæði tað góða og tað illa. Síðumaður hansara við sker- stokkin, Sigmundur, er ein heldur buffisligur maður við lyndi til at vera illførur, ein rót, men ivaleyst tó eisini við góðum síðum. Ymisk í lyndi eru ell hesu menniskjuni. Her er tann forvitni innlegumað- urin Andrias, ið alúð liggur eftir at fáa — — SW". sær smáar fyrimunir, — kunnu tí nú siga frá, at fiskur verður avreiddur í Klakksvík, avhøvdadur og kruvdur, fyri 77 eyru kg til saltingar; men hesin fiskur skal sum standa 14 tummar, minstamál tann heimkæri Poul Johannis, >longsilsmaðurine, ið er so burtur í síni ungu konu og kann ikki tiga av henni, altíð vil vísa bílætið av henni fram. Har er Ólavur, ið ongatíð hevur fisikeydnu, men sum fjalir sitt vónbrot við sangi og kátum tosi. Víðari er tað bestimahurin, ið er »umvendur« og ið roynir at umvenda sínar skipsfelagar. Skiparin sjálvur er ein tann best lýsti persónurin: ein einsligur og harðvundin maður. sum allir hava sum ongum Í gundini dámar. Hann og óræddur sjómaður, men um hansara lív ganga undarligar duldar Hann vegir og vandar sær lítið um sínar gerðir. Hansara bondska og erna lyndi kemur serliga til sjóndar tá ið hann er drukkin, tá elvur hann klandur, og tað gongur eina mest út yvir kokkin, ið er ein vesæla útslitin og skuldabundin maður, ið Martin Joensen lýsir á hugtakandi hátt. Eisini fólk uppi á landi eru lýst sterkt og klókliga. Kristiansen, keypmaðurin og reiðarin, ið altíð virðing fyri, men er raskur sinar egnu søgur. gongur gremur seg um ringan fiskapris og stór tap, men kortini er so grammur fáa allan fiskin. Hansara hegra hond, Poul Edvard, ein reypari, ið krýpur fyri harra sín- um, men í loyndum vónar eina eftir at ferð sjálvur at taka undandragið sum reiðari. So eru tað konufólkini: tær munnfittu fiskagenturnar, tann missíónska gentan, id forlovar seg vid Simuni fyri at umvenda hann, men svikir hann og tekur ein annan, gudiligari, meðan Símun er I Is- landi. So er tad systur Simuns, Kirstin, ið er gift vid einum óvætti, id ikki er førur fyri eðrum enn at seta børm til verðina og møsna um eitt hús, hann skal byggja, og sum ongatid verður til meira. Lýsingin av hesum fátæka heimi, har konan mitt í ellum trupulleikanum verður rypt burtur av bróstsjúku, er sera livandi og eitt tað ógloymuligasta í bókini. Nr. 8 SUS Martin Joensen er psyko/og, hann hevur skil Á mannasinnunum, eingin av hansara men! kjalýsing- um lítisverd. ivørtur:måti, ein leingist eftir at hoyra meir um tev, hvussu tað síðani fer at ganga teimum. Og um summi fáa vit avgjørt ov lítið at vita. Har er t.d. Gunnar, id hevur silgt uttan- lands og verið víða um í heimin- um. Hann er gudloysingur og kollveltingarmaður, fyri ein part kanska brotsmaður; men hann verður gjørt so litið við í bókini, at hann fær ikki líkindi til at vísa seg í royndum. Tað sama må sigast um fleiri onnur av hes- um gleggt sæddu menniskjunum. Tað er »handling« í bókini, tað er enntá åvisulig >komposisjóne, og alt er hábærisliga hildið í ein- realistiskum skrivingarlag, ið eisini um ikki kennir til skregg og áloypandi hendingar. Heldur íkki er bókin darvað av eymum kærleikshend- ingum og >happy end« Men, sum sagt, vit leingjast eftir at frætta meir um hesar manna- lagnir frå klippfiskatidini. Åv teim- um festu sær ein bert nøkur liv- andi brot. Vit vildu fegin havt høvi til at fingið meir at vita. Men tað er ikki annað at gera enn at vóna at Martin Joensen vil skriva fleiri bøkur, annaðhvert tað nú verða smásegur ella romanir, og at hann vil velja eina handling, ið hóast ikki yvirdrivin tó er so mikið sterk, at hon noyðir per- sítt lyndi sónarnar til at vísa meira til botns. Men fyrst og fremst skulu vit ráða fólki til at lesa > FISKIMENN < bókina vaðbeinatíðina, hesa slitsomu, fáteku tíð, ið nú longu tykist so fjar. Hon er so stutt, so gløggt og beinrakið lýst, sum bert eitt rætt skald og ein rættur mannakennari kann gera tað. um Kunngering. Tað verður her gjørt kunnigt, at skattaálíkningin fyri Tórshavnar fyri árið 1947 er til skjals í býráðssalinum frá 24. februar til 6. báðir dagar uppíroknaðir, frá kl. 12 til 14 og frá kl. 15 til 17. skattaálíkningina kommunu mars i år, Klagur yvir mugu verða sendar nevndini skriv- liga áðrenn tann 9. mars í dr. Tórshavnar likningarnevnd, 22. februar 1947. CE URO Grót og skervur. ØN, id vilja keypa skerv ella gråt eiga at venda sær til kom- munukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir ikki kunnu heimta grót ella skerv uttan fyri kommununa, við einum limi av vegnevndini ella einum umboðsmanni Froðbiar sóknar kommuna. RA SMAG