leygardagur 8. mars 1947síða 2

8. mars 1947 tí vit hava andslív er einki. Tað hevur ongan- tíð verið Og tað, id kemur úr útheiminum eru »chokolaturomanir« úr viku- ongar bókmentir hava. Vit tómt glågvandi tos, men meiri øskukalt enn nú. bleðunum og stutileikab6kunum, Øll tey sum halda, at eitt land krevur andsliv og bókmentir eiga ti av øllum alvi at livga andslivid, satt og friskt andsliv, og draga bókmentirnar upp úr durvi heldur eun at styggja einhvenn burtur, ið hug hevði at skapt okkurt. Minstaløn til fiskimenn. I byrjanini av krígnum vóru fiskimenn ílla fyri, tt vinnusått- málarnir viðvíktu bara fiskiskapi, ið menn fóru frå yvir til at flyta fisk. Hesin nýggi vinnuháttir var ikki bert uttan sáttmála, men hann tók eisini beri ein litlan part av fiski- monnum i sína tænastu, Úrslitið av hesum var, at fiski- til siglingarnar Onku: siglingarnar fyri menn góvu seg fyri eina spottløn. hevði bjóðað seg til einans 100—200 kr. um mánaðin bara fyri at sleppa burtur úr arbeiðis- og innleguloysis forbann- ilsinum. Javnadarmenn reistu so målid um lóggávu fyri at verja fiski- mannin. Samráðingarnar um hetta varð ein lóggáva, sum trvøgjadi siglingsmonnum minstulen og góð- ar procentir av yvirskotinum. Henda lóggáva hevur vérið mett sum hin besta, id fiskimaðurin til ta tíð hevði fingið, F. F. áheitan um og verkfallslógina. So sum landið liggur í dag við hevur lagt inn á ting at avtaka verkbands- tí ógvuliga dýra og stóra nútímans nýggja fiskiflota, vit fingið okkum og sett alla okkara múgvu í veð fyri er tað hættisligt at fara út í stríð. Javnaðar- og sjálvstýrisbólkurin hava legdu tí tidliga í hesi tingsetu full- figgjad uppskot um at veita fiski- monnum eina minstuløn tryggjaða. Uppskotið hjá javnadarmonnum kom ikki óbroytt fgjøgnum, men í hevuðsheitunum varð tað samtykt á tingið. Tað samtykta uppskotið verður uppafturtíkið her: Bráðfengis fyriskipanir fyri Føroyar um stovnan av Lenjavningargrunni fyri skipsfískimenn. Settur verður á stovn grunnur, nevndur Lenjavningargrunnur skipsfiskimanna, til at tryggja løn føroyskra skipsfiskimanna. Fyrisæti grunnsins er ! Tórshavn. $2 verður Goldið t 9/9 av søluvirøinum av ellum ski, til henda grunn ið við skipi er veiddur frá 1. jan. FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR til 31. december 1947 og 1) verður útfluttur sum feskur fiskur ella saltfiskur, 2) umskipaður frå før- oyskum veiðiskipi til luttnivgsskip i havn uttan fyri Førovar, 3) upp- skipaður sum saltfiskur til virkan til klippfisk ella aðra virkan. Tollur, frakt og landingskostnaður verður at draga frá seluvirðinum. Tann gjellari fyriskipan gjaldinum við- víkjandi verður givin stýri grunn- sins upp í hendi at gera, tó so at landsneyndin skal góðtaka hana Av fiskifarmum, ið eru eftir galdandi sáttmálum, sum verður ikki avroknaðir tryggja — minstuløv, goldið tað í hesi grein nevnda gjald til grunnin, um tilsamans er latið meiri minstuløn enn tað fyrisetta procentið. Um minni ella einki er latið, eigur grunnurin miurn ur > 3 Styri grunnsins verður 3-manna- > nevnd, og velur Legtingið ein lim, 5 fiskimannafeløgini ein og Reiðara felagið og Trolarafelagið ein lim. Stýrið setir roknskaparførara, 19 innheintar tey í 8 2 nevndu gjeld. Hann verður lentur av grunninum. Roknskapurin verður at ørannskoda av roknskapargrannskodara Leg tingsins og at leggja fyri tingið til góðiakingar. 84 Allir, sum skulu svara gjald til grunnin, hava skyldu at geva grunninum neyðturvuligar upp- lýsingar, fyri fyrra hálvár 1947 innan IL. septembei 1947 og fyri seinra hálvár innan 1, februar 1948. Hålvårsgjøldini, ið falla til vjald ingar I. september 1947 og 1. febr. 1948, verða at senda roknskipar- 1.1 føraranum, og kunna, um tey ikki verda goldin eftir at hava verid kravd einaferð, verði inuheintsØ við panting, Gjald, sum ikki eru øoldin í seinasta lagi 1 manað aftaná gjald- dagin, verða at:renta vid 1/4 9/9 fyri hvønn byrjaðan mánað aftaná gjald dagin. Fiskimenn, bestumenn og skip- fiskiskipi fyri alla fyri 500 arar, sum á veiditidina ikki hava veit kr. upp Å mánaðin, kunnu úr | grunninum fáa peningaviðbót til at fár teirra mánaðarlen upp í henda pening. Útjavningarviðbótin verður latin eins væl til menn í samveiðu og í sjálvdrátti. Um maður verður sjúkur um- bord, og sjúkan verður váttað av lækna ella lanarviðbót samsvarandi teim ann skipara, eigur hann ars valdandi reglum. $ 5. Innan 1. februar 1948 skulu teir, |} sum halda seg hava rætt til løn- javningarviðbót = úr erunninum, skrivliga venda sær tl grunnin og viðleggja uppgerð. 86. Um útjavningargrunnurin íkki > røkkur til, skal Legtingið lata upp | í eina helvt av tí peningi, ið 1% gjaldið gevur, og verður av hesum ikki nóg mikil peningur til at javna lenina upp í 500 kr., verður hon at lækka í tann mun, sum hon fæst býtt úr grunninum. Um peningur ver'ur til avlops í grunninum, tekur Legtingið avgerð um, hvussu hann verður at nýta. 87. Henda fyriskipan kemur í gildi beinan vegin og geldur árið 1947 út. Tað, sum javnaðar- og sjálvstýris- bólkurin vildu hava aftrat, var, af allar avrokningar skuldu verða kannaðar av rekspertum>, af tingið ikki bara við 1/59 aftrat grunn- skuldi ins 19 fult út tri egja (1) 55. fiskimonnunum minstulenina, at minstalønin skuldi verða tryggjað fyri tíðina millum hverja ámynstr- ing og avmvastring. Men tað samtykta kann tó sigast at vera eitt hitt størsta framstig, fiskiimevn lønaliga hava vunnið. Seyðurin. Nógva staðni fær seyðurin ikki strå av jerðini, sum nú er stætt, og ti mugu vit geva meir enn nakr- an tíð áður. Hovggj minkar > stórum hjá mougun og fyri at drýggja um SEVA kr iftfóður áftur at ti. Vit kunnu geva nevtunum um helv! minni hoyggj, enn vænt er, tá tev fáa kraftfóður aftur í staðin. blandað kral:fóður Íð gevur ca. 107 fóður- Lindshandilin hevu: eindir pr TOO ky dk | Hvussu nógv ein skal geva sevdi iv hverjum slagi verður ti eftir sum mann eigur hovggj til. Best var um seyðurin fekk 1/, kg kraftfóður hovgej og 100 øram pr. sevð pr. dag. Vit kunnu eisini geva 1/, kg av hoygj og so 120—150 gr. kraftfóður ella meir, Men seyður sum ikki er vandur við kraítfóður, kann bliva bleytur um hann fær í meira lagi av tí, og | minna lagi av hoyggj, serliga tara sevdur. Gevi heldur í minna lagið av krattfóðri, inn til hann hevur vant seg við tað. Tað ið um ræður er, at bera so í band, at eingin seyður fer í raki ella hungri, so vitt tað stendur í mannsmakt, at forða ti, Sum ofta er skriva fyrr, vit hava ikki loyvi til tað hverki fyri Gudi ella monnum. Seyðhúsini eru ikki bert hent og tek hjá seyði at standa í, tey eru fóður Ti, er rætt atborið, so fer lítið hoyggj beinleiðis sparandi. undir traðk tá givið er inni og har til krevur seyður, sum má standa útt ) síngum veðri, væl meira fóður en hann fO koma kann i hús. Sjúrður Patursson, seyðarádgevi. Nr. 10 FOSSAMÁLIÐ Hetta mál hevur nú í langa tíð verið til viðgerðar á Legtingi. Eitt stórt fyri- reikandi arbeiði er gjørt. Seinasta summar var heildarprojekt, id útarbeidd var av ingenigrkantórinum, sent til kanningar hjá »Norges vassdrags- og elektricitetsvæsen«, sum góðtók pro- jektid; men hækkaði kostnadarætlanina frá 6,6 til 8,2 mill. kr. At Legtingið enn íkki hevur tikid endaliga steðu til málið sigst at koma av at danska elektricitetsráðið, ið eisini hevur havt sama projektið til kanningar, fyrst nú hevur avgreitt málið. Tad er einum og hverjum greitt, at tað er løgtingsingeniørur Fonsdal, sum eigur størstu æruna av at hetta mál er nátt so langt sum tað er — men nú kann ein lesa í norskum blødum hesa frasøgn: >Som driftbestyrer ved Kongsberg kommunale elektrisitetsverk har ver- kets styre innstillet som nr. 1, Harry Fonsdal, fylkesingeniør på Færøyene, nr. 2 Margido Staufbøll, Troms fylkes kraftforsyning og som nr. 3 Rolf Bjar- nar, Vestopland komm. kraftforsyning. Det var 15 søkere til stillingen«. Tad er nu at ynskja, at Løgtingid i hesi setu tekur eina avgjørda og positiva stødu til elektricitetsmålid — soleiðis at vit ikki missa aftur av landinum eina arbeidskraft, sum adrir kappast um at fáa. Vit treingja harðliga til kvalificer- adar menn i øllum føri, men eina mest i hesum, og ti vona vit, at vit ikki missa harra Fonsdal, men at hann verður at halda fram við arbeiðinum her. Hjálp til neydstødd eysturríks børn Sum øll vita, er tað stór neyð í teimum kriggsherjadu londunum, og hóast tað er torført hjá vaksnum at klára seg, er tað nógvar ferðir verri hjá bernum. Í stórbýnum WIEN eru tað sostatt børn í tíggjutúsundtali, sum í mánaðar íkki kunna koma út fyri dyr, tí tey hava ikki klædnaplagg upp á kroppin. Og her er tað, at vit biðja tygum rætta eina hjålpandi hond. Tygum óivað brúktum klæðum, sum børn eru vaksin frá. Sjálvt um tað er stoppað og bett, vil tað koma væl við hjá Hosur, undir- hava nakað av tygara teimum, sum einki buksur, kjólar, trovggjur, klæðir. og skógvar, alt verður mót- tikið við gleði. Gerið so væl at leita millum tygara gomlu klæðir og sendið okkum tað, sum tygum íkki nýta. Skuldi tygum íkki átt nekur gomul klæðir, men kortini vilja vera við at hjálpa, vilja vit við tekk taka ímóti tygara gávu í peningi, sum so verður nýttur at keypa klæðir fyri. Føroya Reyði krossur vil býta tað, sum innkemur til. tey neyð- støddu Wienar-bernini. Og eitt aftrat: SÆjót hjálp er dupult hjálp. Gerið so væl at senda tygara gávu skjótast gjørligt. I forhond tekk, og minnist til, at alt kann nýtast. Hvussu lítið tað enn er, so vil tað gleða ein lítlan Wienar-drong ella -gentu. rerið so væl at lata ein av undirritaðu fáa tygara gávu. Foham Ziska, Richard Bugatsch, Harry S. Johansen. eiga.