leygardagur 5. apríl 1947síða 1

FØROYA SOSIALDEMOKRATUR FRÆL:I Nr. 14 | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu JAVNAÐUR Leygardagin 5 apríl 1947 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið BRODURSKAPUR 21 Árg. $tjórnarskipanarmálið. Tað hevur verið stórt ótol á fólki at frætta frá hesum tiltikna máli, sum Løgtingi nú í nógvar mánaðir hevur havt undir hond, hetta mål, sum elvt hevur heisk- leika, stríð, illskap ofta millum menn, ið áður hava verið bestu vinir. Ringar hava vónirnar verið, at Tingið heldur hesa ferð fór at koma til nakað úrslit, til nakað felags uppskot. Grundir vóru eisini meiri hesa ferð enn nakran tíð áður fyri at vera illfrúgvin. Menn høvdu staðið beint framman undan í slíkum hørðum politiskum bardaga. Fólkaatkvøða, valg høvdu verið, og hvat ein so segði um alt finna semingarleiðina, so var so mikið av illskapstilfarið komið aftur at nú, at ikki kundi verða væntað frægari úrslit enn tað, ið varð hina ferðina, menn skuldu fara til Danmarkar at tingast. Men teir svartskygdu hava tapt. Nevndin, id vald var at samráðast um stjórnarskipanar- málið kom til eitt felags ting- ingaruppskot, og hetta uppskot hevur Tingid mest í øllum tik- ið undir. Á hesum stigi, málið er kom- ið, er tó ikki vert at loypa uppi loft og fara at kvøða sigurs- kvæði. Vit kunna siga, at á hesum fyrsta stigi var urslitid gott og óvæntað; men allar súðir eru ikki syftar enn. Nógv og tung tøk eru eftir. Men av tí at Tingið veitti okkum hesi ovæntadu påskatidindi, so fara vit at gerast so hugagóð, at vit styrkjast í teirri vón, at endin gerst eins góður og byrjanin. Her skal ikki út í æsir verða drigið fram innihaldið av ti áliti, nevndin hevur lagt frá sær. Vit skulu tó siga, at frá einum sjónarmiði, sum vil hava eitt sjálvstýri fyri Føroyar við veru- ligari ábyrgd fyri stýri landsins men tó uttan at kvetta frá ti gamla felagsskapinum við dan- ska ríkið, skuldi hetta álit verið eitt gott tingingargrundarlag, og um tann ærligi vilji til at koma til eina semju var til staðar, nú farið skal vera aftur at tingast við donsku ríkisstjórnina, so vóru vónir til at funnið ein veg, sum var til frama fyri land og fólk. : i Í hesum máli er sum kunn- ugt okkara fólk ósamt, og tað er ógjørligt at finna fram á ein form í slíkum máli, sum til fullnar kann verða undirtikin við gleði av øllum pørtum. Skal ein partur undir slíkum viður- skiftum fáa øll síni segl á loft, tá verður slík skipan eitt eina- ræði, tað id menn nevna dik- tatur. Og um tað er flokks- diktatur, minnitalsdiktatur ella diklatur einstakra manna, so er lað óhóskundi í demokratiskum landi. Í slíkum líkindum mugu vit ganga semingarleiðina, kom- promisleiðina, — menn mugu ganga saman og geva eflir, um ikki alt endar í bardaga og harðræði aftur. Tað er ofta ringt hjá fólki at skerja síni krøv, um krøvini eru politisk ella ikki. Men av politisku umboðsmønnum tjóð- arinnar mugu vit krevja slíkt skil og tolsemi. Hóast so um- boðsmenn eru valdir av ym- iskum pørtum í fljóðini, so mugu leir hava so nógv stór- sinni, at teir kunna ganga egnar leiðir og taka egnar persónligar avgerðir. Teir mugu heldur vera leiðbeinarar, enn teir sjálvir skulu vera leidbeintir. Sendinevnd hiðani er aftur boðin niður til Danmarkar at tingast, og tað er at siga, at um so Førovingar hava funnið eitt grundarlag at tlingast á, so stendur nógv um, hvussu dan- ska stjórnin møtir Førovingum, og hvat hon sigur til tey krøv, ið har eru fram sett. Tó er at vænta, at danskir menn nú hava skilt tær politisku rørsl- urnar í Føroyum og duga at miða seg hareflir. Eingin spádómur ella hóttan skal her flytast fram; men tal- að verður vegna ein meiriluta av fólkinum í Føroyum, tå ið tað verður sagt, at bresta ting- ingarnar hesa ferð og komið verður aftur við einum upp- skoti, sum aftur skal farast at stríðast um, lá verður eingin linging um aflur men reinur skilnaður Føroyar- Danmarkar millum. LØNAR- OG PRISTALS- SPURNINGURIN Sum sagt vard frå i sidsta blaði viðvíkjandi prístals- og lønarmálinum, hendi einki ann- að á tingi enn at arheiðararnir fingu streikurættin aftur sam- stundis sum lógin viðvíkjandi lønsteðgi varð avtikin, og at prísansingarráðið varð viðkað vid 3 monnum: Í fyri Føroya Arbeidarafelag, I fyri fiskimanna- feløgini og 1 fyri arbejðsgevar- arnar; men hesar lógbroytanar eru ikki kunngjørdar, so lær hava neyvan lóggildi enn. Annars er frætt, at Føroya Arbeidsgevarafelag hevur sagt seg at vilja taka upp samráð- ingar lønini vidvikjandi 8. ella 9. april. Vónandi fara samráðingarnar millum arbeiðarar og arbeiðs- gevarar at enda við semju. Eitt verkfall verður landinum til óbøtiligan skaða; men ar- heiðsgevarar munu eisini vera við at fáa eyguni“ upp fyri, at arbeidslønirnar, ikki viðvarandi kunnu haldast so lágar. HEKLA GOYSIR 29. mars Hekla eftir at hon i hevur verið kvirr. Stórir klettar vórðu tveiltir høgt upp í loft, og øskurokið stóð einar 6 km á hædd oman- fyri fjallatoppin og sást lika til Reykjavíkar, ið liggur einar 100 km frá Heklu. Oskurokid var so nógv, at t.d. á Vestman- ovggjum gjørdist slíkt myrkur, at ljós mátti verða tendrað all- dagin. Eitt skip hevur á Suðurlandinum mált øskuregnið til Í cm um timan. Hin danski professarin dr. phil. Niels Nielsen sigur: nærer ikke Tvivl om, at der er Tale om et stort Ud- brud efter det Telegram, jeg netop har modtaget fra Reykjavik, men nogen Overraskelse er det absolut ikke for Folk, der har Kendskab til den island- ske Natur. Utallige Gange har vi spurgt hinanden: Hvornaar kommer Hekla? Vi har ventet det og frygtet det, og nu er det der. Det sidste Udbrud fandt Sted i 1845, siden har der været to mindre — i 1878 og 1913 —, men ikke fra selve Hovedkrateret, der altid ytrer sig ved en overordentlig Voldsomhed. Det første Udbrud, man kender, ligger helt tilbage i 1104, og siden har der med visse Mellemrum, et lille Aarhundrede, været virkelig Udbind, som har voldt store Ødelæggelser og mange Menneskers Død. — Jeg aftur at 102 år for goysa, an overhovedet Jeg store kan ikke frigøre mig for en stor Uro. Et Udbrud kan vare baade et og to Aar. I Øjeblikket er der, saa- vidt jeg kan forstaa, Nord eller Nord- østvind, hvilket bringer den nærlig- gende tætbeboede og meget rige Bygd Ølfus i en overordentlig kritisk Situa- En meget stor Del af Reykja- Mejeriprodukter stammer fra denne Bygd, og den Askeregn, som jeg kan forstaa der er Tale om, kann det blive alvorligt. Naar der tidligere er omkommet flere Hundrede Mennesker under et Udbrnd, er det utvivlsomt paa Grund af Askefaldet, der indeholder visse Giftstoffer, dræber Dyrene. Hekla er 1447 m høgt fjall. Í históriskari tíð hevur hon haft eldgos 18 ferðir, einstøk teirra so slør, at øskurokið av vindi- num hevur borid heilt yvir til Noregs. RØKTARI Ein maður ella drongur, ið hevur hug at fáast við neyt, søkist til Royndarbrúkið í Hoy- vík. Løn eftir avtalu. J. HUUSGAARD tion. med verið der | FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur út eina ferð um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið. Brådf. bladstjøri: MARTIN FOENSEN Prent: A. ØSTER's HEIMATÍÐINDI Guðstænastur. I. páskadag kl. 11 prædikar Joensen prostur i Havnar kirkju. Talvan gongur fyri hitt kristiliga ungdóm-.arbeiði. lestur lísin í 2. páskadag verður Havnar kirkju. Sama Blicher-Winther prestur í Hests kirkju. K.F.U.M. & -K. 2. påskakvøld kl. 81/2 verður felags K.F.U.K. Øll vælkomin. Útkomið Jngmannablad. dag prædikar ungdémsmøti i er Kristiligt Hetta er blað vid gédum greinum. Tad er to at finnast at, at hitt mest áhugaverda tilfarið uppruna. Tað hevði verið okkara andsmenn meira høvdu sett fram egnar åskodanir um andalig vidurskifti bædi her heima hjá okkum og i útheiminum. Søluf:slit. 26. mars i Aberdeen: Tørfinnur 4.107 £, Urd 1938 4.952, Eystfelli Ørvur 289 891, Margreth 545 er av útlendskum hugaligt um 1631 cwts. 146 550. 27. Hoyvík 361 7.312, Mary mars: Í cwts. 1.465 £. 1. april: Fossur 1272 cwts. 3.269 £, Polarstjørnan 590 2.109. 2. april: Alvi 345 1127, Snekkisteinur 467 1181. 3. april: Justa 293 995. Fleetvood 26. mars: Dráttur 2104 kits 6.289 £, Stella Argus 2085 6.155, Heini Havreki 1207 23.795, Nordbugvin 1982 5.358, Leivur Øssursson 2149 17.653. !. apríl: Tórkil Ønundarson 1658 2. april: Sildberin 1678 5211. Vesturvarði 1943 kits 5.730 £. Annars er snurruváðsbáturin >Ro,n< á veg til Aberdeen við 500 køssum. „Mogens S“ hevði hoyggj við sær úr Danmark. Tad 4.980. 3. april: skal vera bædi ringt og dyrt. Vågsskonnartin »Borgin« kom eisini við hoyggi úr Danmark. Teir søgdu, at tað uddi við mýs. Statsbátarnir royna fleiri við línu. Hesin fiskiháttur ber væl til við hesum bátum. Ringast er, at mannskapsrúmini eru so smá. Tey gjerd til við línubáti mugu vera í minsta lagi 9 Veðurlagið. Táningur kem og tók meginpartin av stórkavanum burtur, serliga í syðra parti Men so kom hann høgt eru 4 menn, og ro menn. av landinum. aftur, hin gamla seiga ættin, landnyrð ingur, sum í ár tykist at vera ótroyttilig, kuldin aftur við ælingi og Nordanfyri og tå var nógvum vindi. man hann kavað rættiliga. Hetta veðrið hevur Annars Bátar úr Suðuroy hava roynt hindrað útróðri num. hevði væl av fiski verið at fingið. á Vághavinum; men tó at ættin hevur verið góð, so hevur illa borið til, tí verið so nógvur. Fisk- Menn geva vindurin hevur urin flotnar av aftur línuni. seg eisini um agnið. Sildin er rak og fiskur so ikki kav uttan feita vandin sum seig, og nú er fólkið, at hann vil sild.