leygardagur 12. apríl 1947síða 2

Nr. 15 Er kristindómurin í afturgongu Tað eru nógvar røddir frammi i dag, sum halda, at kristin trúgv og kristin læra fer at gerast meiri og meiri ókunnig og óvirkulig fyri fólkunum í Europa. Og frá ymiskum lond- um frættist, um kirkjumenn, sum mæla til, at skal kristin trúgv og moralur ikki heilt for- fjónast úr nógvum fólkaflokk- um, má kirkjan og kirkju- samfeløgini gera eina sterka atsókn, eina missión, sum má verða lík teirri, id oldtidar- og miðaldarkirkjan gjørdu, tá ið hon kristnaði Europu. Enska kirkjan t. d. tók sær uppá alt fyri eitl aftan á krigg- ið at savna stóran pening saman, ið nýtast skuldi til slíka mission serliga í hesum stóru býunum, har íbúgvarar vóru, ið ongantíð vóru komnir í samlag við kristn- ar samkomur. Somu viðurskifti eru í Fran- kariki, ið altíð hevur verið eilt undangonguland at kvetta man- nalívið frá kristnari ávirkan. Í stórstaðnum Paris, siga leir, eru stórar fólkafjøldir, sum eru fullkomiliga ókunnigar við krist- indóm. Har er kirkjan farin at senda prestar út. Men tað er trupult at koma á tal við hesar fjøldir; summir av prestum hava so funnið uppá at taka arbeiði saman við monnum, sum teir ætla at ávirka. Fara til arbeiðis í fabrikkum og øðrum verkum og so læra at kenna arbeidarin sum ein starvs- bróður, læra at kenna hansara viðurskifti sum ein av hansara egnu og á tann hált koma inn á hansara sálarlív. Í Norðanlondunum er sama lagið. Tað var hugsað, at krigg- ið bar við sær eina kristna og kirkjuliga veking; men tekini til hetta sovnaðu burtur. Hildið verður her eins og aðrastaðnis, at i øllum førum, tó ikki endi- liga við harðskap, verða kristin átrúðnaður og hin kristna moraláskoðanin líðandi rikin burtur og annað selt í staðin. Inn um skúlagátt er hetta stríð eisini komið, og fólkið tekur lut i ti. Summi halda, at skúlin loysnar so frá kirkjuni, at kirkjumoralurin verður drivin úr honum, og foreldur seta krav fram, at tey sjálv skulu hava ræltin at stovna stalsstudnadar skúlar, har tey kunna velja lær- arar og skipa undirvísing uttan um hitt vanliga skúlastýrið. Menn halda, at hetta aftur- stigið í kristnum átrúnaði, hesin veikleikin, sum komin er á kristindómin í tí modernaða Europa, hevur sín uppruna i leirri spjaðing, sum kristin fólk FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR í EUROPA ? í dag standa í. Kristnir menn móti hvørjum øðrum um læruna, og í hesari ósemju hava teir og kirkjan ikki ta kraft, id tørvar, at møla ein- heiðinskapi, fram í øllum standa ósamdir um modernadum sum trokar seg greinum av andslívinum. Og henda ósemja og hetta kraftaloysi kom í kirkjulikamið, tå 10 kirkjan loysnaði sundur við sidabotini (reformationini). Tá, siga menn, at mergurin fór ur kristnari kirkju. Hon var at- var verðslig og missa Men tá ið hon misli ognirnar, misli hon sam- vald á mentunarlivid, funnin, tí hon múgvandi. Hon skuldi sínar ognir. tidis alt uppvenjing, allar tættir í sam- felagnum. Hon skuldi halda seg á sínum egna øki og ikki leggja uppí hill verðsliga. Miðaldarkirkjan helt fram, at hon var tann sól, sum alt hill fekk ljós og hita frá. Tey seinru gjørdust sum mannahimlinum, ley hanga og hill lóggeva í kirkjuligum málum. ( Hin danski presturin sum situr uppi á ríksdagshúsinum. Øll eru so góð við hana. Hon skal hava tað so vott, so gott. Hon má bara ikki loftinum og leggja uppi tað, sum hini havast koma niður av at niðri undir. Undir eisini kirkju og Tá stóð bardaganum harðar atsóknir kristnum søgu. Kirkjumenn hava sum enn er harðna. Ti andaligt stríð hevur farið fram, síðan mannasøgan tók við, og tað er ikki í linkan á okkara døgum. Áhugavert er at síggja, hvussu sterkir kristnir menn og hesum samfeløg eru at møla andaligu bardøgum. Men eitt er vist: At ikki tyk- ist lað vera vinningur at grava seg niður í »katakombirnar«, Øl eiga at brúka | Føroyska hondsåpu frå fabrik OKKARA kirkjufeløgini bleikir mánar á komu at uppi í statslikaminum, verðsliga valdið kundi Bart- holdy, formaður í donsku Indre Mission, líknar donsku kirkjuna við eina gamla »Aftægtskone«, loftinum í gjordist móli átrúnaði. kristindómur fyri so hørðum álopum sum ongantid áður í hansara 2000 ára somlu verið varnir við hetta. Og leir royna ymsastadni nú at møla lí stríði, og ivaleyst fer at —————— ——————————p—— VEKJARAR 12. apríl 1947 23 kr. Bygdaordrar avgreiðast beinanvegin AAGE DAHL ursmiður telefon 595 SOGIALISERINGIN Í EUROPA » Víða hvar í Europa sýnist leiðin at verda tann, at farið verður al socialisera ein tåtlin fyri og annan eftir av vinnu- og samfelagslivinum. Ídnaðurin í nógvum londum er socialiseradur, bæði í Czeko- slovakinum, Jugoslavia, Póllandi Bulgaria og Rumania. Í russiska partinum av Týsklandi eru tryggingar, kol og stóridnaðurin — socialiserad. I Ruhrlandinum eru kolholini tað er lítið væntandi, koma á privatar figgjarmål, an likin, og at ley skulu hendur aftur. Styrini í Eysturriki og Ungarn hava vidlikid at socialisera figgjarmál, trygging og stóridnað. Í Vesteuropa hevur sociali- seringshugurin ikki tókst al verið so ágangandi, men í Frankaríki og Hálandi eru mið- st6dubankarnir socialiseradir, og at nationalisera stóridnaðin er eisini har upp á máli. Og lonyst móti vestri er tað Bret- land, sum hevur gjørt Bank of England til almenna ogn, soci- aliserað kolið, loftferðsluna, og avgjørt er har eisini al sociali- serað allan samferðsulin eins og jarn- og slålidnadin. Tá ið vil fara at eftirkanna hetta verður kanska alt fyri eitt gitt, at lað er russisk kommunisma, sum ávirkað hevur slýrismenn í Europa, so teir eru gingnir hesa leið. Henda gitingin er jú so skjól at leggja eftir. Hesin stórbardagin broytti so í slórum áskoðan mangans við- víkjandi = Ruslandi. Væntandi var, at Russar vóru menn, ið stóða til afturs í øllum lutum; men sum kunnugt var henda áskoðan ikki at fara eftir. Um ikki alt var sum lad skuldi verið, so var stórbroyting hend eftir at Zar-stýrið var fráfarið. Russar fyribrigdið, so vóru fram farnir, og teirra lutur gjørdi silt stóra til, at Tyskarar taptu kriggið. Eisini kunna menn flyta fram, at Russar beinanvegin hava novll síni grannalond, ið teir frigjørdu frá tyskum valdi, at taka við sínum stýrislagi. Tað er jú serliga í Eystureuropa, at socialiserað er. Men her siga menn er gitingin fyri ein stóran part á skeivari leið. Ti hesi lond, t. d. Pólland ella Týskaland, høvdu undan bardaganum anti- demokratiskt stýrislag, og tá var nógv av figgjar- og vinnumálum longu lagt undir alment vald. Eisini: er at ávísa, at tað eru konservativir flokkar bæði í Frankariki og Hálandi, id eru mólstøðumenn Russa, sum hava í sínum stevnuskråum uppskot al socialisera bankar, styðja planøkonomi og økja um stats- ognarskipanina. Socialiserings, statsognar hugs- eldri og djúpari anin hevur rotur enn so. Í Jondunum í Vestureuropa sum t.d. Onglandi var tað hitt privata fyritakssemid, id blóm- aði. Har var tað, at stóridnað- urin rann upp, og har var ein peningasterkur miðalstættur, ein fríur keypmannsstættur og hond- verkarastættur, ið førur var at figgjarstimbra idnadin. Ordvisi var í Mid- og Eystureuropa. Tey lond høvdu eitt samfelag, sum var bygl á jarðaogn og jarðabrúk. Tá ið Vesturlendingurin hevði bygt sær upp eitt sterkt og pen- ingaríkt maskin-samfelag við ein- um stórum peningastætti og ar- heidaraflokki, lógu fólkini í Mið- og Evstureuropa á einum jarðasamfelagi við einum træl- bundnum bóndastætti og einum góðseigarastætti, ið hevði jørðina í hondum. Hesi lond stóðu so stall nógv stig aftan fyri Vestur- lond og kundu sum var ikki kappast við tey á nakran hátt. Øll ogn var bundin til jørðina, og privatmenn høvdu ikki pen- ingnognir al stovna nakran stór- ídnað fyri. Slík bakstig sóu statsmenn, ið skillu, at skuldi eitt land gerast mállmikið, so mátti tað skapa sær fyrst og fremst ein stór- ídnað. Skaparin av Stór-Týsk- landi, hin viðgitni Bismarck, var varur við hetta. >Blóð og jarn« var hansara tos, og skuldi Týsk- land gerast til tað ríki, sum hann hevði í kvittanum, so måtti bæði idnadur og sam- ferdsluskipan verða umskapt og moderniserað, og til at føra hetta út í verk var landsins privata