leygardagur 24. mai 1947síða 1

. Å MM 1 e mm, FØROYA SOSTALDEMOKRATUR FRÆL:'SI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Nr. 2 | LL Leygardagin 24. mei 1947 Rr RA 0 am DD | 21 ME Háskúlin. på Forsat po por KOMMUNISTARNIR „SABOTERAÐU“ 19V 1 eimum Foyvn« UM, Verit Tað er ómetaligt, ið hin dan- hava at lívga og varðveita tær TÆR NORSKU KRÍGGSROYNDIRNAR ska háskúlarørslan hevur havt ; mi í {á i andaligu ognir, sum bædi tå og ÁHUGAVER 'R ÁGRE | ip Á såa fyri Danmar EVE 5 AVERD FRAGREIDING FRA at tyda fyri Danmark. nu vandin er fyri at missa ; É ; Hann kom at standa i bloma í eini tid, tå id nógvir Danir vóru í iva um, at føðiland teirra fór at koma undan sum sjálv- støðugt ríki. Tað ið fyrst og fremst var høvuðsmálið hjá danska háskúl- anum var at gera fólkið vart við føst, standandi lívsvirði, og at meira vert enn at fylla ung- dómin við einum deyðum kunn- skapstilfari var at vekja ansin í honum fyri livandi, uppbyggj- andi vísdómi. Tey lívsvirði ella grundvirði, um vit so kunna siga, id hildin vórðu fram, vóru gudstrúgv og fosturlandsalskur, og ambodid, nýtt skuldi vera at vekja unglingarnar til at ásanna og fáa eygu á hesar dýrgripir, var hitt livandi orðið. Hin hug- tikni lærarin skuldi við ands- bornari talu vekja næmingar sínar at hugtakast av hesum virðum og í heila tíkið opna eygu síni fyri øllum ti, id var stórt og fagurt í natúr, søgu og fólkalivi. So statt kann verða sagt, at hetta var ein andalig rørsla. Men tá ið havt verður í huga, at ein frísk, livandi andalig rørsla altid setir sær spor eisini í fólksins kroppsliga lívi, so er at minnast, at danska háskúla- rørslan eigur at bera høvuðs- æruna fyri tann stóra framburð, ið danskt vinnuliv kom í hesi minniligu ár Tað var í góðum tíma, at tveir hugsjónarmenn úr Føroy- um, Símun av Skarði og Rasmus Rasmussen funn- ust á donskum háskúla, og at i teimum har nældi tann hugsan at bera háskúlarørsluna til Før- oya og seta á stovn ein Føroya fólkaháskúla. Søga fólkaháskúlans her í Føroyum er kunnig flest øllum, sum givið hava hendingum ans her á landi hesi seinastu ár, og hon skal ikki verða tikin upp her. Bara tykist vera vert at ávísa tann óføra stóra part, sum henda rørsla eisini hevur havt í tí lívi og gróðri, sum kenst hevur í landinum hesi árini — og ikki at liggja oman á tí parti, burtur. Stovningarmenn Føroya fólka- háskúla hava lagt verki frå sær, annar er ikki longur á lívi, hin virkar enn við skúlan, men hann hevur sagt seg frá, og skúlahúsið teir bygdu, fer nú at eldast so, at tað er ikki tíðar- hóskandi. Ætlanin er tí at byggja nýggjan skúla, ein skúla, sum á einhvønn hátt svarar til tey krøv, sett verða til slíkar skúlar, at ikki av teimum grundum ung- fólkið skal noyðast at leita av landinum og so gerast fremm- indir landi sínum og mentun tess. Men hesin skúli skuldi helst ikki bara verið sum ein van- ligur haskúli. Ein háskúli, sum rar skúli fyri og ávirkaði eitt vist tal av unglingum hvørt ár. Hann skuidi verið sum ein mentunnarstovnur. Bygdur í landsins høvuðsstaði sum ein miðstøða fyri øllum andaligum lívi, ið rørdist her á landi. Havt samband við útheimin og alt tað, ið vaks har, og so borið tað heim higar. Verið ein fyrilestrar- høll fyri góðar menn hiðani av landi og eisini fyri útlendingar, sum vitjadu Føroyar. Sagt við fáum orðum: verið ein fólksins mentunnarborg, sum gav sín sum part til og átti sín góða lut andaligum lívi og vøkstri. Ti tað er stórliga fyri neyðini, at vit taka okkum saman, so ikki alt okkara fólkalív kódnar i einum trongum kroppsligum streymi og eini luft, har bara kenst andin av streyminum fyri materiellum virði: mati og drekka og klæðum. Men stór andalig og mentun- arlig tiltøk kosta eisini pening. Og at vóna er, at landið tekur sær av hesum máli og ger tað til eitt tjóðskaparligt mál, sum øll tjóðin tekur seg saman um og fremur. Øl eiga at brúka Føroyska hondsápu frá fabrik OKKARA DET NORSKE SØMANDSFORBUND FORMAÐUR SØMANDSFORBUNDETS VARÐ BURTUR- FLUTTUR Í NEW YORK Frágreiðing norska Sømands- forbundets fyri 1940— 1944 sigur, hvussu Kommunistar í tidini inntil 22. juli 1941 vid agitation í amerikanskum havnum royndu at forða norsku kriggsroyndun- um móti týsku Nazismuni. Aftaná at mótstøðan í Noreg móti Týskinum var burturdeyð eydnaðist tað oddamonnunum fyri det norske Sømandsforbund at sleppa til London og har at hava í varðveilslu øll tey mál, | sum viðvíktu norskum sjómon- num og norsku tjóðini. Í Onglandi gekkst væl, men so frættist úr Amerika, at Skandinaviske Sømandsklubber (S. S. K.), id tríggir Kommu- nistar stóðu fyri, norsk Ameri- kanararnir Thomas Christ- ensen og Gustav Alexand- Danskarin Wilhelm royndu at hindra er og Aagaard norskum sjómonnum at sigla fyri teir Sameindu. Teir ar- beiddu saman við týskum kon- sulum og søgdu, at sjómenn skuldu vera uttanveltaðir og at tað gjørdi tað sama um tað var Quisling ella Nygaardsvold, ið ráddi. TAÐ SAMA KVØR IÐ VANN KRÍGGIÐ 10. apríl sendu teir út tíðindi, har teir åtaladu allar, ið høvdu tikið stríðið upp og vardu No- regs frælsi. Tað var teimum lað sama hvør ið vann kriggid, teir høvdu ongan vinning av ti. nn „gá åen pr Er æ Umboð: Otto Jacobsen Blað teirra >Paa Tørn« skrivaði greinir, har álitið til, at Noreg kundi verða bjargað frá Nazi- jarg veldinum, varð roynt at vikna. >FIMTA KOLONNA« Norska stjórnin og Sømands- forbundets leiðsla máttu royna at steðga hesum arbeiði, og fe- lagsformaðurin Ingvald Hau- gen varð sendur til New York at taka stríðið upp móti hesum ófriðamonnum. Í limablaði Sø- mandsforbundets skrivaði hann grein, har hann líknaði virkið hjá hesum trimum nevndu monnum við tað, ið »fimta kolonna« í Europa gjørdi. Greinin var nógv umrødd, og teir tríggir kravdu, at Haugen skuldi taka orð síni aftur, ann- ars skuldi ikki verða væl vorðið. HAUGEN VAR IKKI RÆDDUR Haugen svaraði, at hann tók ikki orð síni aftur, og so fingu klubleiðararnir og sveinar teirra sjómenn og skipsmanningar at senda mótmælisbræv til hansara, og í telefon fekk hann eisini hóttanir í heilum. So varð boðað til fundar, har Haugen skuldi prógva, at hesir menn vóru »fimta kolonna<. Fund- urin varð ásettur, og allir norskir sjómenn afturat leiðarunum fyri S.S. K. vórðu innbodnir. HAUGEN VERÐUR BURT- URTIKIN Men á vegnum til fundin varð 4 Vit levera KJOT-PYLSUR-FLESK OG KONSERVES SLITE allar bestu kvalitetum. S. HOULBERG % Fedevarer- Pølser - Leverpostej og Konservesfabriker Statskontrol 352 Vestmanna KØDBYEN KØBENHAVN H A Ía. 0 ME TT