leygardagur 31. mai 1947síða 1

Lýsingarprísur fyri mm: I, síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu ca SOSIAL-DEMOKRATUR JAVNAÐUR 12 oyru á Leygardagin 31. mei 1947 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR | 21 årg, | SAMRÅDINGARNAR Í KØBENHAVN Eftir ti, ið frætt er, kunna vit | ógvuliga lítið ætla um tær sam- ráðingar, sum nú aftur havast millum Føroyingar og Danir um, hvussu ið verða skal millum hesi bæði londini, Foør- oyar og Danmark. Og vit kunnu heldur íkki vænta, at tíðindi koma fram, fyrrenn lid- ugt er, og menn fara heimaftur hvør til sítt. Donsk bløð ella stjórnarmenn hava einki tikið til orða og lagt fram sína hugs- an um, hvat væntasi burtur úr hesum nýggju ling- ingunum. Tað er sum eitt blad her í Føroyum tók til her fyri: at her valdar tøgn allastaðni. Tað er eitt at festa seg við hesa ferðina, sum er øðrvísi enn hina ferðina. Tað er sum hin danska tingingarnevndin er sett saman. Hina ferðina vóru tad bert ráðharrar úr donsku vinstrustjórnini, ið tingaðust vid Føroyingar. Hesa ferð eru ikki bert ráðharrar í nevndini, men maður úr hvørjum politiskum flokki í Danmark sum umboð hevur á danska ríkisdegi. skulu nøkur kann Sjálvandi kann í hesum við- fangi verða sagt, at teir donsku lingingarmenninir høvdu fram- manundan samrådst við hin danska ríkisdagin, og at allir politiskir flokkar í landinum stóðu í hesum spurningi aftan- fyri tað tilboð, id hin danska stjórnin legði fram fyri føroysku sendinevndina at fara heim aftur til løgtingið og fólki við. Men hóast lad, so mugu vit hava loyvi til at leggja ein týd- ning í tað, at danska nevndin undir hesum samrådingunum er umboðað av øllum politisk- um flokkum í Danmark. Við hesum tingingum má so statt koma fram fullvegis allar áskoðanir viðvíkjandi tí dansk- føroyska spurninginum. Og at lingingarnar mugu verða ávirk- aðar og fáa ein dám av lí, at so nógvir ymiskir politikarar verða við, kann eingin taka seg aftur í at halda. Hetta eru eis- ini menn, sum fingist hava við henda fløkta spurning. Fleiri av teimum hava verið í Føroy- um, summir í donsku sendi- neyndini, sum send varð upp higar at kanna viðurskiftini aft- aná fólkaatkvøðuna um stjórn- arspurningin. Men frá hesari metan um so sum ein nevnd or seti saman og so til at skapa J sær hugsan ella ætlan um citt úrslit burtur úr ti, hesir menn skulu tosa um, er langt lop. jáðar neyndirnar skulu hava eitt tingingargrundarlag, so her er nakað at byggja á og ganga út frá. Nakað, sum báðir partar hava at miðja seg eftir. Saman um tikið kann so verða sagt, al hesar báðar samrådingarnevnd- irnar, sum nú í hesum døgum eru saman komnar al losa um henda spurning, sum higartil hevur verið so sera ringur at greiða, skuldu havt betri líkindi enn hinar fyrru at komu til eina semju og funnu fram á eittlhvørt, skapað kundi politiskan frið. Hesar nevndirnar eru ávíst fjølbroyttar, settar saman av nógvum góðum og frísinn- aðum hava royndirnar at fara eftir og gera burtur úr. Stættastríð. (Framhald) sum sum monnum, og aftur at ti: Klandur og stríð byggir aldri upp men bara brýtur niður. Tað er ti harmuligt, at okkara lítla samfelag skal plágast av stæltarstridi. Ég skilji li væl teir menn, sum taka til pennin lá ið tad sær út til at streikur og tílíkt stendur fyri durum, og at teir royna at mæla til frið. Men tå ið menn skjóta eftir tað heilt við síðuna av; lí soci- alisman er netlupp tann poli- tikkur, sum arbeiðir fyri at út- samstundis socialistum, so er rudda alt stættarstrid bædi her i Føroyum og allastaðni um heimin. Hin kapitalistiska søgan og veraldarsøgan í heila tikid er um bardaga og stríð, og sum oftast er tað stættastríð ella or- sakað av stættamuninum. Ja, enntá religiónssøgan er manga staðni merkt av stættastridi. Føroyasøgan ber manga staðni boð um stættastríð. Okkara tjóðskapardagur — ólavsøkudagur — ber eisini minni um stættastríð. Hetta komi eg kanska aftur til seinri. Líka frá oldtíðini hevur tað verið soleiðis, at ley sum hava borið ta tyngstu byrðuna hava allíð haft tey ússaligastu korini. Henda órættin vil socialisman útrudda. Vit vilja, at tann ar- beiðandi fjøldin skal fáa fult virði fyri sítt strid, og tað fær hon aldri fyrr enn socialisman hevur vunnið fullan og heilan sigur. Ein kompromis-politikkur era gagn her og har, og kann ikki, at stórur sæst allastaðni og > kann 9 noktast framburður eisini her í Føroyum. síðan so- cialisman fekk ávirkan á landa- stýrið; men ein ávirkandi kom- promispolitikkur kann aldri føra heill á málið, nevniliga at fri- gera fjøldina og gera hana fult út til harra yvir produktións- amboðunum soleiðis at hon kann eiga fult virði fyri sítt strev neyniliga eiga ágóðan óskerdan. A hvørjum vári sita menn og trætast um hvussu mong pro- centir fiskimenn skulu fáa av ti fiski teir sjálvir hava veitt. Er hetta annað enn ørskapur? Eftir socialistiskum reglum skal ein fiskimadur sjálvandi eiga øll 100%/ini, aftaná at allar út- reiðslur eru frádrignar. Men ofta kemur streika at standast av ti óskili, at kapitalistar skulu hava part burtur av tí, sum fiskimenn veiða. Hetta er ør- skapur og hesin kapitalistiski ørskapurin er tad sum er at- voldin í øllum stríði í verðini, ti hetta óskilið er ikki einans lá ið talað verður um fisk. Nei allastaðnis skulu kapitalistar hava so og stóran part burtur av ágóðanum. Ella lat meg siga sum er: kapitalistarnir kanna sær alt sum er og teir vilja hava rætt til at avgera, hvat ið slit- maðurin skal hava í staðin fyri umvent. Her vil onkur siga, at kapi- talistarnir eiga skipini. Jú, tað er rætt; men minnist til, at javnaðarmenn settu uppskot fram um, at fátækir menn og samtøk av fiskimonnum bert skulu rinda 5% — hægst 10% — av tí sum skip kosta nett- upp fyri at fiskimenn og feløg skulu koma at eiga skipini, og soleiðis skuldi okkara samfelag sleppa frá klandri og stætta- stríði. Men hinir báðir flokk- arnir á tingi feldu javnadar- mannauppskotið — hetta eins og mong onnur sum miða ímóti at skapa semju og frið í okkara lítla samfelag. Hinir báðir flokkarnir vilja, at stættir skulu verða. Teir uppihalda tí kapitalistiska stýr- islagnum við stættamuni og stættastridi í staðin fyri semju, javnað, bróðurskap og frælsi. (Meira.) J. H. Danbjørg. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 FØRCYSK gronsápa er tann besta Umboð : Otto Jacobsen Vestmanna KØDBYEN re | me KJØT-PYLSUR-FLESK OG KONSERVES Bam | allar bestu kvalitetum. — KR S. HOULBERG % Fedevarer - Polser- Leverpostej og Konservesfabriker Statskontrol 352 KØBENHAVN