leygardagur 28. juni 1947síða 2

Nr. 26 ið, uttan so løgtingið var komið uppí og hevði tikið ábyrgd av øðrum veðhaldspeninginum, sum er tann, ið torførast er at fáa til vegar. Tingsins partur av lánipeninginum er í løtuni 8 mill. kr., av teimum hevur tingið útvegað 6.600.000 kr., við láni frá sparikøssum og bank- um i Føroyum 4.460.000 kr. og frá danska statinum 2 mill. kr. Til samburð kann verða nevnt, at Kongeriget Danmarsks Fiske- ribank i 1945/46 lænti fiski- monnum 693.397.52 kr. og at hansara útlán til samans 31. mars 1946 var 3.761.506.60 kr. Tað er ti mikil peningaábyrgd løgtingið eins væl og føroyskir lánistovnar, feløg og einstakling- ar hava tikið sær uppá, og her mugu allir partar, lántakarar sum lángevarar, vita sína ábyrgd og skyldu til í felag at fáa best burtur úr tí risa verki, sum her er farið undir, upp á eitt ár at kalla at útvega Føroyum nóg nógvan og væl nýtiligan veiði- reiðskap til næstu framtíð. Út frá tí frammanundan framførda setir fiskivinnuneyndin fram sína hugsan um tey ymsu punkt- ini í umsókn skipseigaranna. 1. at lækka rentuna av lánum úr vinnulánsgrunninum frá 5%, niður í 3% og 3. at lánini gerast avdráttarfrí tey tvey fyrstu árini og síðan avdragast uppá 20 ár: Hetta fer ikki at bera til. Av vinnulánsgrunnsins útláns- peningi hevur løglingið lænt meginpartin til at verða aftur- goldnan uppá 10 ár og styttri ! tid og mesta peningin til 4!/,9/ í rentu. Vinnulánsgrunnurin skal tí á hvørjum ári rinda aftur 437.000 kr. í avdráttar- peningi og fyri fyrst 245.000 kr. í rentu (seinasta ár). Av einum meginluta av lånunum úr vinnu- lánsgrunninum varð av seinna hálvársgjaldi (desember 1946) goldið hvørki rentur ella av- dráttur til tíðina. Nevndin held- ur, at hetta man hava verið av tilviljum, og tí menn hava ikki hugsað um, hvussu neyð- ugt tað er, at lánini verða rentu- goldin og avdrigin eftir avtal- uni, um tað yvirhøvur er gjør- ligt. Um onkur skuldi hugsað á henda hátt at tvinga løgtingið at lækka rentuna og leingja av- dráttartíðina, verður tað ikki vegurin. Tingið kann ikki leggja alla hesa rentu og avdráttar- byrði á tann einstaka skatta- borgara, sum gjøgnum vinnu- lánsgrunnin stendur sum lán- gevari. Tað er nógmikið, at hann skal standa til svars fyri tap, sum kann koma at vera, av, at tað ikki eydnast nóg skjótt at fáa øll hesi skip, sum keypt eru til yvirprís, niður- skrivað til eitt virði, sum svarar til innløgur, sum tey um eini FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR tvey ár kunnu væntast at veita. Ti má verða lagt øllum lán- takarum eina við, við røkiskapi og ídni at royna at fáa sum mest møguligt burtur úr fiski- skapinum hesi fyrstu árini, so skipini kunna koma niður í tað virði, sum ger tað møguligt at dríva tey, tá ið allar innløgur minnka. Tað er ov stórur mun- ur, tá ið sigst at skip, ið hava fiskað fyri 5000£, hava goldið hvørjum sitt og standa seg væl, meðan onnur, id fiskað hava fyri 7000 £ hava onga skuld afturrindað. Teir skipaeigarar, sum av óhappi, maskinskaða ella aðrari orsøk, teir ikki ráða fyri, verða soleiðis staddir, at teir eru ikki mentir at gjalda vinnulánsgrunninum rentur og avdrátt, mugu í góðari tíð gjølla greiða stýri grunnsins frá sínum vidurskiftum og fiskivinnu- nevndin mælir tinginum til at biðja stýri vinnulánsgrunnsins, tá ið prógvað er, at lántakari ósekur er komin í trong pen- ingakor og vón er til, at hann kann verða bjargaður við laga- ligheit, tá at vísa beinasemi við- víkjandi avdråtti og rentugjaldi. Tingið kann ikki fyriskipa al- mennar reglur hesum viðvíkj- andi, men slýri grunnsins má taka avgerð í hvørjum føri sær. 2. at fáa tryggingargjaldið lækk- að frá 6%, niður í 4% við endurgjaldi í uppiløgu: Fiskivinnunevndin má við- ganga, at tryggingargjaldid er ein tyngjandi útreiðsla hjá snurriváðsførunum, tá ið fiskis- kapurin ikki er góður, men ótryggjað kunnu førini ikki sigla, og eftir sum tryggingasmbandið greiðir frá, er ógjørligt at lækka gjaldið enn, við tað at fyri árið ifjør lótu tey føroysku snurri- váðsførini í tryggingargjaldi góð- ar 300.000 kr., meðan skadakrav frá teimum var um 500.000 kr. Meginparturin av hesum mikla peningi er ikki beinleiðis fyri skaða, men fyri skaðhjálp, sleip- ing í havn. Hvat ið latið verður fyri sleiping, tá ið tað eru útlendsk skip, ið veita hjálp, er eitt, tey krevja alt tað, tey kunnu fáa, og Føroyingar eru ikki øðrvísi móti teimum, men tá id Føroyingur hjálpir Føroy- ingi, má hann vera lagaligur og minnast, at tann hjálpin hann veitir í dag, kann verða honum til góðar seinni. Spreingja vit okkara føroysku trygging og skulu aftur fara at tryggja uttan- landa og senda pening út av landinum, sum annars kann byggja okkara vinnuliv upp, tá hava vit mist meiri fyri minni. Tingið má tí biðja skipaeigar- arnar vera lagaligar í kravi um endurgjald fyri veitta hjálp til føroysk skip, so tryggingin kann koma at bera seg og gjaldið seinni vera lækkað. 4. at tingið veitir lán til útgerð til várs: Fiskivinnuneyndin kann ikki mæla tinginum til í ár at leggja pening av til hetta endamál, við tað at tað skuldi verið væl gjør- ligt at fingið hesi lán á vanligan hátt. UPPSKOT 1. Tingið biður stýri vinnuláns- grunnsins vera lagaligt við rentugjaldi og avdrátti frá låntakarum, sum ikki av egnum ávum eru komnir í so trong peningakor, at teir illa fáa rindað í løtuni. N Tingid bidur låntakarar ur vinnulånsgrunninum og fiski- menn yvirhøvur minnast, at hvør tann, sum starvast við røkisskapi og idni, ger sítt til at leggja fasta grund undir tann stóra nýggja fiskifara- flota, sum allar Føroyar hava sett seg í skuld fyri at fáa til landið, og vera lagalígar í kravi um endurgjald fyri hjálp, sum leir veita lands- monnum. 3. Tingið biður stýrið trygg- ingarsambandsins hava í huga tá id tryggingin er nóg stimbr- að, at lækka tryggingargjaldið har id mest ávarir. 4. Tingið biður stýri vinnuláns- grunnsins gera lántakararnar úr grunninum kunnigar við tey sjónarmið, sum eru løgd fram í nevndarålitinum og visa til tann umráðandi týdning fyri okkara land, tað hevur, at lánini úr grunnin- um verða afturgoldin so skjótt sum gjørligt, so grunnurin kann veita hjálp til at seta á stovn virkir á landinum eins væl og útfarmasigling og til veiðiskip sum hava lyfti um lán. Teir einstøku skipa- eigarar, veiðimenn eins og lángevarar í Føroyum hari- millum vinnulánsgrunnurin, mugu allir sita sína ábyrgd út við idni, røkisskapi og hjálpsemi hvør móti øðrum, at stíla móti tí felags enda- máli, at bjarga landinum tann stóra, nýkeypta fiskiflota til brúks. 81. mars 1947. Fiskivinnunevndin, JOansøkustevnan á Lveroyri. Tað ið alt ástendur við slík- um fólkastevnum, har mest alt, ið dregur fólk saman, verður havt úti, er veðrið. Er veðrið vánaligt, oyðileggur tað alt; og á hesari stevnu var veðrið ikki í lagi. Um morgunin, tá id kappróð varð, var einki at klaga um. Hesin ítróttur, sum er so serliga føroyskur, er hann, ið ivaleyst dámar Føroyingum best, og 28. juní 1947 sigast kann, at hesin kappróð- urin var vakur og stuttligur at hyggja eftir. Aftaná var kapprunnið, og veðrið hell seg eisini, meðan hetta fór fram. Guðstænastan var hildin kl. 12, og kl. 3 skuldi so hond- boltsleikur og fótboltsleikur fara fram, og tá fór at regna. Tað var tí ein ringur vøllur at spæla á. Tey spælandi vóðu í runu og vóru igjøgnum av runi og væti. Tað hindraði tí spælinum, og ikki er hugnaligt heldur at hyggja at í slíkum líkindum. Men um kvøldið til hin van- liga dansin vóru veðurgudarnir mildari og góvu fólki eina turra løtu. — Tað er eitt, sum sagt kann verða í samburði við hesar fólkastevnur, sum nú fara at gerast so vanligar, at mangur heldur, at »programmid« gerst tynri ár undan ári. Tað eru hesir vanligu ítróttirnir, og tað er nakað, sum fólk hava so at siga hvønn sunnudag. Fólka- fundur var eitt, sum hoyrdi til t. d. Jóansøkuna; men hann er burturdottin. Um røður vóru endiliga ikki av teim bestu, so rar tað hugnaligt og stuttligt at koma saman at sungið sangir til dømis. Og skótarar eru nú vida hvar. Fingið í lag eina skrúðgongu gjøgnum byin. Eisini at skrýtt við fløggum, har ítróttirnir fara fram. Alt slíkt hevur kanska ikki so nógv at týða, men tað evnar at seta ein dám av hátíð á stevnuna og skapa ein hugna- ligan stemning á tey, ið komin eru saman. Kappingarnar og leikirnir, Róðurin: dreingjabátar Líðar- båturin og Apotekarabáturin. Líðarbáturin vann. Skótarar av Tvøroyri og bátur úr Havn. Havnarbáturin vann. Gentubátur av Tvøroyri og gentubåturin Sílið úr Havn. Sílið vann. Tiggjumannafør. Suðuroying- urin av Tvøroyri og Havnar- báturin úr Havn. Suðuroying- urin vann. Kapprenning: Jonna Mikkelsen og Johanna Maria Thomsen. Henda seinra vann. Áki Dimon, Torkil Mor- tensen og Jenis Tummasarson. Áki Dimon vann. Kaj Mejer og Henning Thomsen, Kaj vann. Ebbe Larsen og Georg Søren- sen. Georg Sørensen vann. Hondbóltur og fótbóltur: Gentulið av Tvøroyri og úr Vági. Våg vann 12—1. Fótbóltur. Tvøroyramenn og Vábingar. Tvøroyramenn vunnu 6—0.