mánadagur 4. august 1947síða 3

| | | | Nr. 29 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur út eina ferð um vikuna og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið. Bráðf. blaðstjóri: MARTIN FOENSEN Prent: A. ØSTER's Ítrótt um Ólavsekuna, Kappróðurin: Av tiggju- mannaførunum vann »Sudur- oyingurin« av Tvøroyri, »Tofta Regin« var næstur, men var ikki taldur uppí, tí hann heldur ikki tey mát I. S. F. krevur, triðjur í røðini >Vestmenning- urin« og seinastur >Havnarbát- urin«, — Seksmannaførini vóru tvey, havnarbátur við manning av Skipasmiðjuni vann Vest- menningar. — Eitt fýramanna- far úr Havn róði einsamalt. — Av konufólkabátunum var »Sil- ið< úr Havn best. Fótbólturin: H.B. og B36 I. lið 1—1, B36 og T.B. 2-2, H. B. og B36 II. lid 0—0. Handbolturin: L-líðini Tørshavn—Sørvåg 5—5 og Vest- manna—Tørshavn 0—4. H-liðini Tórshavn— Sørvág 0—0. Kappríðingin: Av monn- unum, sum riðu, varð Viljorm- ur Tórsheim fremstur á »Skemm ingi« hjá Dion Dalsgarð, Jacob Henrik Liitzen og Thomas Ru- beksen vóru næstir honum á egnum rossum. Viljormur vann ferðasteypið, og hinir báðir fingu premiur. Avkonufólkinum vann Guðný Patursson á egn- um rossi og av dreingjunum Heri Jensen á hestinum hjá Thomas Rubeksen. Bæði fingu premiu. »Suduroyingurin" setur kappingarrekord, Vinnur 4 kappróðrar upp | rekur sama år, Kappróðurin er óivað tann itrøttargreinin, ið hevur størsta athugan hjá tí meiniga Føroy- inginum. At so er hjá eini tjóð, ið er borin í heim við árini í hond, er væl skiljandi. Tann kappróðurin, id hevur haft og hevur fólksins mesta at- huga, er kappingin millum 10- mannaførini. Fólk hevur kenslu av, at tað er har, id hin mesta kraftar og áhaldnis royndin fer fram. Í ár hava 4 ymiskar ítróttar- stevnur farið fram, atvikavist í Klakksvík, Sørvági, Tvøroyri og nú í Havn á Ólavsøku. Á øllum hesum stevnum hevur 10- mannafarið á Tvøroyri >Suð- uroyingurin« luttikid í kapp- róðri og vunnið glasiliga allar ferðirnar. Báturin mann- hevur verið aður við blaðungum monnum. FØROYA SOSTAL-DEMOKRATUR Ellisrenta. Nógv kann vera at finnast at í tí modernaða samfelagnum. Bodanin um ta stóru eydnu, semju og vælferð til allar limir samfelagsins, sum upplýsingar- menninir bóru fram, og sum koma skuldu, tá id hin verk- ligi framburðurin var komin upp á tað hægsta, er ikki út- gingin. Men hóast allar atfinn- ingar og øll vónbrot, so má verða sagt, at í mongum lutum og á mongum økjum eru stór skifti at kenna. Tann fatanin, at allir íbúgv- arar landsins — ja longri: ibugv- arar heimsins — eru greinar av sama buli, limir av sama hús- lagi, er gingin djúpari, hevur fest seg meira í okkara tíð við øllum sínum stóru mótsetning- um. Og tað er vorðið meira skiljandi fyri monnum, at tå ið tað stendur illa til hjá einum, nýtir tað í hjá øllum. Eisini er tað modernaða samfelagið vart við, at tað er ein skylda, sum ávíkir samfelagnum, at hjálpa teimum sjúku, teimum óarbeiðs- føru og gomlu. Men henda fatanin er ikki framkomin uttan stríð, og hetta strid er ivaleyst ikki endað enn. Í Føroyum, har einstaklings- hugsanin og tað at sæta sær sjálvur hava verið so sterk, var leingi motst6da móti hesum lógum: Tað var at drepa tey frísku og livga tey veiku og gomlu — ella lívga leti, søgdu tey. Men sum t.d. ein ellisrentulóg kom to i gildi hjá okkum eins og tí landi, sum vit hava verið saman við. Henda lóg gekk tó ikki so langt sum har — í Dan- mark. Ellisrentustøddin var nógv minni her enn hjá teim- um, og inntøkumarkid fyri at kunna fáa ellisrentu var eisini her sett ógvuliga lágt. Tað varð sagt, at øðrvísi var her hjá okkum enn í Danmark. Her hjá okkum kendu tey yngru tað sum skyldu sína at føða tey gomlu: sonurin hava pápan og mammuna inni hjá sær á ellis- árum. Eisini var tað tann tå ræðuliga ringi innløgustandur í Føroyum, sum gjørdi, at ellis- rentan kundi ikki fara hægri. Kommunurnar skuldu lata sín part, og tær vóru so illa fyri- komnar, at nógvar orkaðu ikki at gjalda. Tó var ellisrentan so lá sum hon var, ein óføra góður stuðul. Í teimum ringu tíðum, sum tá vóru, var tað oftast ómøgu- iligt hjá manni við stórum hús at standa seg. Og tå id hann so hevði foreldrini inni eisini, kom tað honum sera væl við, at hesin peningaligi studningurin kom í húsið. Og hjá teimum, sum einsamøll lógu, var studningur- 4. angust 1947 AKTIESELSKABET FØROYA BANKI HOVEDKONTOR THORSHAVN Aktiekapital og Reserver ca. Stittet 1906 AFDELING: TRANGISVAAG Kr. 1.800.000 Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid Kl. 11 — 3. Lørdag in ikki minni kærkomin: Vid hesum sludningi í pengum kundu gomul fólk,ið ikki vildu øðrum til byrðu men sæta sær sjálv og vera síni egin, fáa sítt ynski uppfylt. Men kriggið kom og við ti dýrar tíðir, tå ið peningurin gjørdist lítið verdur. Tá gjørd- ist ellisrentan minni, hóast hon eins og aðrar løningar fekk sínar dýrtíðarbøtur. verða Ringast var tó tað, at inntøku- markið fyri at hava rættin til at fáa ellisrentuna, var ikki upp- flutt, tá ið henda tíðin kom. Hevdi maður 100 kr. í inntøku eitt ár, so var hansara ellisrenta niðurskorin, og hevdi hann 300 kr., misti hann hana heilt. Tað var ti skiljandi, at sóknarstýri, sum skuldi inntøkurnar upp, kom í knípu. Bara eldri maður var sær úti á floti onkr- an góðan dag, so kundi hann við lí høga fiskaprisi skjótt fáa so frægt, at ellisrentan varð tikin með alla frá honum. Mong sóknarstýri mundu gera vart við hetta, men leir vísu lóggávu- menn bøtti einki um tað. Tað okkara sosiala geva er åsannad, at lóggáva stendur til afturs fyri slíkari lóggávu í grannalond- unum. Bæði i Íslandi og Dan- mark t. d. er ellisrentan uppsett og er nú mangar ferðir hægri enn her. Politiskir flokkar vant plægdi at vera, eisini bol- an av korunum hjá teimum gomlu í stevnuskrá síni; men tað hevur ikki komið longur enn at vera ein vakur og væl- ljóðandi setningur. Skulu vit tala rættvisisliga so hevur hin gamli føroyski fiski- maðurin eisini góðan rætlin til hava sum nú á ellisárum at fáa part í teimum góðu tíðunum. Hann var í sínum ungu árum uppi í at leggja inn til landið, hann setti seg ikki hendur í favn, setti seg ikki at kúra ella legði seg at doyggja, hóast tað mang- an kundi býða ímóti at fara út aftur á sjógvin. Hann stóð ikki á einum rúmligum trolara- dekki og tók ímóti stórum glúp- um, sum fyltu fisk inn á skipið. Hann var ikki fluttur út á hav- 11—2 midini vid skjoltsiglandi maskin- um i. Hann hevdi tol og før, sum hann sjálvur mátti leggja kropp til. Men um hansara bestu ár fullu í einari ringari fálæksligari tíð við lítlum og ongum framburði, so eigur hann og hansara verk ikki at verða gloymt fyri tað. Hann var sam- felagsins stuðul tá, hann var við at leggja grundarstein til tað, sum er nú, og samfelagið hevur skyldu at løna honum. Loysingarmenn fella harðan dóm yvir Fólkaflokkin. Fólkið átti bert ein loysingarmann á tingi. „14. september“ hevur hørð orð at bera fólkaflokkinum. »Følkaflokksmenn hvukku av Tingi, og Jákup stóð einsamall- ur eftir.« Nú er seint hjá loys- ingarmonnum at ásanna, at Fólkaflokkurin hevur ongantíð verið ein sannur loysingarflokk- ur, og leikurin, sum var um fólkaatkvøðuna, var einki uttan ein tómur sjónleikur. Ein var Loysingarmaðurin á Tingi, siga teir, tá ið fólkaat- kvøðan skuldi verið til viðgerð- ar. Men hvussu nógv loysingar- fólk stóð aftan fyri henda eina Loysingarmannin? Var ikki fólkaatkvøðan eisini ein sjón- leikur? Ella vóru Loysingar- menn barnsliga góðtrúnir, tá ið teir til valgið aftan á fólkaat- kvøðuna bardust um landið alt fyri Folkaflokkinum ? Vistu teir ikki tå, hvat hann ætlaði. , Sannleikin, sum sagdur skal verða ungum loysingarmonnum, er hann, at lað ongantíð hevur verið sannhugaður Loysingarmað- ur á Feroya Legtingi, fyrr enn Jákup í Jákupsstovu møtti ein- samallur, eftir at kongur hevði slitið Tíngið. Menn bóðu fólk velja loysing í teirri ætlan at vinna rúmari sjálvstýri — ikki ti at kvett skuldi verða. Loys- ingin er ung planta, og hvussu sterkar røtur, hon hevur fingið, fær framtiðin at prógva. Teknið tygum sum haldara av „Sosialinum“ á posthús- inum.