leygardagur 30. august 1947síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR SOSIAL-DEMOKRATUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm . og 4. síðu f + Pi . Nr. 33 I. síðu, 10 oyru á 12 oyru á Leygardagin 30. august 1947 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 21 árg. porto um fjordingsårid Kunnleiki og okkara vinnuliv. Eitt sum stórliga hevur bilað við okkara vinnulivi er kunn- leiki. Flestu fólk her á landi hava havt ta áskoðan, at lands- ins vinnulivi tørvaði ikki kunn- ieiki ella vitskap. Forfedrarnir høvdu livað soleiðis, teir høvdu røktað vinnur sínar á henda hátt, vit eftirkomarar teirra gingu so í teirra fótaspor og hildu við líka sama háttin. Fyrr var eisini tann hugsan hildin fram, at hann ella teir, sum røkja skuldu sjógvin ella land- ið, høvdu ikki fyri neyðini góð- an skúlagang við tí kunnleika og vitan, sum slíkur kann geva — skúlagangur kundi vera fyri embætismann og børn teirra, ikki fyri hann, ið fór umborð í eitt skip ella skuldi bera tøð og tara. Henda tronga áskoðan var fyri ein stóran part sek í ti, at allar okkara vinnugreinir hava staðið til afturs og hava ikki kunnað kappast við útlending- in. Og tað afturstig av hesum hevur staðist er at kenna dagin i dag, hóast vit í einstakari vinnu hava tikid okkum óført fram hesi seinastu árini. Menn kunnu og eiga eisini at byggja á tær royndir, sum forfedrarnir løgdu frá sær; men tad er ikki nógmikið. Eitt lagt støði er gott at hava, men nýggj løg mugu koma aftur at. Vinnumenn mugu eisini gera seg kunnigar við við tær royndir, útheimur- in ger og tann, verkliga fram- burð, har kemur til sjóndar. Fáa kunnleikan og vitskapliga kannan í okkara vinnulivi bæði á sjógv og landi. Vit kunna ikki halda áfram at fara eftir fummum, taka leysliga og uttan sjálvsroyndir eftir teim fram- stígum útlendingar hava gjørt, men við egið starv og egnar royndir koma til úrslit, sum kunna vera vinnulivinum at gagni. Sagt var, at fólk okkara hev- ur firnast at fáa kunnleika i vinnustarvið tey hava viljað hildið vitskap og ta vitan, id burtur frá vinnst við lestur, starvinum, sum Føroyingurin hevur á sjógv og landi. Men henda ábreiðslan má flytast longri og verða send til okkara stýrismenn, umboðsmenn lands- ins, eisini; ti teimum hevur heldur ikki líkað, at vitan, sum vunnin er við skúlagongd og vilskapliga = upplæring, skal sleppa framat og leiðbeina okk- ara vinnulívi. Tað er vanligt at síggja, tå ið havt hevur verið á máli, at al- mennur starvsmaður verður settur at ansa hesum og hasum virki ella vera ein leiðbeinari fyri eitthvort vinnumál, at at- finningar eru gjørdar til slíkt uppskot. Tá verður sagt, at »administrationin« veksur so, at hon kóvir okkum. Ella hasin sessurin skal gerast fyri at okk- urt, sum gongur í leti, skal fáa okkurt at liva av. — Hetta er ringur og skaðiligur hugsunnar- háttur. Vit mugu vaksa okkum frá slikum. Vit mugu fáa vit- skapligar royndir í okkara vinn- ulív. Aðrastaðni reisa teir minn- isvarðar fyri fiskivinnurådgev- arar. Fiskivinna er lívsæðrin í okkara vinnulivi, og vit hava einki, sum kann geva fiskimonn- um vegleiðing og kunnleika. Aðrastaðnis seta teir serskúla á stovn, har unglingar kunna koma til at fáa upplæring og vilan í vinnugreinum landsins. Eisini fiskivinnan fær skúlar. Vit hava skiparaskúla og stýrimannaskúla. Men tad er ikki nógmikið. Líka so nógv fyri neyðini er, at vit fáa skúla eins og ráðgevarastarv í fiskivinnumálum, tí fiskiskapur verður hereftir atfara fram eftir slíkar vilskapligum royndum, sum kanna um fiskigongdir, veiðu- hættir og at skapa burtur úr. Hin vondi dreygurin, hin deyða høvdu fleir ta Teir gomlu settu i heyggj, og so at hann livdi í heygnum, át og drakk og tókst við síni vanligu, virki. Men hin livandi mátti ansa sær ikki at órógva heygbúgvan, (ella dreygin, sum hann var nevndur) hann (ad, fór al trúgv, jarðisku og gjørdi gangast honum illa í hond. Annars var hann bæði blíður og lýður, hjálpsamur og væl- vildarsamur. Ein kann næstan fara og siga, at danska grundlógin, sum teir har niðri vóru so óreinir at flyta okkum higar, er her á landi at dreygin, sum hevði bústað. Mikil verið um líkna við heygin til sin orðadráttur hevur henda grundlógardreyg, og mangur hevur verið sinnaður at benda hann í aftur heygin. Aftur á møli hevur mongum líkað hann væl og havt hann at heita á bæði í góðum og vond- um stundum. ein eisini sæð, at teir, Ta sersjón hevur ið barst hava harðast móti honum, manga ferðina, tá ið á hevur staðið, hava heilt á hann af veila sær dugna. Nú í hesum døgum, tá ið føroyskir sendimenn hava verið á Flatlondum at koma til sátt og semju við Danir, hava menn verið hugaðir at mana grund- lógardreygin upp: teir siga, løgfrøðingarnir, at hann liggur okkum, at hann hann so meinur á sleppa vit ikki av við, liggur í buktini og forðar øllum. Og einhvør av hinum, sum ætl- ar at mana hana niður í mold frá honum, og taka styrkina Umboð: Otto Jacobsen Vestmanna KØDBYEN SS - VItlevera KJØT-PYLSUR-FLESK OG KONSERVES ARR ARA allar bestu kvalitetum. S. HOULBERG % Fedevarer- Pølser - Leverpostej og Konservesfabriker Statskontrol 352 KØBENHAVN tykist heldur ikki at vera so vissur, at megin er til tað. Hin seinasti, ið við miklari kraft og manandi orðum hevur rópt henda harðvunna dreyg úr heygnum, er J. H.O. Djurhuus. Tað er við stilistiskum veldi, at hann verður avmálaður fyri okkum. Hann veksur til eitt stórfjall, sum ikki er at fara Við køldum, »logikki«, lýsir tað, id sendi- avrikad, upp um. hvøssum rómverskum skaldið frá, at mannaferðin er sum skrift skrivað verður í aldurnar sleikja hana út landsins hevur sandi: aftur: Kosnu kundu við takksemi verið sess- aðir við borð, og tjodin gjørt veitslu fyri teimum, men grund- spillir allar forvitnisligt stríð og við menn lógardreygurin veitslur. Eitt er hetta dreygar-strið, áhuga væntar ein aðrar miklar menn at leggja uppí leikin. Át háða umboðsvaldið. Tingið ella umboðsvaldið hjá mentaðum tjóðum verður altíð mett og virt høgl. Tað umboð ir tjóðina, lað varðveitir og um- situr rættindi fólksins, og tað skapar líkindini fyri fólksins tilveru. Í demokratiskum londum kann tingid ella umboðsvaldið verða allunnið og men tað má fara ligan hált. Atfinningin má ikki hava slíkan form, at tann virð- ing, sum tjóðin naturliga eigur at kenna fyri sínum kosna tingi, máað burtur og dettur lað stórliga, fram á siði- verður nidur. Einræðismenn og cinrædis- flokkar hava í okkara havt tað í hyggju at háða, van- virða og vundirgrava< hitt demo- kratiska tingid, at teir skulu koma til ræði og av einum sjálv- støðugum umboðsvaldi at um- skapa hugsunnarleysar dukkur, sum lótu sítt viðhald hoyrast, tå ið einræðismaðurin togaði í bandið. Vit Føroyingar og hvussu viðurskiflini laga seg, stimbra tað, um atfinningar at spillu døgum hava eilt ting, so eiga vit at um vit so hava seta fram. Hitt og ruðuleika, førir í eitt óføri, sum ikki er at koma úr aftur. skapar